Giám sát những vấn đề nóng của giáo dục phổ thông

Tập trung 4 vấn đề nóng

Theo ông Nguyễn Văn Chiến, Phó trưởng ban Tuyên giáo T.Ư, Phó trưởng đoàn thường trực, trọng tâm nội dung giám sát sẽ tập trung 4 vấn đề nóng của giáo dục phổ thông: đánh giá toàn diện công tác liên quan đến nội dung chương trình, sách giáo khoa; đánh giá công tác giáo dục phổ thông, công tác quản lý tổ chức bộ máy, cán bộ, giáo viên của các trường phổ thông; đánh giá việc đầu tư xây dựng các trường phổ thông nói chung và các trường phổ thông nội trú, liên cấp tiểu học và THCS tại các xã biên giới nói riêng. Mốc thời gian giám sát là từ năm 2023 đến hết tháng 9 năm nay.

Thời gian làm việc của đoàn tổng cộng 2 tháng. Trước hết, đoàn yêu cầu Bộ GD-ĐT nộp báo cáo kèm minh chứng. Sau đó, đoàn sẽ nghiên cứu hồ sơ, làm việc với các cơ quan, đơn vị, địa phương, cá nhân liên quan để thẩm tra, xác minh. Trong quá trình xây dựng dự thảo báo cáo, đoàn sẽ trưng cầu ý kiến chuyên gia nếu cần thiết, tổ chức hội nghị thông qua dự thảo. Cuối cùng là hoàn thiện báo cáo kết quả và dự thảo thông báo kết luận trình Ban Bí thư xem xét, quyết định, trước ngày 15.12.

ẢNH: DUY MẠNH

Đoàn công tác cũng đề nghị Bộ GD-ĐT giới thiệu một số chuyên gia đầu ngành, nhà khoa học, nhà quản lý về chương trình giáo dục phổ thông (đang công tác hoặc đã nghỉ) để đọc, nghiên cứu độc lập và cho ý kiến về chương trình phổ thông hiện hành. Ông Nguyễn Văn Chiến lưu ý tốt nhất là mời những người không có lợi ích liên quan đến tổ hoặc nhóm biên soạn bất kỳ tài liệu, chương trình, sách giáo khoa mà họ được mời đánh giá.

Lý giải về việc lần đầu tiên Ban Bí thư thành lập đoàn giám sát do Ủy viên Bộ Chính trị làm trưởng đoàn, ông Trịnh Văn Quyết cho biết cuộc giám sát lần này mang tính toàn diện đối với chuyên đề giáo dục phổ thông, khác với một số đợt kiểm tra vụ việc cụ thể hay giám sát một vài nội dung chuyên ngành trước đây.

Mục tiêu là nhằm đánh giá nhiều chiều, có cái nhìn thật khách quan và đối chiếu trực tiếp với các quy định pháp luật để làm rõ vấn đề nào còn phù hợp, vấn đề nào không còn phù hợp cần sửa đổi, điều chỉnh, từ đó tham mưu cho Bộ Chính trị, Ban Bí thư ban hành các chủ trương, quyết sách phù hợp trong giai đoạn mới.

Trưởng ban Tuyên giáo T.Ư nhấn mạnh: "Đây không phải là cuộc kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm hay kỷ luật. Đây là cuộc giám sát theo chương trình tổng thể của Ban Bí thư nhằm đánh giá thật khách quan kết quả đạt được, chỉ ra những điểm nghẽn, những tồn tại mà nhân dân và cả hệ thống chính trị quan tâm".

Cơ hội quan trọng để báo cáo thực chất

Về đề nghị của đoàn công tác giới thiệu một số chuyên gia đầu ngành, nhà khoa học để đọc, nghiên cứu độc lập và cho ý kiến về chương trình phổ thông hiện hành, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Ngọc Thưởng nói: "Chúng tôi thống nhất với tiêu chí đoàn đưa ra là lựa chọn các chuyên gia không tham gia xây dựng chương trình giáo dục phổ thông hay biên soạn sách giáo khoa nhằm đảm bảo tính khách quan". Tuy nhiên, ông Thưởng cho rằng để có góc nhìn đa chiều, nghe được tiếng nói đa kênh từ cả người trong cuộc lẫn người ngoài cuộc, đề xuất phương án kết hợp theo tỷ lệ 50/50. "Dù vậy, Bộ vẫn sẽ hoàn toàn chấp hành nghiêm túc mọi quyết định và tiêu chí cuối cùng của đoàn giám sát", ông Thưởng nhấn mạnh.

Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng cũng cho biết thêm việc hoàn thiện báo cáo để gửi đoàn giám sát của Bộ GD-ĐT hiện nay có một số thuận lợi. Tính từ mốc năm 2023, Bộ GD-ĐT đã trải qua các cuộc kiểm tra của Ủy ban Kiểm tra T.Ư, của Quốc hội… với một số nội dung liên quan. Đây là nền tảng để Bộ kế thừa, tiếp thu và cập nhật bổ sung theo bối cảnh, tình hình mới để đáp ứng yêu cầu của đoàn giám sát lần này.

Còn Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn khẳng định Bộ GD-ĐT xem đây là cơ hội quan trọng để báo cáo thực chất, thẳng thắn chỉ ra các vướng mắc từ thực tiễn. Bộ GD-ĐT cam kết chuẩn bị báo cáo đầy đủ, trung thực, có số liệu minh chứng và nộp về đoàn đúng hạn trước ngày 20.10.

ảnh: Ngọc Dương

Nói thẳng, nói thật, đánh giá đúng

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Trưởng ban Tuyên giáo T.Ư Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh Nghị quyết 71 xác định đột phá phát triển GD-ĐT là yêu cầu chiến lược và trong GD-ĐT, giáo dục phổ thông chính là nền móng. Móng có vững thì tòa nhà nguồn nhân lực và nhân tài quốc gia mới bền vững. Nhân tài cốt lõi và hữu dụng nhất chính là con người VN được đào tạo bài bản.

Ông Trịnh Văn Quyết nói: "Trong thời điểm này, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đứng đầu là đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, các đồng chí lãnh đạo chủ chốt của đất nước đều đặc biệt quan tâm. Có lẽ chưa bao giờ chúng ta mong muốn thúc đẩy, nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo như hiện nay để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước, xây dựng quốc gia hùng cường. Trước hết, chúng ta phải có những con người hùng cường, mạnh mẽ, phải có phẩm chất, có đạo đức và có năng lực thực hiện công vụ, thực hiện nhiệm vụ xây dựng đất nước".

Trưởng ban Tuyên giáo T.Ư yêu cầu các thành viên tham gia (kể cả những người từng tham gia biên soạn chương trình) phải nhìn nhận vấn đề một cách thẳng thắn, cầu thị, đặt sự nghiệp giáo dục chung lên trên hết. Những vấn đề thực tiễn chứng minh là không còn phù hợp thì mạnh dạn đề xuất thay đổi, tránh tư duy "né tránh" hay "ngại đổi mới". Về chủ trương "một chương trình, nhiều bộ sách giáo khoa", đoàn sẽ phải nhìn nhận thẳng thắn cả ưu điểm lẫn những hệ lụy phát sinh liên quan đến chất lượng, chi phí và cách thức lựa chọn sách.

Đối với cơ sở hạ tầng, đoàn cần rà soát chính xác dữ liệu dân cư để đầu tư đúng trọng tâm, trọng điểm. Về vấn đề nhân sự, đoàn cần mổ xẻ tận gốc nguyên nhân của tình trạng thừa - thiếu giáo viên cục bộ trong từng thời kỳ. Bên cạnh đó, để đánh giá khách quan về chế độ đãi ngộ, thu nhập của nhà giáo phải được tính toán dựa trên tổng thu nhập thực tế hằng tháng (gồm lương cơ bản và các khoản phụ cấp) để so sánh với các ngạch công chức khác, từ đó có chính sách hỗ trợ thỏa đáng. Đối với chủ trương tinh gọn bộ máy, việc đưa cán bộ quản lý dôi dư "quay trở lại làm thầy, đứng trên bục giảng" phải được coi là một niềm vinh dự, tự hào chứ không phải sự điều chuyển giáng cấp.

Phương pháp làm việc của đoàn giám sát sẽ dựa trên nguyên tắc lấy Nghị quyết 71 làm gốc, đối chiếu nghiêm ngặt với các quy định pháp luật và mọi đánh giá phải được minh chứng bằng số liệu cụ thể.

Trưởng ban Tuyên giáo T.Ư Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh: "Giáo dục phổ thông là nơi hình thành nhân cách, trí tuệ, bản lĩnh của mỗi thế hệ người VN. Mỗi trang sách giáo khoa, mỗi lớp học, mỗi người thầy đều gắn với tương lai của hàng chục triệu học sinh và niềm tin của hàng chục triệu gia đình. Vì vậy, cuộc giám sát này phải làm cho đến nơi đến chốn, nói thẳng, nói thật, đánh giá đúng, từ đó tham mưu cho Bộ Chính trị, Ban Bí thư có những chủ trương, quyết sách đưa giáo dục phổ thông vào nếp ổn định, chất lượng, xứng đáng là nền tảng cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước".