Thời sự

Đưa dân vùng thiên tai đến nơi ở an toàn

Trần Hiếu

20/08/2026 05:54 GMT+7

Gia Lai triển khai 16 khu vực tái định cư vùng thiên tai với kinh phí hơn 2.100 tỉ đồng nhằm đưa hàng ngàn hộ dân đến nơi ở an toàn.

Từ vùng ngập, sạt lở đến những mái nhà kiên cố

Những trận mưa lớn kéo dài trong mùa mưa bão, đặc biệt là bão số 13 cuối năm 2025, để lại hậu quả nặng nề tại nhiều địa phương của Gia Lai. Nước lũ dâng nhanh, sạt lở đất bất ngờ cuốn trôi hoa màu, đe dọa nhà cửa và tính mạng người dân sống ven sông, suối, vùng trũng thấp.

Trong bối cảnh thời tiết cực đoan ngày càng khó lường, việc tạo nơi ở an toàn cho người dân vùng nguy cơ cao trở thành yêu cầu cấp thiết. UBND tỉnh Gia Lai đã ban hành phương án bố trí, ổn định dân cư khẩn cấp vùng thiên tai, với nguyên tắc bảo đảm an toàn tính mạng người dân.

Theo phương án, Gia Lai có 16 khu vực cần tổ chức di dời khẩn cấp, liên quan 1.858 hộ dân, tổng kinh phí dự kiến hơn 2.108 tỉ đồng. Riêng khu vực phía tây tỉnh có 7 khu vực xây dựng dự án tập trung và 1 phương án xen ghép, liên quan 953 hộ, tổng vốn hơn 875 tỉ đồng.

Điểm đáng chú ý là thay vì hỗ trợ tiền để người dân tự di dời, Gia Lai tập trung đầu tư nhà ở, hạ tầng thiết yếu và bàn giao theo hình thức "chìa khóa trao tay". Những hộ ở khu vực có nguy cơ đặc biệt cao được ưu tiên di dời trước, sau đó đến các hộ ở vùng nguy cơ cao nhưng chưa cấp bách. Đồng thời, tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành bố trí tái định cư cho nhóm hộ nguy cơ cao trong năm 2026.

Một trong những dự án tiêu biểu ở phía tây tỉnh Gia Lai là dự án sắp xếp, ổn định dân cư vùng thiên tai tại các buôn Ia Klon, Gum Gốp, Bhă Nga, Nông Siu, Blăk (thuộc xã Ia Dreh), tổng mức đầu tư hơn 102,6 tỉ đồng, thực hiện trong 2 năm 2025 - 2026.

Bà Võ Thúy Vân, Chủ tịch UBND xã Ia Dreh, cho biết ngay sau khi dự án được phê duyệt, địa phương khẩn trương thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng. Đợt 1 có 20 hộ tại buôn Blăk được phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; tổng diện tích đất thu hồi hơn 7.467 m², kinh phí hơn 4,76 tỉ đồng. Toàn bộ 20 hộ được bố trí tái định cư tại buôn Blăk theo quy hoạch được duyệt.

Già làng buôn Blăk, ông Nay Kang cho biết làng cũ có hơn 220 hộ với hơn 30 ha đất sản xuất nhưng thường xuyên sống trong cảnh lo lũ lụt, sạt lở. Được nhà nước hỗ trợ hơn 170 triệu đồng, gia đình ông góp thêm 60 triệu đồng để xây căn nhà mới trị giá 230 triệu đồng. "Bà con ai cũng vui khi được quan tâm, tạo điều kiện di dời về nơi ở mới cao ráo, tránh mưa lũ, sạt lở. Từ đây bà con yên tâm sản xuất, con cái đến trường an toàn hơn", ông Nay Kang nói.

Anh Kpa Dhua cũng từng nhiều lần chứng kiến nước tràn vào làng cũ do tuyến đường Đông Trường Sơn cản dòng chảy, gây thiệt hại rau màu, chuối, dừa của gia đình. Đường ngập khiến việc đi lại, đưa đón con đi học gặp nhiều khó khăn. Tại nơi ở mới, gia đình anh được cấp căn nhà rộng 5 x 11 m.

Nhà nước hỗ trợ 110 triệu đồng, gia đình đối ứng thêm 50 triệu đồng.

Quyết tâm về đích trong năm 2026

Tại xã Ia Rsai, dự án bố trí ổn định dân cư thôn Sông Ba cũng đang được đẩy nhanh. Dự án rộng trên 10 ha, gồm 91 lô đất, tổng vốn đầu tư hơn 170 tỉ đồng. Ông Võ Ngọc Châu, Chủ tịch UBND xã Ia Rsai, cho biết: "Tại công trường, các hạng mục san nền, đào đắp mặt bằng và hệ thống thoát nước chung đang được đẩy nhanh, khối lượng đạt khoảng 55%. Địa phương đã bốc thăm, giao đất đợt 1 cho 21 hộ, trong đó 17 hộ đã khởi công xây dựng nhà".

Đưa dân vùng thiên tai đến nơi ở an toàn - Ảnh 3. — Một số căn nhà tái định cư tại xã Ia Dreh đang được xây dựng

Tuy nhiên, tiến độ dự án vẫn chậm so với yêu cầu. Một số hạng mục hạ tầng thiết yếu, nhất là hệ thống cấp điện và nước sinh hoạt, chưa hoàn thiện. Điều này khiến một số hộ dù đã được giao đất vẫn chưa thể xây nhà. UBND xã Ia Rsai đã kiến nghị UBND tỉnh Gia Lai và các sở, ngành liên quan chỉ đạo đơn vị thi công khẩn trương hoàn thiện hạ tầng điện, nước, tạo điều kiện để người dân sớm xây nhà, ổn định cuộc sống.

Theo lãnh đạo UBND tỉnh Gia Lai, các khu tái định cư vùng thiên tai không chỉ là đưa người dân đến nơi ở mới mà còn phải bảo đảm hạ tầng, sinh kế và điều kiện để họ có thể ổn định cuộc sống lâu dài. Tỉnh đã chỉ đạo các địa phương tập trung hoàn thành việc bố trí tái định cư cho nhóm hộ có nguy cơ cao trong năm 2026, đồng thời tiếp tục rà soát, hỗ trợ sinh kế bền vững cho người dân sau di dời, nhất là khi mùa mưa lũ đang đến gần.