Giải mã bí ẩn về 'hang ổ' của những loài bọ cạp chết chóc

ảnh: Đại học Galway

Theo trang Popular Science hôm 15.2, mỗi năm lại có từ 1 đến 2 triệu người trên toàn cầu trúng đòn tấn công của bọ cạp. Phần lớn nạn nhân chỉ bị đau và sưng tạm thời, nhưng vẫn có trường hợp dẫn đến tử vong.

Các nhà nghiên cứu ước tính loài chân đốt săn mồi này gây ra ít nhất 3.000 ca tử vong ở trẻ em hằng năm. Những trường hợp thiệt mạng chủ yếu xảy ra ở các vùng sâu, vùng xa thiếu điều kiện tiếp cận điều trị giải độc kịp thời, nhưng bọ cạp cũng là vấn đề đáng lo ngại tại các khu vực đô thị như ở Ma Rốc.

Nghiên cứu huyết thanh kháng nọc đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu tỷ lệ tử vong do bọ cạp đốt. Bên cạnh đó, việc khoanh vùng chính xác nơi sinh sống và phân bố của nhóm loài nguy hiểm nhất cũng có thể đóng góp cho nỗ lực cứu sống thêm nhiều người.

Trong hơn 2.000 loài bọ cạp trên thế giới, chỉ khoảng 100 loài được xem là có khả năng gây chết người. Không may là giới khoa học thừa nhận vẫn còn nhiều điều chưa được làm rõ về mức độ đa dạng của bọ cạp và cách hạn chế các cuộc chạm trán nguy hiểm giữa những loài bò cạp "sát thủ" và con người.

"Nhìn chung, chúng ta biết rất ít về sinh thái học của bọ cạp, nọc độc của chúng cũng như phương pháp điều trị tốt nhất khi nạn nhân bị đốt", theo tiến sĩ Michel Dugon, Trưởng phòng thí nghiệm Venom Systems thuộc Đại học Galway (Ireland).

Chuyên gia Dugon đang làm việc với một đội ngũ các nhà nghiên cứu quốc tế để thiết kế những biện pháp và chương trình mới nhằm giảm tỷ lệ bọ cạp đốt trên toàn cầu.

Dự án mới nhất của nhóm, được công bố trên chuyên san Environmental Research Communications, tập trung xác định và lập bản đồ những khu vực không chỉ là nơi sinh sống mà còn là môi trường phát triển mạnh của các loài bọ cạp độc nhất thế giới.

Kết hợp dữ liệu thu được từ nhiều năm quan sát thực địa với công cụ mô hình hóa trên máy tính, đội ngũ của ông Dugon đã tìm ra một yếu tố bất ngờ có tính chỉ báo cao đối với môi trường sống của loài này.

Dù nhiệt độ và các biến động theo mùa có ảnh hưởng đến sự phân bố của một số loài, phần lớn bọ cạp lựa chọn nơi cư trú dựa trên loại đất. Hay nói khác, chúng rất kén chọn nơi ở, và Ma Rốc là nơi ghi nhận số vụ bọ cạp đốt khá cao.

Theo nhà khoa học, phương pháp lập bản đồ trên có thể được điều chỉnh để áp dụng tại nhiều khu vực khác, từ Brazil, Trung Đông đến Ấn Độ.