Đội tuyển nữ Việt Nam có mạo hiểm với thầy ngoại?

CHÌA KHÓA LÀ SỰ THẤU HIỂU

Dù cùng được định hướng tương đồng ở cách thức xây dựng trên nền móng lớp trẻ, được tập huấn, thi đấu quốc tế liên tục để tích lũy kinh nghiệm, song đội tuyển bóng đá nam và nữ VN lại khác nhau căn bản liên quan đến công tác huấn luyện. Trong khi đội tuyển nam được huấn luyện bởi các thầy ngoại liên tục từ năm 2018 đến nay (Park Hang-seo, Philippe Troussier, Kim Sang-sik), ở đội tuyển nữ lại là câu chuyện của thầy nội trong cùng khoảng thời gian. HLV Mai Đức Chung gắn bó với bóng đá nữ suốt 3 thập niên, trong đó 10 năm qua, hình ảnh "tướng" Chung ngồi ghế huấn luyện đã trở thành biểu tượng cho sự ổn định và vươn lên từ xuất phát điểm khiêm tốn của các cô gái "kim cương".

Ảnh: MINH TÚ

Cũng có thời gian đội tuyển nữ VN được dẫn dắt bởi thầy ngoại, đó là giai đoạn 2007 - 2014 với HLV Trần Vân Phát (Trung Quốc), hay năm 2015 với ông Norimatsu Takashi (Nhật Bản). Ông Trần Vân Phát đã góp sức xây dựng nền tảng thành công cho bóng đá nữ, trong đó, nuối tiếc lớn nhất có lẽ chỉ là trận thua Thái Lan ở vòng play-off World Cup 2015.

Từ sau thời HLV Trần Vân Phát, đội tuyển nữ VN được giao cho thầy nội. Uy tín, tâm huyết và đẳng cấp của HLV Mai Đức Chung đã giúp đội tuyển nữ VN tiến bộ vượt bậc, mà đỉnh cao là tấm vé dự World Cup 2023, cùng 4 HCV SEA Games liên tục (2017, 2019, 2022, 2023). Thành công của ông Mai Đức Chung giúp đội tuyển nữ VN sang trang, nhưng cũng đặt ra sức ép rất lớn cho người kế nhiệm. Nếu vẫn dùng HLV nội, ai đủ tầm kế thừa thành tựu này và gặt hái thành công tương tự (chứ chưa nói đến vượt qua) "tượng đài" Mai Đức Chung?

Khác với đội trẻ, nơi triết lý huấn luyện đóng vai trò tiên quyết (luôn là điểm mạnh của các thầy ngoại), đội tuyển nữ VN cần một nhà quản trị, với khả năng thấu hiểu văn hóa, quản lý tập thể, ứng xử hài hòa với những yếu tố tế nhị đặc trưng của bóng đá nữ, cùng tầm nhìn chiến lược. Trên phương diện này, các HLV nội có ưu thế hơn thầy ngoại, vốn giỏi chuyên môn nhưng chuyện thích ứng và mềm mỏng vẫn chưa là thế mạnh. Nhờ quá trình huấn luyện ở giải trong nước mà những HLV (đồng thời là trợ lý của ông Mai Đức Chung ở đội tuyển quốc gia) như Đoàn Thị Kim Chi (TP.HCM), Văn Thị Thanh (Thái Nguyên T&T) hay Đoàn Minh Hải (Than - Khoáng sản VN) là phương án vừa vặn và an toàn.

HLV Hoàng Văn Phúc, một ứng viên nặng ký khác, đã làm trợ lý cho ông Mai Đức Chung trong 3 năm qua. Ông Phúc dày dạn chuyên môn nhất trong dàn thầy nội sẵn sàng ngồi ghế "nóng" khi từng huấn luyện nhiều đội V-League và cầm quân đội tuyển quốc gia. Song, ông Phúc lại chưa từng cầm quân trực tiếp ở đội nữ nào.

ĐỘT PHÁ HAY AN TOÀN?

So với HLV ngoại, HLV nội là giải pháp an toàn, tiết kiệm (mức lương cho HLV ngoại thường cao hơn nhiều) cho đội tuyển nữ VN. Song, cần đặt câu hỏi: điều đó có làm mất đi tính đột phá cần thiết cho bóng đá nữ VN hay không? Bởi HLV nội tiềm năng cho bóng đá nữ VN chưa từng cầm quân ở nước ngoài và thiếu kinh nghiệm tại những đấu trường đỉnh cao như ASIAD, World Cup. Giáo án huấn luyện, tầm nhìn, khả năng thích ứng với thực tế… là những yếu tố HLV ngoại có thừa, đặc biệt là dàn chuyên gia đến từ những nền bóng đá nữ hùng mạnh như Hàn Quốc, Nhật Bản hay châu Âu.

Đội tuyển nữ VN đã đi hết chu kỳ thành công với lứa trụ cột, đòi hỏi cuộc cách tân đột phá về tư duy và cách thức huấn luyện để xây dựng lớp trẻ thay thế. Nếu vẫn giữ nếp huấn luyện cũ, rất khó để Ngân Thị Vạn Sự cùng đồng đội vượt ngưỡng trình độ hiện tại. Khi các đối thủ như Thái Lan, Myanmar, Đài Loan, Philippines, Uzbekistan… chấp nhận đánh cược để trẻ hóa và thay đổi, đội tuyển nữ VN cũng cần làm mới mình. Không phải cứ thầy ngoại là giỏi hơn thầy nội, nhưng để tìm được người sẵn sàng làm lại từ đầu với một khuôn mẫu và cách nghĩ hoàn toàn mới, những ứng viên trong nước hiện tại có đáp ứng được không?

Đó là bài toán VFF và Hội đồng HLV quốc gia cần tìm lời giải. Câu chuyện không thuần túy là dùng HLV nội hay ngoại, mà là tính toán chiến lược để bóng đá nữ VN đủ sức tạo nên giai đoạn thành công mới.