Có ai dám nói rằng trong những vụ việc như đòi cách chức người này, dọa tố cáo người kia trên mạng như vừa qua không hội tụ đầy đủ 4 dấu hiệu điển hình sau đây của "đấu tố"? Một là quy kết đạo đức hoặc chính trị rất nặng nề; hai là tạo áp lực đám đông; ba là đơn giản hóa sự việc thành đúng - sai tuyệt đối; và bốn là xem việc làm nhục, phỉ báng công khai như một cách trừng phạt. Có đủ cả bốn dấu hiệu đó mà vẫn cố gọi là "phê bình nghiêm khắc" thì đó là ngụy biện.
Phê bình nhằm làm cho hành vi tốt hơn; đấu tố nhằm làm cho một con người không còn chỗ đứng. Những chuyện như thế có được "nhân danh công lý" không, nếu những người có lương tri chúng ta đều thừa nhận với nhau rằng, công lý đúng nghĩa đòi hỏi bằng chứng khách quan, quy trình chặt chẽ, quyền phản biện và khả năng sửa sai. Đấu tố thường bỏ qua cả bốn yếu tố này.
Thay vì tranh luận, phản biện dựa trên lý lẽ và chứng cứ thì "tuyên chiến", lao vào tấn công miệt thị, đe dọa con người. Thay vì nhìn vào khuôn khổ luật pháp để hành xử đúng trình tự thì vỗ ngực xưng đại diện của "công lý" rồi hùa nhau hạ nhục, bôi nhọ, xúc phạm danh dự và nhân phẩm người khác, xem thường giá trị con người.
Giá trị con người không tránh khỏi những lúc phải chịu thử thách. Là thử thách của chiến tranh tàn bạo khiến mạng người trở nên mong manh. Là thử thách của thiên tai thảm khốc đẩy con người vào nghịch cảnh sinh tồn khiến thân phận con người có thể bị xem rẻ.
Đáng sợ nhất là thử thách từ sự hung hãn và vô tri của chính con người. Thực tế lịch sử ở nhiều quốc gia cho thấy, sự hiểu biết "thô sơ" về lịch sử, văn hóa và con người là căn nguyên khiến nhiều người hồn nhiên tham gia "đấu tố" mà không biết mình vi phạm pháp luật và sai trái đạo đức.
Chúng ta phải biết cùng nhau đặt một câu hỏi thẳng thắn đầy giá trị phê bình rằng quyền nào được pháp luật thừa nhận cho phép tùy tiện lên tiếng mắng chửi, chụp mũ, kết tội, đe dọa người khác công khai trên mạng? Một ai đó sai đương nhiên sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật nhưng không hề là đương nhiên để người khác được phép sỉ nhục, phỉ báng trước công chúng. Phải cùng nhau đặt câu hỏi phê bình như thế để chuyện "đấu tố" không trở thành một lẽ thường trên mạng.
Chúng ta còn chưa biết chúng ta thật sự mất gì nếu để những trò "đấu tố" trở thành một lẽ thường trên mạng.
Bình luận (0)