Đồng phục shipper, xe ôm công nghệ bán tràn lan: Mua về mặc có phạm luật?

ẢNH: THANH NAM

Mua đồng phục shipper, xe ôm công nghệ vì rẻ, bền và… tiện

Ghi nhận trên đường Phạm Văn Đồng (P.Bình Lợi Trung, TP.HCM; trước đây là P.11, Q.Bình Thạnh), không khó để bắt gặp những điểm bán áo khoác, mũ bảo hiểm mang logo các hãng xe công nghệ. Những sản phẩm đồng phục shipper, xe ôm công nghệ được treo lộ thiên, giá dao động từ 50.000 – 100.000 đồng/áo tùy loại.

ẢNH: THANH NAM

Đào Anh Khoa, sinh viên Trường CĐ Miền Nam (TP.HCM), cho biết không phải tài xế công nghệ nhưng vẫn mua áo về mặc. "Em mua áo khoác giống như mấy người làm xe ôm công nghệ để mặc. Đơn giản vì giá bán rẻ, chỉ vài chục ngàn đồng", Khoa nói. Theo Khoa, áo có chất liệu dày, dễ giặt, mặc đi học hay chạy xe ngoài trời đều tiện.

Anh Nguyễn Văn Nhật Anh (32 tuổi, ngụ ở P.An Nhơn, TP.HCM; trước đây là P.6, Q.Gò Vấp) cũng chia sẻ lý do tương tự. "Tôi thấy áo của tài xế công nghệ có vải thun co giãn, thấm hút mồ hôi tốt, phù hợp khi vận động, nên mua mặc. Tôi vừa mua áo đồng phục xe ôm công nghệ giá chỉ 65.000 đồng/áo", anh Anh cho hay và cười nói thêm: "Lúc thử áo, mặc áo vào trông như tài xế xe ôm công nghệ… thứ thiệt".

Không ít người xem đây đơn thuần là một lựa chọn quần áo giá rẻ, bền và phù hợp với khí hậu nóng.

ẢNH: THANH NAM

 Mặc cho vui, cho lạ

Ở góc độ khác, một số bạn trẻ mua đồng phục vì thấy "hay hay", "lạ lạ". Nguyễn Đình Thành (26 tuổi, ngụ ở P.Bình Trưng, TP.HCM; trước đây là P.Bình Trưng Đông, TP.Thủ Đức), kể rằng nhóm bạn của anh thường có trò vui khi đi ăn: ai mặc đồ lạ nhất sẽ được miễn trả tiền gửi xe. "Tôi mua áo xe ôm công nghệ về mặc. Tôi có 4 áo của 4 ứng dụng khác nhau", Thành nói.

Theo Thành, trong một bộ phận giới trẻ, áo shipper hay tài xế công nghệ được xem như một dạng "thời trang đường phố", thể hiện phong cách lao động đô thị. "Ngoài ra, vì giá rẻ, dễ mua. Những áo này bán nhiều, ở ngoài đời lẫn trên mạng", Thành chia sẻ.

ẢNH: THANH NAM

Một số người trẻ khi được hỏi cho rằng họ thích mặc vì cảm giác hòa vào nhịp sống đô thị hiện đại, nơi tài xế công nghệ xuất hiện khắp các tuyến đường.

Việc khoác lên mình chiếc áo có logo ứng dụng tạo cho họ cảm giác thuộc về một lực lượng lao động phổ biến, năng động. Thậm chí, có người cho rằng mặc đồng phục xe ôm công nghệ khiến bản thân trông "chăm chỉ", "siêng năng" hơn trong mắt người khác (!?).

Chủ một nơi bán áo khoác, mũ bảo hiểm của các ứng dụng xe ôm công nghệ, giao hàng nhanh, trên đường Phạm Văn Đồng, nói: "Tôi mua đi bán lại, lấy hàng từ cơ sở sản xuất và kinh doanh áo quần về bán kiếm lời. Mỗi ngày bán được khoảng chục sản phẩm".

