Giá vàng bất trắc và gì nữa khi thị trường tài chính đang chao đảo ?

Những ngày qua, giới đầu tư toàn cầu đang theo dõi sát sao tình hình lợi suất trái phiếu chính phủ các nước đang tăng cao.

Thách thức từ bất ổn kinh tế

Ngày 2.9 vừa qua, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) kỳ hạn 10 năm chạm mức 3%. Đây là mức cao nhất trong phiên giao dịch kể từ tháng 9.1996. Tuy sau khi tăng lên mức 3% thì giảm về lại mức 2,995%, lợi suất JGB vẫn tăng 5,5 điểm cơ bản so với trước đó. Cùng ngày 2.9, lợi suất JGB kỳ hạn 2 năm có lúc đạt mức 1,83%, cao nhất kể từ năm 1995.

Không chỉ JGB, nhiều loại trái phiếu chính phủ khác cũng đang có lợi suất tăng cao vì xu hướng bán ra trên diện rộng đối với các danh mục đầu tư này, khiến cho giá giảm. Cụ thể, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ 10 năm mới đây cũng đạt mức 4,80% - mức cao nhất kể từ đầu năm 2025. Trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 5 năm cũng đã chạm mức cao nhất kể từ tháng 10.2025 là 4,55%. Tương tự, lợi suất trái phiếu chính phủ Đức và Anh cùng kỳ hạn 10 năm lần lượt tăng cao nhất kể từ năm 2011 và 2008.

Có nhiều nguyên nhân khiến cho trái phiếu chính phủ các nước giảm giá nhưng tựu trung là do các bất ổn kinh tế đang khó lường. Ảnh hưởng nổi bật nhất vẫn là rủi ro lạm phát gia tăng vì giá cả hàng hóa tăng cao, đặc biệt là giá năng lượng liên tục ở mức cao khi hòa bình cho chiến sự Iran chưa có tín hiệu khả quan nên eo biển Hormuz tiếp tục đình trệ. Đến hôm qua (4.9), giá dầu thô WTI và Brent tiếp tục duy trì ở mức khá cao, lần lượt là 90,7 USD/thùng và 95,2 USD/thùng. Cả Mỹ lẫn Iran đều chưa có động thái xuống thang nào và không loại trừ khả năng chiến sự tiếp tục dâng cao.

ẢNH: REUTERS

Bên cạnh đó, sự bất ổn chung của kinh tế toàn cầu đang dẫn đến nhiều hệ quả cho từng nền kinh tế. Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh mới đây phát đi tín hiệu có thể vẫn phải tăng lãi suất điều hành trong thời gian tới nếu lạm phát của nước này tiếp tục ở mức cao.

Ngoài các mối quan ngại về lạm phát, một số yếu tố khác cũng đang thúc đẩy lợi suất trái phiếu tăng cao. Điển hình, Mỹ tiếp tục đối diện mức thâm hụt dự kiến lên đến 2.000 tỉ USD trong năm nay, đồng thời nợ công nước này vượt mức 40.000 tỉ USD. Thêm vào đó, tổng thể thị trường trái phiếu Mỹ, bao gồm cả trái phiếu doanh nghiệp, đang bị đánh giá là có nhiều rủi ro khi các tập đoàn công nghệ nước này phát hành lượng trái phiếu trị giá hàng trăm tỉ USD để đầu tư cho trí tuệ nhân tạo (AI) mà hiệu quả về mặt tài chính vẫn còn khá mơ hồ.

Hiệu ứng domino

Lâu nay, khi kinh tế toàn cầu bất ổn thì vàng được xem là "nơi trú ẩn" cho giới đầu tư. Thế nhưng, giá vàng liên tục giảm trong thời gian gần đây. Đến hôm qua (4.9), giá vàng thế giới tiếp tục giảm thêm 21,9 USD, còn 4.472 USD/ounce. Đó là vì dù vàng thường được coi là một công cụ bảo vệ chống lại lạm phát, nhưng lãi suất tăng và lợi suất trái phiếu chính phủ tăng cao làm tăng chi phí cơ hội về đầu tư, dẫn đến gia tăng áp lực lên vàng. Lãi suất tăng cao hơn làm tăng lợi tức từ các chứng khoán có lãi so với vàng vốn không được trả lãi định kỳ. Không những vậy, giá USD tăng cao cũng khiến vàng trên thị trường quốc tế, vốn được định giá bằng USD, trở nên đắt đỏ hơn đối với người mua ở các nước khác. Yếu tố này cũng khiến cho vàng kém hấp dẫn nên bị giảm giá.

Không chỉ vậy, lợi suất trái phiếu chính phủ tăng cao khiến cho chi phí vay tăng lên. Như tại Mỹ, lợi suất trái phiếu là cơ sở quan trọng tác động lãi suất các khoản vay thế chấp, mua nhà, mua xe. Trong đó, lãi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm tác động trực tiếp đến lãi suất vay thế chấp, còn trái phiếu kỳ hạn 5 năm lại ảnh hưởng trực tiếp lãi suất khoản vay mua xe.

Diễn biến thị trường tài chính quốc tế có thể đối mặt nhiều thách thức hơn khi chính phủ các nước có thể tăng lãi suất điều hành để thắt chặt tiền tệ, đối phó lạm phát. Không riêng gì Mỹ, khu vực sử dụng euro gồm 21 quốc gia cũng có tỷ lệ lạm phát lên đến 3,3% vào tháng 8 vừa qua. Đây là mức cao nhất trong 3 năm qua, nên Ngân hàng Trung ương châu Âu có thể cũng sớm tăng lãi suất điều hành.

Khi lãi suất điều hành tăng cao, tiền tệ bị thắt chặt thì chi phí sử dụng vốn cũng trở nên đắt đỏ hơn, dẫn đến không ít thách thức cho các doanh nghiệp.