Ea Knuếc vào mùa: Voi Boóc Khăm hộ tống kiệu rước 'Nữ hoàng sầu riêng' cổ thụ

Khi "Nữ hoàng sầu riêng" xuống phố

Sáng 22.8, giữa mùa sầu riêng Đắk Lắk, Ea Knuếc không chỉ đón mùa quả chín bằng những chuyến xe thu hoạch, mà còn bắt đầu khai mạc Lễ hội sầu riêng. Ngày hội được dựng lên từ màu xanh của những vườn cây, sắc màu văn hóa của các buôn làng và niềm tự hào về sản vật địa phương, đặc biệt là trái sầu riêng ngon nức tiếng ở vùng đất đỏ bazan này.

ẢNH: QUANG VIÊN

Chủ đề Ea Knuếc vào mùa vì thế không đơn thuần là tên một chương trình. Đó là cách một vùng đất kể câu chuyện của mình: đất đỏ bazan, những vườn sầu riêng trĩu quả, những người nông dân cần mẫn và một cộng đồng nhiều dân tộc cùng chung tay làm nên mùa quả ngọt. Lãnh đạo địa phương xác định đây cũng là dịp quảng bá sản phẩm OCOP, văn hóa, ẩm thực, du lịch và mở rộng không gian xúc tiến thương mại của địa phương.

ẢNH: QUANG VIÊN

Có nhiều hình ảnh, câu chuyện "đốn tim" người xem, người nghe, nhưng có lẽ đoàn rước "Nữ hoàng sầu riêng" là một trong những hình ảnh ấn tượng nhất. Từ cây sầu riêng cổ thụ, 6 người đàn ông khỏe mạnh đại diện các cộng đồng dân tộc trong xã rước kiệu những trái sầu riêng được tuyển chọn. Trên chiếc gùi nổi bật nhất là trái lớn nhất, được tôn vinh là "Nữ hoàng Sầu riêng Ea Knuếc" - biểu tượng của mùa màng trù phú và khát vọng về cuộc sống no ấm. Theo sau kiệu là hai chú voi Boóc Khăm và Khăm Sen.

ẢNH: QUANG VIÊN

ẢNH: QUANG VIÊN

Một bên là trái sầu riêng, sản vật của thời đại kinh tế hàng hóa. Một bên là voi, cồng chiêng, gùi và những bộ trang phục mang sắc màu đại ngàn. Hai thế giới tưởng như xa nhau lại gặp nhau trong một đoàn rước.

Dọc tuyến đường, người dân đứng thành từng hàng chờ đón. Trẻ em háo hức, người lớn vẫy tay, tiếng vỗ tay hòa cùng bước chân của những chú voi. Đoàn rước trở thành một cuộc gặp gỡ giữa sản vật và cộng đồng, giữa ký ức và hiện tại.

ẢNH: QUANG VIÊN

ẢNH: QUANG VIÊN

Điểm xuất phát của nghi thức là cây sầu riêng cổ thụ trong khu vườn gia đình bà Dương Thị Phước. Cây được trồng từ hạt, thuộc giống sầu riêng cổ, đã hiện diện nhiều thập niên. Phần gốc lớn đến mức một người trưởng thành khó có thể ôm trọn. Chính cây cổ thụ ấy trở thành một "nhân chứng" đặc biệt cho hành trình cây sầu riêng bén rễ, phát triển trên vùng đất này.

Từ cây cổ thụ đến trái sầu riêng được rước về sân khấu, câu chuyện không chỉ nói về một mùa thu hoạch mà đó là sự tiếp nối. Bởi ngay sau đoàn rước là nghi thức cầu no đủ theo phong tục truyền thống của người Ê Đê. Lời cầu hướng về các vị thần Yang Đất, Yang Trời, Yang Nước, Yang Núi Rừng; cầu mưa thuận gió hòa, cây tốt, trái đẹp, sầu riêng trĩu cành, được mùa, được giá và buôn làng bình an, sung túc. Tiếp sau đó là vị già làng làm lễ cúng cầu bình an, cầu mùa màng bội thu.

ẢNH: QUANG VIÊN

Rượu cần được chuyền đi, những điệu múa đặc sắc của các dân tộc Ê Đê, Tày, Nùng… và tiếng chiêng nối con người với đất trời. Trong khoảnh khắc ấy, mùa sầu riêng không còn là câu chuyện của riêng người trồng. Nó trở thành ngày hội văn hóa của cộng đồng.