ẢNH: THANH NAM

Ranh giới giữa "mặc cho vui" và "giả mạo" được xác định thế nào?

Bên cạnh yếu tố kinh tế, tiện dụng hoặc tò mò trải nghiệm, thì việc đồng phục shipper, xe ôm công nghệ được bày bán tràn lan cũng đặt ra câu hỏi về quản lý, quyền sử dụng thương hiệu và nguy cơ bị lợi dụng cho mục đích xấu.

Trao đổi về vấn đề này, luật sư Diệp Năng Bình, Trưởng văn phòng luật sư Tinh Thông Luật (Đoàn luật sư TP.HCM), cho biết việc cá nhân mua và mặc áo có logo của các ứng dụng giao hàng, xe ôm công nghệ khi không phải là tài xế chính thức có thể vi phạm pháp luật, tùy thuộc vào mục đích sử dụng.

"Ranh giới giữa "mặc cho vui" và "giả mạo" được xác định dựa trên hành vi và hệ quả mà việc mặc áo gây ra. Nếu chỉ sử dụng trong sinh hoạt cá nhân như mặc ở nhà, quay video giải trí, đi chơi hoặc không thực hiện bất kỳ hoạt động giao dịch nào dưới danh nghĩa công ty (không bật ứng dụng, không nhận khách, không thu tiền), thì có thể xem là không vi phạm. Ngược lại, hành vi sẽ bị coi là giả mạo và có thể vi phạm pháp luật khi người mặc lợi dụng đồng phục shipper, xe ôm công nghệ để tạo lòng tin nhằm trục lợi, chẳng hạn như đón khách ngoài ứng dụng để thu tiền trái quy định, giả danh nhân viên giao hàng để xâm nhập khu vực hạn chế, hoặc lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua việc nhận tiền COD (dịch vụ giao hàng thu tiền hộ) hoặc lấy hàng rồi bỏ trốn…", luật sư Bình phân tích.

ẢNH: THANH NAM

Theo luật sư Bình, việc sản xuất và kinh doanh tràn lan trang phục mang thương hiệu các nền tảng giao hàng, xe ôm công nghệ khi chưa được sự đồng ý của chủ sở hữu không chỉ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ mà còn kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho xã hội.

"Trước hết, rủi ro về an ninh và lừa đảo là đáng lo ngại nhất, khi các đối tượng có thể giả danh tài xế công nghệ để xâm nhập khu dân cư hoặc thực hiện các hành vi lừa đảo như "giao hàng ảo", lợi dụng đồng phục như một "lớp vỏ bọc" nhằm qua mặt sự cảnh giác của người dân. Bên cạnh đó, tình trạng "chạy dù" nhưng mặc đồng phục hãng còn gây ra cạnh tranh không lành mạnh, làm rối loạn giá cước, không đảm bảo chất lượng dịch vụ và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi khách hàng cũng như uy tín của đội ngũ tài xế chính thức. Đồng thời, mọi hành vi thiếu chuẩn mực của người mặc đồng phục, dù không phải nhân viên, cũng dễ bị quy kết cho doanh nghiệp, từ đó gây tổn hại đến hình ảnh thương hiệu", luật sư Bình nói.

Theo luật sư Bình, để quản lý hiệu quả, cần kết hợp cả biện pháp pháp lý và kỹ thuật. "Về pháp lý, cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và kinh doanh hàng hóa giả mạo. Đồng thời, doanh nghiệp nên chủ động đăng ký, bảo vệ nhãn hiệu và thiết lập cơ chế kiểm soát việc phát hành, sử dụng đồng phục (ví dụ: gắn mã định danh, QR, hoặc chip nhận diện). Về phía thị trường, các sàn thương mại điện tử cần có cơ chế kiểm duyệt chặt chẽ đối với sản phẩm mang thương hiệu. Cuối cùng, cần nâng cao nhận thức của người tiêu dùng để họ có thể nhận diện và cảnh giác với các trường hợp giả mạo, qua đó góp phần hạn chế rủi ro phát sinh trong thực tiễn", luật sư Bình nói.

ẢNH: THANH NAM