Trong truyền thống của người Việt, việc dọn bàn thờ ngày tết luôn được đặt lên hàng đầu. Với những gia đình có tín ngưỡng, bàn thờ Phật và bàn thờ gia tiên là không gian linh thiêng nhất trong nhà, nơi thể hiện sự tri ân đối với Đức Phật và tưởng nhớ ông bà, tổ tiên.
Bàn thờ ngày tết được nhiều người Việt đặt lên hàng đầu
ẢNH: DIỆU MI
Theo thượng tọa Thích Trí Chơn, Phó trưởng ban Văn hóa, Giáo hội Phật giáo Việt Nam, viện chủ tu viện Khánh An (phường An Phú Đông, TP.HCM), dọn bàn thờ ngày tết không chỉ là lau chùi một không gian vật lý, mà là dọn lại chính tâm mình.
Khi chuẩn bị một nơi trang nghiêm để đón Phật, đón ông bà, thì tâm kính trọng, biết ơn của mình cũng được nuôi dưỡng theo.
Theo thượng tọa, nhiều người quan niệm bàn thờ hay bát hương là "thiêng", không dám đụng chạm, chỉ đến ngày 23 tháng chạp mới lau dọn. Cách hiểu này chưa đúng. "Bát hương không phải là đối tượng để sợ hãi, mà là biểu hiện của tâm hướng. Nếu có thể, nên lau dọn thường xuyên, càng sạch, càng gọn gàng thì càng thể hiện sự cung kính", thượng tọa Thích Trí Chơn.
Lau dọn bàn thờ có nên di chuyển bát hương?
Một trong những băn khoăn phổ biến của nhiều gia đình là việc có được di chuyển bát hương khi lau dọn bàn thờ hay không. Theo thượng tọa Thích Trí Chơn, không nên đồng nhất đối tượng thờ với chính bát hương để rồi sinh tâm e ngại quá mức.
Thượng tọa Thích Trí Chơn, viện chủ tu viện Khánh An
ẢNH: DIỆU MI
"Bát hương cũng giống như hoa, trái cây hay các vật thờ khác. Khi cần lau dọn thì hoàn toàn có thể dịch chuyển để làm sạch rồi đặt lại ngay ngắn. Điều quan trọng không phải là động hay không động, mà là tâm thành và sự trang nghiêm trong lúc làm", thượng tọa nói.
Thượng tọa cũng cho rằng việc để chân nhang quá nhiều, tàn nhang rơi vãi lâu ngày không chỉ làm bàn thờ kém mỹ quan mà còn tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ. Vì vậy, nên rút bớt chân nhang, lau chùi định kỳ để không gian thờ tự luôn gọn gàng, an toàn.
Bày biện trái cây, hoa cúng trên bàn thờ thế nào?
Về cách sắp xếp bàn thờ, thượng tọa Thích Trí Chơn nhấn mạnh nguyên tắc truyền thống "đông bình tây quả": bình hoa đặt bên trái, mâm trái cây đặt bên phải, bát hương ở chính giữa. Cách bày biện này vừa hài hòa về bố cục, vừa thể hiện sự tôn kính.
Về trang phục khi dọn bàn thờ, thượng tọa cho rằng hình thức bên ngoài cũng là một phần của lễ. Trang phục nên gọn gàng, nghiêm túc, thể hiện sự tôn trọng. Thượng tọa đặc biệt đề cao áo dài truyền thống: "Áo dài của cả nam lẫn nữ đều rất đẹp, vừa giữ được nét văn hóa Việt, vừa tạo cảm giác trang nghiêm. Nhiều người nói chỉ cần 'tâm là chính', nhưng tâm sinh tướng. Hình hài của mình cũng là lễ".
Thượng tọa Trí Chơn khuyến khích cúng chay, hạn chế sát sinh để nuôi dưỡng lòng từ bi và tôn trọng sự sống
ẢNH: DIỆU MI
Khi thắp hương, người Việt thường thắp ba nén. Trong Phật giáo, ba nén hương tượng trưng cho Phật - pháp - tăng, đồng thời mang ý nghĩa thực tập giới - định - tuệ, hay theo cách dễ hiểu là "tâm sạch, tâm an và tâm sáng". Thắp hương không chỉ là động tác hình thức, mà là một cách nhắc nhở chính mình giữ sự tỉnh thức, an tĩnh và trong sáng.
Về lễ vật, thượng tọa cho rằng quan trọng nhất vẫn là lòng thành. "Món lễ không phải để ông bà về ăn, mà là biểu hiện của tâm kính. Dâng lên cái gì cũng được, miễn là xuất phát từ sự trân trọng". Với quan điểm Phật giáo, thượng tọa khuyến khích cúng chay, hạn chế sát sinh để nuôi dưỡng lòng từ bi và tôn trọng sự sống.
Theo thượng tọa, bàn thờ ngày tết không chỉ là nơi đặt hoa trái, nhang đèn, mà còn là "tấm gương" để mỗi người soi lại mình trong khoảnh khắc chuyển giao năm cũ - năm mới. "Khi nhìn làn khói hương, mình có thể tự hỏi: một năm qua mình đã sống thế nào, đã làm được gì cho gia đình, cho xã hội, và còn điều gì cần sửa đổi. Dọn bàn thờ là dọn lại không gian thiêng, nhưng sâu hơn là dọn lại chính nội tâm của mình để bước vào năm mới nhẹ nhàng và tỉnh thức hơn".
Bình luận (0)