Giải mã vụ Trung Quốc phóng thử siêu tên lửa từ Biển Đông

Ngày 6.7, Trung Quốc thông báo phóng thử tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) có thể mang theo đầu đạn hạt nhân ở Thái Bình Dương.

Ảnh: Reuters

Bí ẩn loại tên lửa

Bắc Kinh khẳng định vụ phóng thử "là một phần thường xuyên trong chương trình huấn luyện quân sự thường niên" và "các quốc gia liên quan đã được thông báo trước". Tuy nhiên, nhiều nước đã lên tiếng chỉ trích Trung Quốc gây bất ổn cho khu vực, leo thang hạt nhân. Trong đó, Ngoại trưởng Úc Penny Wong cho rằng vụ thử nghiệm "gây bất ổn cho khu vực" và cần được xem xét "trong bối cảnh Trung Quốc tăng cường quân sự nhanh chóng, vốn thiếu minh bạch và đảm bảo về ý định mà khu vực mong đợi". Ngày 7.7, Úc và Solomon cam kết làm sâu sắc hơn quan hệ song phương và cùng chỉ trích vụ thử tên lửa đạn đạo của Trung Quốc.

Truyền thông quốc tế dẫn lời một quan chức ngoại giao Mỹ đánh giá Trung Quốc thông báo vụ phóng thử quá sát giờ và thiếu các chi tiết theo tiêu chuẩn mà 4 nước sở hữu vũ khí hạt nhân còn lại trong 5 thành viên thường trực HĐBA LHQ vẫn áp dụng. Đồng thời Bộ Ngoại giao Mỹ chỉ trích Trung Quốc thiếu minh bạch và đi ngược các nỗ lực kiềm chế chạy đua hạt nhân.

Trong khi đó, giới quan sát đến nay vẫn chưa thể khẳng định chính xác loại tên lửa do Trung Quốc đã phóng, mà chỉ mới "khoanh vùng" là dòng tên lửa JL-2 hoặc JL-3. Trong đó, nếu JL-2 là ICBM có tầm bắn hơn 7.000 km thì JL-3 có tầm bắn vượt mức 10.000 km, đồng thời cả hai đều có thể phóng từ tàu ngầm hạt nhân. Tên lửa JL-3 chỉ mới được Trung Quốc công khai trong đợt diễu binh hồi tháng 9.2025.

Theo 2 chuyên gia của Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ) là Joseph Rodgers (Phó giám đốc và nghiên cứu viên của Dự án về các vấn đề hạt nhân) và Bonny Lin (Giám đốc Dự án sức mạnh Trung Quốc), tên lửa trên được phóng từ một tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân ở Biển Đông và tên lửa rơi xuống phía nam Thái Bình Dương. Khoảng cách bắn là 7.300 km, tức nằm trong tầm bắn cả hai loại trên.

Giải mã ý đồ của Bắc Kinh

Các chuyên gia chỉ ra rằng đây là lần đầu tiên Trung Quốc phóng tên lửa đạn đạo từ tàu ngầm (SLBM) vào vùng biển mở quốc tế và là lần đầu tiên Bắc Kinh công khai thể hiện đủ sức dùng tàu ngầm tấn công hạt nhân chiến lược ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Đây cũng là vụ phóng tên lửa đạn đạo thứ hai của Bắc Kinh trong vùng biển quốc tế kể từ năm 1980.

Bên cạnh đó, thời gian và cách thức của vụ thử được cho là có một số điểm nổi bật sau.

Thứ nhất, Trung Quốc có thể dùng vụ thử để răn đe Mỹ và đồng minh. Vụ thử diễn ra cùng ngày với việc Úc ký hiệp ước quốc phòng với Fiji. Truyền thông Trung Quốc mô tả hiệp ước quốc phòng này là Úc đang tìm cách củng cố ảnh hưởng của mình ở nam Thái Bình Dương, đồng thời hạn chế sức mạnh của Trung Quốc. Ngay sau khi Trung Quốc tiến hành vụ thử tên lửa, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã cảnh báo Úc và Fiji không nên sử dụng hiệp ước quốc phòng để nhắm mục tiêu vào các bên thứ ba hoặc gây tổn hại đến lợi ích của các bên thứ ba.

Thứ hai, Trung Quốc đang thể hiện sức mạnh trước các cuộc tập trận liên quan Mỹ như cuộc tập trận Nam Jackaroo, với sự tham gia của các lực lượng Mỹ và Nhật Bản - hoặc các cuộc tập trận hải quân Vành đai Thái Bình Dương (RIMPAC) do Mỹ dẫn đầu có sự tham gia của Úc, Philippines, Nhật Bản và hơn 20 đồng minh cùng đối tác khác.

Thứ ba, Trung Quốc và Nga gần đây có tăng cường phối hợp tập trận chung, đồng thời vụ phóng thử diễn ra khi hai nước này đang có cuộc tập trận chung hải quân thường niên ở Thanh Đảo. Qua đó, việc phóng thử tên lửa muốn cộng hưởng ảnh hưởng từ việc tập trận chung Trung - Nga.

Cuối cùng, Bắc Kinh đang tìm cách sử dụng vụ phóng ICBM từ tàu ngầm hạt nhân để kiểm tra hiệu suất vũ khí. Một số nhà bình luận suy đoán rằng tên lửa JL-3 dù trải qua nhiều thử nghiệm khác nhau, nhưng vẫn cần phải trải qua quỹ đạo bay dài để xác nhận hiệu suất và độ tin cậy. Bất kể Trung Quốc thử nghiệm JL-2 hay JL-3, cuộc phóng thử vừa qua sẽ cung cấp dữ liệu có giá trị để nước này cải thiện khả năng tấn công hạt nhân chiến lược trên biển.