Giá tăng, hàng quán vẫn mỏng lãi

Bữa ăn đắt hơn, khách bắt đầu cân nhắc

Một suất cơm, tô phở, tô bún hay ly cà phê vốn là những khoản chi quen thuộc của người dân đô thị nhưng đang dần trở thành khoản phải cân nhắc kỹ hơn. Mặt bằng bữa ăn dưới 30.000 đồng ngày càng khó tìm, trong khi mức 50.000 - 70.000 đồng đang xuất hiện phổ biến hơn ở nhiều hàng quán.

ẢNH: LÊ NAM

Báo cáo thị trường kinh doanh ẩm thực VN 6 tháng đầu năm 2026 của iPOS.vn và Nestlé Professional cũng ghi nhận sự dịch chuyển rõ rệt trong mức chi của thực khách. Với bữa tối, tỷ lệ khách chi dưới 50.000 đồng giảm từ 47,61% năm 2025 xuống 36,93% trong nửa đầu năm nay. Ngược lại, nhóm chi từ 71.000 đồng trở lên tăng từ 28,12% lên 38,76%. Báo cáo nhận định mức 51.000 - 70.000 đồng đang trở thành vùng cạnh tranh mạnh nhất, đủ gần khả năng chi trả của số đông nhưng cũng là ngưỡng khiến khách bắt đầu đòi hỏi nhiều hơn về chất lượng và trải nghiệm. Điều đáng chú ý là hóa đơn cao hơn chưa chắc phản ánh việc người dân ăn sang hơn. Báo cáo chỉ ra chi phí vận hành và bán hàng tăng đã góp phần đẩy mặt bằng giá lên một mức mới. Nói cách khác, có những trường hợp thực khách vẫn ăn món cũ, tại quán cũ nhưng phải trả một mức giá cao hơn trước.

Giá tăng nhưng doanh nghiệp cũng không hẳn "hưởng lợi" khi giá tăng. Nửa đầu năm 2026, doanh thu toàn ngành F&B (thực phẩm và đồ uống) ước đạt 432.700 tỉ đồng, tăng 6,55% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 6 tháng tăng 4,38%, nên một phần tăng trưởng doanh thu đến từ yếu tố giá chứ không hoàn toàn từ sức mua tăng. Đáng chú ý hơn, số cửa hàng F&B trên thị trường đạt khoảng 329.200 điểm bán, trong khi cuối quý 2/2025 chỉ khoảng 299.900 điểm. Tức thị trường có thêm gần 30.000 điểm bán nhưng doanh thu bình quân trên từng cửa hàng gần như đứng yên, thậm chí giảm nhẹ. Khó khăn còn thể hiện rõ khi khoảng 43% cơ sở F&B được khảo sát ghi nhận doanh thu thấp hơn cùng kỳ. Chỉ 20,22% cơ sở tăng trưởng trên 5%, trong khi 27,53% giảm doanh thu từ 5 - 20% và 15,17% giảm trên 20%. Riêng mô hình đồ uống khó khăn hơn khi chỉ 15,82% cơ sở ghi nhận mức tăng trưởng trên 5%.

Thực tế này khá tương đồng với câu chuyện của bà Thuận Võ, đồng sáng lập doanh nghiệp "Mềm Ngon", chủ 3 tiệm xôi mềm tại TP.HCM. Theo bà Thuận, doanh nghiệp vận hành theo mô hình công ty phải mua nguyên vật liệu, công cụ và nhiều đầu vào từ các nhà cung cấp chính thức, đồng thời chịu thêm các khoản thuế, bảo hiểm, nhân sự và chi phí tuân thủ. Vì vậy, giá đầu vào ngay từ đầu đã cao hơn một số hộ kinh doanh nhỏ. Khi thị trường biến động, doanh nghiệp có thể được nhà cung cấp hỗ trợ bình ổn một phần giá nguyên liệu nhưng vẫn không tránh khỏi việc tổng chi phí vận hành tăng lên. "Có những món chúng tôi điều chỉnh giá khoảng 10%. Một món trước đây 68.000 đồng, sau đó tăng lên khoảng 74.000 đồng, đã bao gồm thuế giá trị gia tăng. Nhưng phần tăng thêm về cơ bản chỉ đủ bù các chi phí phát sinh chứ không phải doanh nghiệp có thêm lợi nhuận", bà Thuận nói.

