Giải mã chiến cuộc Iran sau đàm phán thất bại

Rạng sáng qua (12.4, theo giờ VN), cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran diễn ra tại Pakistan đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào.

Ảnh: US Navy

Viết trên mạng xã hội X ngày 12.4, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết trong 2 ngày đàm phán, các bên đã thảo luận nhiều vấn đề như: eo biển Hormuz, hạt nhân, bồi thường chiến tranh, dỡ bỏ lệnh cấm vận và chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến chống lại Tehran cũng như xung đột khu vực. Tuy nhiên, ông Baghaei nhấn mạnh Iran quyết tâm sử dụng mọi công cụ, bao gồm cả ngoại giao, để bảo vệ lợi ích quốc gia và sự thịnh vượng của đất nước.

Ngược lại, viết trên mạng xã hội Truth Social tối qua (12.4, theo giờ VN), Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng một trong các nguyên nhân khiến đàm phán thất bại là vì Iran không muốn từ bỏ chương trình hạt nhân. Ông nhấn mạnh sẽ không để cho Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và ông chỉ trích Iran đang "tống tiền" ở eo biển Hormuz.

Sẽ tiếp tục "ăn miếng trả miếng" ?

Không những vậy, Tổng thống Trump tuyên bố chỉ đạo lực lượng hải quân Mỹ ngay lập tức phong tỏa eo biển Hormuz. Theo ông, các tàu chiến của Mỹ sẽ rà phá thủy lôi ở eo biển này, đồng thời bắt giữ tất cả những tàu thương mại đã trả tiền cho Iran để được đi qua eo biển.

Trước đó, ngày 11.4 (theo giờ VN) - khi cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran vẫn đang diễn ra, Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo 2 tàu khu trục của nước này là USS Frank E. Petersen (DDG-121) và USS Michael Murphy (DDG-112) đang hoạt động ở vịnh Ba Tư sau khi đi qua eo biển Hormuz. Theo CENTCOM, hoạt động của 2 chiến hạm này nằm trong kế hoạch "đảm bảo eo biển Hormuz hoàn toàn không có thủy lôi".

Trả lời Thanh Niên hôm qua (12.4), chuyên gia tình báo quân sự Mỹ Carl O.Schuster (đang giảng dạy về quan hệ quốc tế, lịch sử ở ĐH Hawaii - Thái Bình Dương) cho rằng việc Iran đồng ý đàm phán có thể nhằm có thêm thời gian để củng cố năng lực phòng thủ ở đảo Kharq.

"Hải quân Mỹ đã đi qua eo biển Hormuz và tiến hành rà phá thủy lôi. Vì vậy, khi đàm phán thất bại, các cuộc tấn công của Mỹ sẽ tiếp tục. Hệ thống phòng thủ của đảo Kharq sẽ bị tấn công một lần nữa và các lối vào đường hầm trên đảo Qeshm và Larak cũng sẽ bị tấn công. Đó là cách Mỹ hạn chế khả năng của Iran trong việc đưa tên lửa ra phóng và sau đó rút lui vào đường hầm", chuyên gia Schuster đánh giá.

Ông nhận định: "Iran sẽ tiến hành các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tàu nhỏ vào bất kỳ tàu thuyền nào trong/gần eo biển, phóng tên lửa vào Israel và kết hợp các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái vào các cơ sở dầu mỏ của Kuwait, Ả Rập Xê Út và UAE, cũng như các căn cứ không quân của Mỹ. Các cuộc tấn công của Iran khó gây ra thiệt hại nghiêm trọng, nhưng đó không phải là mục đích chính của nước này".

Chiến thắng chính trị mới quyết định

"Chiến lược của Iran là duy trì áp lực chính trị lên người dân Israel và Mỹ. Các cuộc tấn công tên lửa có thể không xuyên thủng hệ thống phòng thủ tên lửa của Israel, nhưng các cuộc tấn công liên tục buộc người dân phải tìm nơi trú ẩn, khiến họ bị gián đoạn cuộc sống và công việc. Điều đó sẽ có tác động chính trị theo thời gian, khiến người dân gây áp lực lên chính phủ để tìm kiếm hòa bình. Đối với Mỹ, các cuộc tấn công của Iran có thể không gây ra tổn thất vật chất nặng nề, nhưng việc những máy bay trị giá nhiều triệu USD bị phá hủy trên mặt đất và việc giá năng lượng tăng cao đã khiến nhiều chính trị gia, người dân nước này phàn nàn. Khi giá cả tăng cao và cuộc bầu cử giữa kỳ đến gần, Tổng thống Trump sẽ phải đối mặt với áp lực rất lớn để chấm dứt giao tranh và đưa giá năng lượng trở lại mức trước xung đột. Vì thế, việc mở cửa Hormuz và giữ cho eo biển này không bị "đóng" có ý nghĩa rất quan trọng để ông Trump duy trì cuộc chiến", cựu đại tá Schuster phân tích thêm.

Ông cho rằng: "Tehran kỳ vọng Washington sẽ chấm dứt giao tranh trước khi chính quyền của Iran bị ảnh hưởng về vị thế cầm quyền. Vì vậy, Tehran sẽ tiếp tục chiến đấu, tìm kiếm đàm phán hòa bình khi cần tạm dừng, nhưng từ chối các điều khoản của Washington. Mỹ là lực lượng quân sự mạnh nhất thế giới, nhưng chiến tranh chính trị quyết định thắng lợi trong chiến tranh hiện đại. Tổng thống Trump phải duy trì sự ủng hộ chính trị cho cuộc chiến nếu ông ta muốn tiếp diễn hơn 60 ngày". Theo quy định, Tổng thống Trump cần phải có sự đồng ý từ Quốc hội Mỹ nếu kéo dài cuộc chiến quá 60 ngày.

"Vì vậy, giống như xung đột Ukraine, cuộc chiến Iran giờ đây đã trở thành một cuộc chiến tranh ý chí chính trị. Nếu chính quyền Iran cảm thấy quyền lực của mình bị đe dọa, họ sẽ tìm kiếm hòa bình bằng bất kỳ điều kiện nào, nhưng cho đến thời điểm đó, họ sẽ chiến đấu và đàm phán cho đến khi Mỹ hết kiên nhẫn, thì Tehran sẽ có được một chiến thắng chính trị", chuyên gia Schuster kết luận.