Dồn dập phản ứng sau khi Mỹ thông báo cấm vận Tòa án Hình sự quốc tế

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố Washington sẽ cấm mọi giao dịch với ICC, qua đó leo thang chiến dịch kéo dài của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm chống lại tòa án có trụ sở tại The Hague này, theo AFP. "Hoặc ICC chấm dứt các hành động đe dọa, hoặc chúng tôi sẽ kết thúc ICC", ông Rubio nhấn mạnh trong một tuyên bố.

Ảnh: AFP

Mỹ nêu lý do trừng phạt

Mỹ công bố trừng phạt ICC chỉ vài giờ sau khi Ủy ban Nobel Na Uy công bố quyết định trao giải Nobel hòa bình cho bà Navi Pillay (người Nam Phi), một luật gia 85 tuổi từng đứng đầu tòa án xét xử tội diệt chủng ở Rwanda, làm việc tại ICC và sau đó lãnh đạo một ủy ban của Liên Hiệp Quốc cáo buộc Israel phạm tội diệt chủng tại Dải Gaza.

Tuyên bố của ông Rubio không đề cập bà Pillay hay giải Nobel hòa bình. Thay vào đó, ông nói rằng các biện pháp cấm vận là cần thiết để bảo vệ nhân viên an ninh và các quan chức dân cử trước khả năng bị truy tố bởi một tòa án mà Mỹ chưa bao giờ tham gia.

"Tổng thống Trump sẽ không bao giờ cho phép Tòa án Hình sự quốc tế truy tố người Mỹ", ông Rubio nhấn mạnh, đồng thời cho biết thêm rằng các biện pháp này sẽ cắt đứt nguồn lực và làm tê liệt "khả năng hoạt động" của tòa án.

Ngoại trưởng Rubio còn nói rằng trong hơn một năm qua, Washington đã nêu rõ những "cử chỉ thiện chí cơ bản" mà Mỹ mong đợi từ ICC, và đã trì hoãn việc áp đặt cấm vận với hy vọng ICC hoặc các quốc gia thành viên sẽ thay đổi hướng đi. Ông khẳng định không có "bước đi cụ thể nào" được thực hiện để giải quyết những lo ngại của Mỹ.

Ảnh: AFP

Ông Rubio cũng kêu gọi các đồng minh của Mỹ là thành viên ICC và "dựa vào quân nhân Mỹ để bảo vệ an ninh" nên kiềm chế ICC, đồng thời cảnh báo rằng nếu không, Washington sẽ tiếp tục nỗ lực giải thể ICC "từng viên gạch một".

Trước đó, chính quyền Tổng thống Trump đã cấm vận một số quan chức ICC do các cuộc điều tra của tòa án liên quan đến Mỹ và Israel (quốc gia cũng không phải là thành viên ICC).

Phản ứng toàn cầu

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã ca ngợi các biện pháp cấm vận ICC của Mỹ. "ICC không phải là một tòa án. Đó là một cơ quan chính trị gây ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với các nền dân chủ thượng tôn pháp luật trên toàn thế giới cũng như đối với chính ý niệm về chủ quyền quốc gia", văn phòng của ông Netanyahu viết trên mạng xã hội X.

Trong khi đó, việc Mỹ công bố các biện pháp cấm vận đối với ICC đã vấp phải sự chỉ trích rộng rãi từ cộng đồng quốc tế, theo AFP.

ICC bác bỏ các biện pháp cấm vận mới của Mỹ, coi đó là hành động tấn công vào luật pháp quốc tế, đồng thời cảnh báo trong một tuyên bố rằng "lịch sử sẽ phán xét thời khắc này".

Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres đã lên án quyết định của Mỹ, bày tỏ sự "quan ngại sâu sắc về tác động dự kiến" của các biện pháp này, theo lời phát ngôn viên của ông Guterres.

"Quyết định hôm nay là một đòn giáng mạnh vào nỗ lực chung của chúng ta nhằm thực thi công lý hình sự quốc tế, trong đó ICC đóng vai trò là một trụ cột then chốt. Tổng thư ký tái khẳng định sự ủng hộ kiên định của ông đối với tính độc lập của tòa án cũng như các quan chức của tòa", phát ngôn viên Stephane Dujarric phát biểu trước báo giới.

Tương tự, Thủ tướng Hà Lan Rob Jetten đã mô tả các biện pháp trừng phạt của Mỹ nhắm vào ICC là điều "đáng tiếc sâu sắc". Ông cũng cho giới phóng viên hay: "Các biện pháp này sẽ không có hiệu lực ngay lập tức. Và điều này rất quan trọng vì mang lại cho chúng ta khoảng thời gian cần thiết để đối thoại trong những tháng tới".

Liên minh châu Âu (EU) cũng mô tả các biện pháp cấm vận của Mỹ đối với ICC là điều "đáng tiếc sâu sắc". "EU sẽ hợp tác chặt chẽ với ICC để đảm bảo tòa án tiếp tục hoạt động hiệu quả", Ủy ban Châu Âu cho biết thêm. Cơ quan này cũng kêu gọi đối thoại trong khoảng thời gian 6 tháng trước khi các biện pháp cấm vận bắt đầu có hiệu lực.

Các nước thành viên chủ chốt của ICC, như Anh, Canada, Đan Mạch, Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản và Hà Lan, cũng lên tiếng ủng hộ tòa án này. "Là những bên ủng hộ kiên định đối với ICC, chúng tôi lấy làm tiếc và cực lực phản đối thông báo của Mỹ về việc áp đặt các biện pháp trừng phạt lên tòa án này", AFP trích tuyên bố chung từ các ngoại trưởng của 8 nước.

Ngoài ra, tổ chức Ân xá quốc tế kêu gọi các quốc gia "phản kháng", theo AFP. "Các biện pháp cấm vận của Tổng thống Donald Trump được thiết kế nhằm cô lập và cuối cùng là phá hủy Tòa án Hình sự quốc tế. Cuộc tấn công mang tính hủy diệt này phải thất bại. Các quốc gia cần hành động cụ thể để chống lại việc áp đặt các biện pháp này", bà Erika Guevara Rosas, một giám đốc cấp cao của tổ chức Ân xá quốc tế, nhấn mạnh.