Gạo Việt Nam ứng phó với chiêu trò 'làm giá' của nhà nhập khẩu thế nào?

Khi người mua "tung chiêu ép giá" gạo Việt

Để ứng phó với chiêu trò "làm giá" của các khách hàng, mới đây, các thành viên Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) đã đồng thuận chiến lược của ngành sẽ áp dụng cơ chế giá sàn với gạo xuất khẩu và cả trong khâu thu mua lúa nguyên liệu.

ẢNH: DUY TÂN

Theo VFA, lũy kế xuất khẩu gạo đến ngày 15.7 đạt khoảng 5,3 triệu tấn, trị giá 2,52 tỉ USD; so với cùng kỳ năm 2025 dù tăng 4,31% về số lượng nhưng lại giảm 3,85% về giá trị. Nguyên nhân do giá xuất khẩu giảm trong những tháng đầu năm.

Do vậy, giá lúa gạo nội địa có xu hướng giảm trong quý 1/2026, sang quý 2, giá gạo phục hồi nhờ nhu cầu tăng từ các nước nhập khẩu. Đến cuối tháng 6.2026, hầu hết các mặt hàng lúa, gạo đều tăng so với cuối năm 2025, đặc biệt là gạo nguyên liệu. Điều này phản ánh tín hiệu tích cực của thị trường và hoạt động xuất khẩu.

Philippines tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với sản lượng đạt gần 2,4 triệu tấn, chiếm thị phần 47,6% và tăng 13,3% so với cùng kỳ năm 2025.

Đáng chú ý, thị trường này liên tục thay đổi chính sách làm ảnh hưởng nhiều đến diễn biến giá của Việt Nam và thế giới. Nếu 4 tháng cuối năm 2025 nước này tạm ngưng nhập khẩu khiến giá gạo lao dốc thì đến đầu tháng 7.2026, Philippines lại tạm ngừng cấp phép nhập khẩu gạo 5% tấm, chỉ cho phép nhập khẩu gạo 25% tấm.

Bên cạnh đó, đầu năm nay, Bộ Nông nghiệp Philippines dự báo nhu cầu nhập khẩu gạo năm 2026 là 3,6 triệu tấn. Nhưng đến cuối tháng 6.2026, Cục Công nghiệp Thực vật (BPI) của nước này đã cấp 3.952 giấy phép nhập khẩu gạo (SPSIC), với tổng lượng gạo ước trên 4,4 triệu tấn. Lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, nhập khẩu gạo của Philippines ước đạt 2,8 triệu tấn, tăng 22% so với cùng kỳ năm trước.

Mới đây, Bộ trưởng Nông nghiệp nước này cũng thừa nhận năm nay có thể nhập khẩu từ 5 - 5,2 triệu tấn gạo, ngoài nhu cầu 3,6 triệu tấn có thể tăng lượng nhập để bổ sung dự trữ chiến lược. Con số này phù hợp với dự báo của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA).

Những thông tin trên cho thấy, nhu cầu nhập khẩu gạo thực sự rất lớn nhưng sự "biến đổi chính sách" gây biến động về giá gạo thế giới. Đây cũng là rủi ro lớn với hoạt động xuất khẩu của Việt Nam.

Gạo Việt ứng phó bằng cơ chế giá sàn

VFA vừa tổ chức hội nghị sơ kết hoạt động xuất khẩu gạo và định hướng hoạt động những tháng cuối năm. Theo báo cáo của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, năm 2026, nguồn cung lúa gạo trong nước tiếp tục ổn định với sản lượng ước khoảng 43 - 44 triệu tấn lúa, bảo đảm phục vụ tiêu dùng, dự trữ và xuất khẩu, với sản lượng xuất khẩu dự kiến khoảng 7 - 7,5 triệu tấn. Trong 6 tháng đầu năm, lượng gạo xuất khẩu đến 5,3 triệu tấn; dự kiến 6 tháng cuối năm lượng gạo còn để xuất chỉ từ 1,7 - 2,2 triệu tấn, tương đương trung bình mỗi tháng khoảng hơn 300.000 tấn. Con số này cho thấy Việt Nam không còn nhiều gạo để bán khi giá thị trường đang xu hướng tăng.

Thời gian qua, chi phí vật tư đầu vào, đặc biệt là phân bón tăng cao khiến nhiều nông dân không mặn mà với việc tái đầu tư sản xuất. Do vậy, năng suất lúa ở nhiều nơi có xu hướng giảm và sản lượng dự báo thấp trong vụ hè thu và đông xuân sắp tới. Đại diện lãnh đạo VFA cho biết: Để đảm bảo lợi ích chính đáng cho người trồng lúa, tại hội nghị các doanh nghiệp đã thống nhất đảm bảo giá sàn thu mua lúa thường cho nông dân trên mức 7.000 đồng/kg. Ở chiều ngược lại, cũng thống nhất giá sàn xuất khẩu là 500 USD/tấn - mức giá xuất khẩu hiện nay của các doanh nghiệp. Thỏa thuận giá sàn xuất khẩu này được đưa ra vì hiện nay đang vào vụ thu hoạch lúa hè thu, nguồn cung tăng nhẹ, vì vậy, các nhà nhập khẩu có xu hướng ép giá doanh nghiệp Việt Nam. 

Ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch VFA tin tưởng: "Tuân thủ giá sàn xuất khẩu và giá sàn mua lúa để đảm bảo lợi ích chính đáng của nông dân và doanh nghiệp Việt Nam tránh bị đối tác nước ngoài thao túng tâm lý. Với mức giá sàn này, nông dân mới có lãi từ đó duy trì động lực sản xuất nhằm ổn định an ninh lương thực về lâu dài, đặc biệt trong bối cảnh El Nino và biến đổi khí hậu hiện nay".