Từ mùa quả ngọt đến những mùa hy vọng

Một ngày hội về sầu riêng sẽ dễ trở thành một cuộc trình diễn nếu chỉ có sân khấu, những trái cây đẹp và những lời quảng bá. Nhưng Ea Knuếc muốn câu chuyện của mình đi xa hơn thế.

ẢNH: QUANG VIÊN

Giữa chương trình, mùa quả ngọt được nối với những hoàn cảnh còn khó khăn. Công ty TNHH Uyên Điệp dành 200 triệu đồng hỗ trợ 4 hộ gia đình xây dựng nhà ở, ổn định cuộc sống. Những cái tên H Bra Niê, H Hung Niê, H Niêm Niê và Y Yum Bkrông xuất hiện trên sân khấu không phải như những con số trong một chương trình tài trợ, mà như những phận người được kéo gần hơn với niềm vui ngày hội.

Rồi những trang sách xuất hiện. Chương trình Tủ sách nhân ái - Ngôi nhà trí tuệ từ TP.HCM do Báo Thanh Niên kết nối trao tổng cộng 143 triệu đồng, trong đó 50 triệu đồng dành cho học bổng học sinh nghèo vượt khó và 93 triệu đồng cho hoạt động tủ sách.

ẢNH: TẤN AN

Có lẽ đó là một trong những hình ảnh đẹp nhất của ngày hội: bên cạnh những trái sầu riêng nặng trĩu trên cành là những cuốn sách dành cho trẻ em; bên cạnh câu chuyện về thương mại là câu chuyện về cơ hội học tập; bên cạnh giấc mơ làm giàu từ nông sản là mong muốn không để những người còn khó khăn đứng ngoài mùa vui.

Và rồi Ea Knuếc bước sang một không gian khác không còn chỉ là sân khấu lễ hội mà là câu chuyện kinh doanh trong thời đại số. Ngày 23.8, chương trình livestream được xây dựng với thông điệp "Từ vùng đất Ea Knuếc đến bàn ăn của thế giới".

Những hình ảnh flycam mở ra toàn cảnh vườn sầu riêng, người dân thu hoạch, những trái chín trên cây; Bí thư Đảng ủy xã Ngô Thị Minh Trinh xuất hiện giữa vườn, cùng các khách mời giới thiệu câu chuyện về vùng đất và những người làm nên sản phẩm.

ẢNH: QUANG VIÊN

Nếu nghi lễ cầu mùa gửi lời ước vọng lên trời đất thì livestream gửi câu chuyện Ea Knuếc đến người tiêu dùng. Nếu cồng chiêng gọi bạn bè về với buôn làng thì mạng xã hội mở cánh cửa để người mua ở một nơi rất xa có thể nhìn thấy tận mắt vườn cây, trái sầu riêng và người trồng.

Trong kịch bản livestream, chính quyền, hợp tác xã, doanh nghiệp (trong đó có doanh nghiệp Trung Quốc) cùng nghệ sĩ, KOL, và người nông dân cùng xuất hiện. Đến phần "Kết nối giá trị - vươn ra biển lớn", các bên cùng đặt tay lên biểu tượng chương trình. Thông điệp được xác lập khá rõ: xây dựng một chuỗi giá trị minh bạch, bền vững, đưa sầu riêng Ea Knuếc đến người tiêu dùng trong nước và quốc tế. Đó cũng là hình ảnh thu nhỏ của Ea Knuếc hôm nay.

ẢNH: QUANG VIÊN

Một bên là cây cổ thụ không ai xác định được chính xác tuổi, đứng lặng qua bao mùa quả. Một bên là flycam bay trên những vườn cây và tín hiệu livestream đưa hình ảnh vùng đất lên không gian số.

Giữa hai đầu ấy là người nông dân. Họ vẫn chăm cây, chờ mùa, nâng niu từng trái sầu riêng. Nhưng khát vọng hôm nay đã khác: không chỉ làm ra quả ngon mà còn xây dựng thương hiệu, tìm thị trường, kết nối doanh nghiệp, đưa sản phẩm đi xa.

Ea Knuếc vào mùa, vì thế, không chỉ là mùa sầu riêng. Đó còn là mùa của những trang sách được mở ra, những mái nhà được dựng lên, những giá trị văn hóa được đánh thức và một giấc mơ mới đang hình thành: từ đất đỏ bazan, hương sầu riêng có thể đi xa hơn những con đường cao nguyên, đến những thị trường lớn và như chính thông điệp của ngày hội, vươn ra biển lớn.