Dự án trục đại lộ sông Hồng: Đất có vi phạm được bồi thường thế nào?

Bồi thường thu hồi đất gấp 2 lần quy định

Trong báo cáo điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5.000, cơ sở triển khai dự án trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, UBND TP.Hà Nội cho biết quy mô tổng diện tích nghiên cứu là hơn 11.400 ha.

ẢNH: UBND TP.HÀ NỘI

Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng là dự án có 18 dự án thành phần, trong đó có 2 dự án giao thông trục đại lộ cảnh quan bờ tả và hữu sông Hồng; 11 dự án công viên, 2 dự án kè và chỉnh trị lòng sông, bờ sông và 3 dự án đô thị định cư, đô thị đa mục tiêu.

Tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án là hơn 737.000 tỉ đồng. Tiến độ dự kiến kéo dài từ 2026 đến 2038, trong đó giai đoạn 2026 - 2030 ưu tiên tập trung đầu tư các công trình hạ tầng chính.

Về chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất, Hà Nội cho biết sẽ áp dụng mức bồi thường bằng tiền về đất bằng 2 lần so với mức quy định đối với các trường hợp đất ở, đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp có đủ điều kiện về pháp lý.

Đặc biệt, đất ở sử dụng đất ổn định, có vi phạm pháp luật trước 1.7.2014 cũng được bồi thường khi thu hồi, theo điều 5 Nghị định số 88 năm 2024 của Chính phủ.

Ngoài ra, thành phố cũng tiến hành bồi thường đối với công trình, tài sản, chi phí đầu tư còn lại vào đất, thiệt hại công trình, cây trồng vật nuôi theo quy định của luật Đất đai và nghị quyết của HĐND thành phố.

Trao đổi về vấn đề này, luật sư Nguyễn Văn Hậu, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Thương mại luật gia Việt Nam, cho biết, điều 5 Nghị định số 88 quy định hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất có vi phạm pháp luật về đất đai trước ngày 1.7.2014 nhưng đã sử dụng đất ổn định, thuộc những trường hợp được xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo điều 139 luật Đất đai thì có thể được xem xét bồi thường khi Nhà nước thu hồi.

ẢNH: HỮU THẮNG

Thế nào là đất có vi phạm?

Nêu quan điểm vận dụng pháp luật đối với điều 5 Nghị định số 88, luật sư Hậu cho biết, sử dụng đất ổn định là việc sử dụng đất vào một mục đích chính nhất định kể từ thời điểm bắt đầu sử dụng đất vào mục đích đó đến thời điểm cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét việc sử dụng đất ổn định.

Trong khi đó, các hành vi vi phạm phải được đối chiếu với những trường hợp được quy định tại điều 139 luật Đất đai.

Các trường hợp này có thể bao gồm đất lấn, chiếm đất thuộc hành lang bảo vệ an toàn công trình công cộng, chỉ giới xây dựng đường giao thông; lấn, chiếm đất có nguồn gốc nông trường, lâm trường đang sử dụng vào mục đích sản xuất nông nghiệp hoặc làm nhà ở; lấn đất, chiếm đất khác, tự ý chuyển mục đích sử dụng đất hoặc tự ý khai hoang đất nông nghiệp mà không có tranh chấp.

Như vậy, khi thu hồi đất đối với các trường hợp vi phạm trước ngày 1.7.2014, cơ quan nhà nước vận dụng các quy tắc bồi thường cụ thể tùy theo loại đất và thời điểm sử dụng ổn định.

Đáng chú ý, luật sư Hậu cho biết thêm, hiện khoản 3 điều 11 Nghị định 49 năm 2026 được vận dụng để sửa đổi, bổ sung cho khoản 2 điều 5 Nghị định 88. Theo đó, quy định mới đã loại bỏ điều kiện việc sử dụng đất phải phù hợp với quy hoạch mới được bồi thường.

"Xét ở góc độ quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội, quy định này nhằm tháo gỡ các vướng mắc lịch sử kéo dài trong công tác giải phóng mặt bằng, đồng thời đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người dân bị thu hồi đất phục vụ dự án", ông Hậu nói.