ẢNH: LÊ NAM

Thực tế cho thấy, các hàng quán nhỏ lẻ thậm chí còn chịu biến động lớn hơn khi mua nguyên liệu từ chợ hoặc các đầu mối nhỏ. Khi giá xăng dầu, vận chuyển hay nguyên liệu cùng tăng, giá vốn lập tức chịu tác động. Nhưng tăng giá bán lại không dễ, bởi doanh nghiệp phải nhìn phản ứng của khách hàng và mức giá của đối thủ. Bên cạnh áp lực chi phí, hàng quán còn đối diện cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các mô hình bình dân. Có tới 88,49% chủ quán được khảo sát cho biết đã nhìn thấy sự xuất hiện của những mô hình giá rẻ quanh khu vực kinh doanh; khoảng 58,2% thực sự cảm nhận được sức ép. Tuy vậy, chỉ 22,81% chọn hạ giá, tăng khuyến mãi hoặc bổ sung sản phẩm rẻ hơn, trong khi 35,39% vẫn giữ cách bán cũ dù chấp nhận mất một phần khách.

Tối ưu chi phí, kích cầu cuối năm

Ở phía người mua, tâm lý "thắt lưng buộc bụng" cũng ngày càng rõ hơn. Khảo sát của iPOS.vn cho thấy khi nhìn về nửa cuối năm 2026, 35,16% thực khách dự định giảm chi cho F&B, 52,26% muốn giữ nguyên và chỉ 12,58% dự định tăng chi. Tâm lý phòng thủ chi tiêu đã trở thành hiện thực, dù chưa có dấu hiệu xấu thêm. Trao đổi với PV Thanh Niên chiều 9.9, ông Nguyễn Thái Bình, chuyên gia ngành dịch vụ ẩm thực, đồng sáng lập Mapdy.vn và Học viện Concepts (VCS), nhận định việc người tiêu dùng phải "thắt lưng buộc bụng" là có thật nhưng không có nghĩa họ ngừng ăn uống bên ngoài. Thói quen gặp gỡ, tụ tập vẫn tồn tại, song khách hàng ngày càng cân nhắc kỹ hơn sẽ chi tiền ở đâu. Dòng tiền đang tập trung nhiều hơn vào những thương hiệu chứng minh được giá trị.

Còn theo ông Đỗ Duy Thanh, Giám đốc Công ty TNHH FnB Director, việc thắt chặt chi tiêu có thể biểu hiện trước tiên ở tần suất. Một người trước đây uống cà phê bên ngoài gần như mỗi ngày có thể giảm xuống 5 - 6 ngày/tuần, nhưng số tiền mỗi lần chi chưa chắc giảm. Như vậy, "thắt lưng buộc bụng" không nhất thiết đồng nghĩa với việc ngừng ăn ngoài mà giảm những lần chi không cần thiết, chọn địa điểm kỹ hơn và yêu cầu nhiều giá trị hơn cho từng đồng bỏ ra.

Theo số liệu từ Bộ Tài chính, chỉ số CPI bình quân 8 tháng đầu năm tăng 4,45%, tiến sát mục tiêu kiểm soát lạm phát năm 2026. Riêng tháng 8, chỉ số giá tiêu dùng tăng 0,47% so với tháng trước, chủ yếu do giá xăng dầu tăng trở lại; trong khi chi phí sản xuất, vận chuyển và nhiều yếu tố đầu vào tiếp tục gây sức ép lên mặt bằng giá.

ẢNH: LÊ NAM

"Trong bối cảnh áp lực từ giá năng lượng, vận tải và nguyên vật liệu vẫn hiện hữu, mặt bằng giá trong 4 tháng cuối năm tiếp tục đứng trước nhiều yếu tố bất định", Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận nhận định tại cuộc họp đánh giá kết quả công tác quản lý, điều hành giá 8 tháng năm 2026 và định hướng công tác điều hành giá 4 tháng cuối năm vào chiều 4.9.

Thứ trưởng cho biết áp lực đối với mặt bằng giá trong 4 tháng cuối năm tiếp tục đến từ cả bên ngoài và trong nước. Bên cạnh đó, nhu cầu tiêu dùng thường tăng trong những tháng cuối năm cũng có thể tạo thêm sức ép lên chỉ số giá tiêu dùng.

Trên cơ sở cập nhật các yếu tố tác động, Bộ Tài chính đưa ra hai kịch bản lạm phát năm 2026, với mức tăng khoảng 4,5% và 5%. Ngân hàng Nhà nước cũng dự báo lạm phát bình quân năm trong khoảng 4,5 - 5%, nằm trong miền mục tiêu 5% cộng hoặc trừ 0,5 điểm phần trăm. Trong khi đó, dự báo của các tổ chức quốc tế cho thấy mức độ bất định còn khá lớn khi lạm phát bình quân của VN được dự báo dao động trong khoảng 3,8 - 5,2%.