"Giờ vàng" trong đột quỵ là gì?
"Giờ vàng" là cách gọi khoảng thời gian đầu sau khi xuất hiện triệu chứng đột quỵ, thường được nhấn mạnh là 60 phút đầu. Đây là giai đoạn đặc biệt quan trọng để đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ càng sớm càng tốt. Can thiệp kịp thời giúp khôi phục lưu lượng máu lên não, hạn chế tổn thương tế bào não, giảm nguy cơ tàn tật và tử vong.
Khi xảy ra đột quỵ, cứ mỗi phút trôi qua, gần 2 triệu tế bào não chết đi, nhưng não không thể tái tạo tế bào
ẢNH: P.H TẠO TỪ CHATGPT
Đột quỵ và ý nghĩa của "giờ vàng"
Đột quỵ thiếu máu cục bộ chiếm khoảng 87% tổng số ca đột quỵ. Tình trạng này xảy ra khi cục máu đông làm tắc nghẽn động mạch, khiến dòng máu cung cấp oxy và dưỡng chất cho một vùng não bị gián đoạn.
Một trong những phương pháp điều trị là sử dụng thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch, điển hình là alteplase (tPA), giúp làm tan cục máu đông và tái thông mạch máu. Thuốc thường được chỉ định trong vòng 4,5 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng, sau khi bác sĩ đánh giá các điều kiện và chống chỉ định. Việc điều trị càng sớm càng tốt, lý tưởng trong 60 phút đầu kể từ khi người bệnh đến bệnh viện, giúp tăng khả năng phục hồi và hạn chế tổn thương não.
Tại sao mỗi giây đều quý giá?
Khi xảy ra đột quỵ, mỗi phút trôi qua có thể khiến gần 2 triệu tế bào thần kinh bị tổn thương hoặc chết đi. Tế bào não đã mất rất khó được thay thế hoàn toàn. Vì vậy, cấp cứu càng sớm, cơ hội bảo tồn chức năng não và phục hồi của người bệnh càng cao.
Sau 10 phút: Tình trạng thiếu máu và oxy kéo dài có thể khiến tế bào não bắt đầu tổn thương, thậm chí chết đi.
Sau 30 phút: Vùng não bị thiếu máu có nguy cơ tổn thương nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khả năng vận động, ngôn ngữ và trí nhớ.
Sau 60 phút: Tổn thương não có thể lan rộng, làm giảm khả năng phục hồi và tăng nguy cơ để lại di chứng
Bác sĩ Vikas Gupta, chuyên gia phẫu thuật thần kinh nổi tiếng của Ấn Độ nhấn mạnh: Mỗi phút sớm hơn tạo sự khác biệt rất lớn giữa việc hồi phục hoàn toàn và khuyết tật suốt đời. Nhận biết sớm và hành động nhanh giúp cứu mạng bệnh nhân.
Nhận biết các dấu hiệu chính khi cấp cứu đột quỵ
Ghi nhớ các dấu hiệu chính sau: Mất thăng bằng, nhìn mờ, xệ mặt, yếu tay, khó nói. Hãy kiểm tra bằng cách yêu cầu người bệnh giơ hay tay lên quá đầu xem có tay nào rơi xuống không, hoặc hỏi người bệnh 1 câu xem họ có thể hiểu và trả lời được không. Nếu không, hãy gọi cấp cứu ngay và ghi nhận thời điểm xuất hiện các triệu chứng để xác định "giờ vàng".
Con số "vàng" 60 phút bắt nguồn từ đâu?
Một nghiên cứu năm 2021 của các nhà khoa học tại Cleveland Clinic (Mỹ), đăng trên tạp chí Journal of the Neurological Sciences, cho thấy điều trị tiêu sợi huyết càng sớm sau khi xuất hiện triệu chứng đột quỵ, kết quả tái thông mạch máu và phục hồi thần kinh càng khả quan.
Nghiên cứu phân tích 158 bệnh nhân đột quỵ, trong đó 25 người được điều trị trong 60 phút đầu và 133 người được điều trị sau khoảng thời gian này. Kết quả, nhóm được điều trị trong "giờ vàng" có tỷ lệ tái thông mạch máu cao hơn 21%, cải thiện thần kinh cao hơn 25,6%, kết quả điều trị khả quan hơn 28,2% và tỷ lệ tử vong thấp hơn 26,1%, theo Cleveland Clinic.
Các nhà nghiên cứu lý giải, tái thông mạch máu sớm giúp khôi phục nguồn cung cấp oxy và dưỡng chất cho não, qua đó bảo tồn nhiều mô não hơn và hạn chế tổn thương.
Nhóm tác giả nhấn mạnh, điều trị tiêu sợi huyết càng sớm có thể cải thiện khả năng tái thông mạch máu và kết quả lâm sàng ở người bệnh đột quỵ.
Bình luận (0)