Suốt nhiều thập niên, trường chuyên đã bồi dưỡng nhiều học sinh (HS) xuất sắc, không ít người trưởng thành trong nghiên cứu và các nghề nghiệp khác. Những thành tựu ấy rất đáng trân trọng. Tuy nhiên, trước yêu cầu cấp bách về phát triển nhân tài cho đất nước, sứ mạng của trường chuyên cần được điều chỉnh.
Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị yêu cầu "Đổi mới mô hình trường chuyên, trường năng khiếu để tập trung ươm tạo nhân tài quốc gia, mở rộng các lớp chuyên khối STEM/STEAM". Theo tinh thần ấy, trường chuyên không chỉ tuyển chọn và bồi dưỡng HS giỏi mà còn phải trở thành môi trường phát hiện, nuôi dưỡng và phát triển những tài năng có khả năng sáng tạo, đóng góp cho đất nước.
Trao học bổng cho các học sinh giỏi tại Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (TP.HCM). Suốt nhiều thập niên, trường chuyên đã bồi dưỡng nhiều học sinh xuất sắc, không ít người trưởng thành trong nghiên cứu và các nghề nghiệp khác
ảnh: Ngọc Long
Sứ mạng ấy đòi hỏi trường chuyên vừa bồi dưỡng tài năng chuyên sâu, vừa tạo điều kiện để HS vận dụng kiến thức giải quyết những vấn đề vượt ra ngoài phạm vi một môn học. Chương trình đào tạo vì thế cần giúp HS đào sâu sở trường, tiếp cận các lĩnh vực có liên quan và tham gia nghiên cứu thực chất.
Tuyển sinh theo khối không đồng nghĩa với từ bỏ bồi dưỡng tài năng chuyên biệt. Vấn đề là chương trình mới có đủ thời gian, giáo viên và điều kiện giúp các em tiến xa theo sở trường hay không. Không nên buộc tất cả vào cùng một lộ trình, bất kể năng lực và nhu cầu khác nhau.
Thi theo môn giúp nhận diện năng lực chuyên biệt, nhưng có thể bỏ sót những em chưa được ôn luyện theo dạng đề quen thuộc. Thi theo khối có thể đánh giá phạm vi năng lực rộng hơn, song cũng có nguy cơ làm mờ năng khiếu nổi trội ở một môn nếu điểm tổng hợp quyết định tất cả. Muốn biết phương án nào phù hợp hơn, cần nghiên cứu cấu trúc bài thi, đối sánh khả năng nhận diện từng nhóm HS.
Chất lượng trường chuyên cần được đánh giá qua sự tiến bộ về tư duy, sáng tạo và con đường phát triển của HS sau tốt nghiệp. Không thể quy mọi thành công của cựu HS cho nhà trường, nhưng cũng không thể chỉ đếm huy chương rồi kết luận đã ươm tạo nhân tài. Đất nước cần cả nhà toán học, nhà sử học, nhà ngôn ngữ học và những tài năng ngoài STEM.
Tuy nhiên, việc đổi mới phải công bằng với HS đang chuẩn bị theo quy định hiện hành. Lộ trình chuyển tiếp cần được công bố rõ ràng, đi cùng sự chuẩn bị về chương trình, giáo viên và điều kiện học chuyên sâu.
Đổi mới cách tuyển chọn chỉ là bước đầu trong việc thực hiện sứ mạng mới của trường chuyên. Phía trước còn nhiều việc phải làm, từ đổi mới chương trình, phát triển đội ngũ giáo viên, quản trị nhà trường đến huy động nguồn lực xã hội, để trường chuyên thực sự trở thành nơi ươm tạo nhân tài như kỳ vọng.
Bình luận (0)