Ngày 10.8, tờ The Washington Times đưa tin Qatar đang tìm cách mở cửa lại eo biển Hormuz bằng cách xây dựng một quỹ chung cho Iran. Không đồng ý trả phí như Tehran mong muốn, Doha hướng đến việc xây dựng quỹ chung để quản lý eo biển này, tương tự như cách làm với eo biển Malacca.
Thế khó cho Qatar
Cuộc chiến Iran dẫn đến sự đình trệ của eo biển Hormuz đang khiến cho Qatar thiệt hại nặng nề. Không chỉ gặp khó vì tuyến hàng hải vận chuyển, Qatar - vốn là nhà xuất khẩu LNG lớn thứ hai thế giới - còn thiệt hại nặng do cơ sở xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới nằm ở nước này đã bị Iran tấn công từ hồi tháng 3. Một số cơ sở LNG khác ở Qatar cũng chịu thiệt hại do cuộc chiến Iran, khiến cho sản lượng xuất khẩu LNG của Qatar giảm khoảng 17%.
Một cơ sản NLG của QatarEnergy ở TP.Ras Laffan (Qatar)
ẢNH: REUTERS
Trước khi cuộc chiến bùng nổ, Qatar sắp hoàn thiện 2 dự án xuất khẩu LNG là North Field East có công suất khoảng 33 triệu tấn/năm (33 mtpa) và North Field South có công suất 16 mtpa. Qua đó, Qatar đang hướng đến việc tăng công suất xuất khẩu LNG từ mức 77 lên 126 mtpa. Thực tế năm 2025, xuất khẩu LNG của Qatar đã vượt công suất khi đạt đến khoảng 84 mtpa.
Thế nhưng, cuộc chiến Iran khiến cho Qatar không chỉ đình trệ việc xuất khẩu LNG hiện hữu, mà cả 2 dự án vừa nêu đều bị đình trệ chưa rõ khi nào có thể tiến hành hoàn thiện. Song song việc tăng cường năng lực khai thác để xuất khẩu, Qatar cũng theo đuổi kế hoạch đến năm 2030 sẽ vận hành 200 tàu "khủng" chuyên chở LNG. Vì vậy, nếu tuyến hàng hải qua Hormuz tiếp tục bất ổn thì kế hoạch xuất khẩu năng lượng của Qatar còn gặp nhiều thách thức hơn.
Để giải quyết khó khăn, nước này cũng tính đến việc mở rộng mạng lưới ống dẫn LNG để chuyển đến cảng xuất khẩu mà không phụ thuộc vào tuyến hàng hải qua Hormuz. Theo chuyên gia an ninh năng lượng Leslie Palti-Guzman thuộc Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), các phương án ống dẫn để xuất khẩu LNG mà Qatar tính đến có thể bao gồm việc mở rộng tuyến ống dẫn Dolphin hiện có, xây dựng tuyến ống dẫn lớn hơn đến Oman thông qua UAE, hoặc các tuyến qua Ả Rập Xê Út hướng tới Thổ Nhĩ Kỳ hoặc phía đông Địa Trung Hải. Thậm chí, Qatar có thể phát triển một ống dẫn biển sâu từ Oman đến Ấn Độ.
Thế nhưng, những phương án vừa nêu đòi hỏi nguồn vốn cực lớn, mất nhiều thời gian và có được sự đồng thuận chính trị. Trong khi đó, UAE và Oman cũng là những đối thủ cạnh tranh của Qatar về xuất khẩu LNG, nên khả năng đạt được sự đồng thuận cho các dự án trên để phục vụ cho lợi ích Doha là rất khó xảy ra.
Sự trỗi dậy của Tây bán cầu
Giữa bối cảnh nguồn cung ở Trung Đông gặp nhiều khó khăn, Mỹ và một số nước lân cận ở Tây bán cầu ngày càng đóng vai trò quan trọng hơn về việc cung cấp LNG cho châu Âu kể từ sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Ukraine hồi tháng 2.2022.
Nổi bật, Mỹ và Canada, Mexico thời gian qua không ngừng tăng cao sản lượng xuất khẩu LNG. Về xu hướng này, năm 2025 ghi nhận Mỹ trở thành quốc gia đầu tiên trong lịch sử thế giới xuất khẩu hơn 100 mtpa, giữ vị trí dẫn đầu xuất khẩu LNG toàn cầu. Chính xác hơn, sản lượng xuất khẩu LNG của Mỹ đạt hơn 111 mtpa. Dự kiến trong năm 2027, Mỹ sẽ bổ sung thêm nguồn cung khoảng 52 mtpa, vượt xa cả mục tiêu 126 mtpa mà Qatar chưa biết khi nào đạt được. Canada đang có công suất xuất khẩu LNG khoảng 14 mtpa, hướng đến mục tiêu đạt 20 mtpa trong những năm tới và xa hơn là cán mức 45 mtpa khi hoàn thành dự án Ksi Lisims LNG và giai đoạn hai của dự án LNG Canada.
Bên cạnh đó, việc Mỹ gần như kiểm soát các tuyến hàng hải ở Tây bán cầu khiến cho việc xuất khẩu năng lượng này được đánh giá là an toàn, chứ không bất định như khu vực Trung Đông. Bản thân Qatar dường như cũng đánh giá xu thế vừa nêu, nên gần đây khởi động dự án LNG Golden Pass là liên doanh giữa Tập đoàn QatarEnergy (Qatar) và ExxonMobil (Mỹ). Nằm ngoài khơi bang Texas (Mỹ), LNG Golden Pass có 70% cổ phần thuộc về QatarEnergy và ExxonMobil chiếm cổ phần 30%. Khi đi vào vận hành đầy đủ (dự kiến từ năm 2027), QatarEnergy nhận được sản lượng thương mại khoảng 12,6 mtpa, tương đương với công suất 2 cơ sở của QatarEnergy bị Iran tập kích vừa qua.
Với những diễn biến vừa nêu, khu vực Tây bán cầu dường như đang trở thành nguồn cung then chốt nhất trong dòng chảy thương mại của LNG sau khủng hoảng do cuộc chiến Iran gây ra.
Bình luận (0)