Hàng không, du lịch xoay xở giảm sốc

Chi phí tăng tới 70%

Liên tiếp những ngày qua, Cục Hàng không VN đã khẩn cấp họp cùng các đơn vị trong ngành để tìm giải pháp ứng phó giá nhiên liệu tăng do tác động từ cuộc xung đột chiến sự tại Trung Đông. Chiều 9.3, khi Cục Hàng không chính thức có văn bản báo cáo Bộ Xây dựng, giá nhiên liệu JetA1 đã tăng gấp 3 lần so với thời điểm trước khi xảy ra xung đột.

ẢNH: N.A

Chi phí nhiên liệu đang chiếm khoảng 35 - 40% tổng chi phí vận hành của các hãng bay. Chưa kể, các hãng còn phải điều chỉnh lộ trình bay xa hơn, bay vòng để tránh không phận bị đóng do chiến sự, càng tiêu hao thêm nhiên liệu. Rồi chi phí làm thêm giờ của tổ bay và bảo dưỡng, chi phí gián tiếp, phí bay hành lang thay thế, phụ phí rủi ro bảo hiểm bay…, tất cả đều tăng vọt do đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng. Tất cả đẩy chi phí của các hãng lên tới 60 - 70%.

"Giá nhiên liệu tăng cao khiến các đường bay không còn hiệu quả, nhiều đường bay sẽ rơi vào tình trạng càng bay càng lỗ do không bù đắp được chi phí nhiên liệu phát sinh. Do vậy, các hãng hàng không VN đang phải rà soát hoạt động khai thác, bố trí sắp xếp lại lịch bay từ tháng 4 để giảm tiêu hao nhiên liệu cũng như tránh việc hủy chuyến do bị gián đoạn cung ứng nhiên liệu hàng không. Bên cạnh đó, các cảng hàng không, các đơn vị cung cấp dịch vụ phục vụ mặt đất cũng chịu tác động lớn đến hoạt động khai thác trước nguy cơ sụt giảm số chuyến bay, chi phí dầu diesel tăng đột biến dẫn đến chi phí vận hành phương tiện, thiết bị tại cảng hàng không tăng cao", Cục Hàng không báo cáo.

Đáng chú ý, tình trạng này có thể kéo dài ít nhất tới vài tháng tới, bởi các đơn vị cung cấp xăng dầu đang gặp khó khăn về việc đảm bảo duy trì cung ứng nhiên liệu cho hoạt động vận tải hàng không. Hiện tại VN đang có 5 đơn vị cung cấp nhiên liệu hàng không là Skypec, Petrolimex Aviation, Tapetco, NAFSC và Tập đoàn Nhiên liệu hàng không Đông Dương. Trong đó, Skypec và Petrolimex Aviation là 2 đơn vị chủ lực nhưng chỉ đảm bảo được việc cung cấp xăng dầu cho các hãng hàng không đến hết 31.3 theo kế hoạch và hợp đồng. Mặc dù các đơn vị đã triển khai mua hàng để phục vụ cho tháng 4, song các đối tác cung cấp ở Singapore, Thái Lan, Trung Quốc đang trì hoãn giao hàng vì nhiều lý do và có thể áp dụng ngay điều khoản Bất khả kháng (Force Majeure) để chấm dứt hợp đồng.

Hiện tại, Skypec, Petrolimex Aviation, Tapetco đang tìm kiếm các nguồn cung cấp khác, chấp nhận mức giá cao để phục vụ kế hoạch sản xuất kinh doanh trong tháng 4 và các tháng sau đó. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện tại, việc tìm được nhà cung cấp mới là khó khả thi. Do vậy, các hãng bay trong nước đang phải đối mặt với nguy cơ lớn sẽ thiếu hụt nhiên liệu hàng không trong tháng 4 và những tháng tới.

Để giảm thiểu những tác động từ diễn biến giá nhiên liệu có xu hướng gia tăng, Cục Hàng không kiến nghị Bộ Xây dựng sớm đề xuất với các bộ ngành liên quan và báo cáo Chính phủ, Quốc hội xem xét sớm ban hành Nghị định sửa đổi thuế xuất nhập khẩu ưu đãi (MFN) với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào. Đồng thời, kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét miễn 100% thuế bảo vệ môi trường đến hết tháng 5; bổ sung nhiên liệu bay vào danh mục hàng hóa được giảm VAT từ 10% xuống mức phù hợp; cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu hàng không đối với vé máy bay nội địa với cơ chế điều chỉnh linh hoạt theo các mức giá nhiên liệu hàng không thực tế.

Du lịch lo "mất" mùa cao điểm

Hàng không cấp bách lo "giảm sốc" không chỉ để ổn định hoạt động cho các hãng bay mà còn bởi lo ngại lớn hơn là giá vé máy bay sẽ vượt quá cao so với khả năng chi tiêu của người dân, nhất là trong giai đoạn cao điểm lễ 30.4 - 1.5 và mùa hè sắp tới. Đây cũng là nỗi lo lớn nhất của ngành du lịch.

Ông Cao Trí Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng, thông tin: Hiện một số đại lý bán vé đã thông báo tới các doanh nghiệp (DN) lữ hành về dự báo tăng giá vé máy bay giai đoạn từ tháng 4. Vé máy bay giá rẻ của giai đoạn lễ 30.4 - 1.5 và mùa hè cũng đã không còn. Bên cạnh hàng không, các nhà xe cũng đồng loạt điều chỉnh giá vận chuyển, đẩy chi phí chung của mỗi tour tăng lên rất nhiều. Nếu tình hình tiếp tục kéo dài, tất cả hệ sinh thái của ngành du lịch, từ nhà hàng tới dịch vụ… cũng sẽ đều tăng giá. Đây là bài toán rất khó, bởi du lịch không phải nhu cầu thiết yếu. Khi kinh tế khó khăn mà giá dịch vụ còn tăng cao thì nhu cầu sẽ sụt giảm ngay lập tức.

"Các DN lữ hành đang phải cố xoay xở, thuyết phục các đối tác đưa dòng khách quốc tế chuyển hướng từ Trung Đông về VN hoặc chuyển đổi cho khách thay vì đi nước ngoài thì du lịch trong nước. Thế nhưng, nếu tình hình tiếp tục kéo dài thêm vài tuần, giá cả tăng cao hơn nữa thì chắc chắn sẽ ảnh hưởng nặng tới du lịch nội địa cả giai đoạn 30.4 - 1.5 cho tới hết mùa hè. Đây là mùa cao điểm nhất năm, nếu để mất sẽ ảnh hưởng rất lớn tới mục tiêu lớn của ngành du lịch cả năm nay", ông Cao Trí Dũng đánh giá.

Đại diện Công ty Du lịch Việt cũng nhìn nhận khi giá xăng dầu biến động mạnh, giá vận chuyển trong nước cũng mất ổn định theo.

"Trước đây chúng tôi có thể ký giá xe cho 6 tháng hoặc 1 năm để xây dựng sản phẩm gửi đối tác nước ngoài. Thế nhưng khi giá nhiên liệu tăng đột biến, nhà xe không còn cam kết giá dài hạn mà báo giá theo từng thời điểm. Điều này khiến DN rất khó xây dựng bảng giá ổn định để chào bán cho khách quốc tế. Chưa kể, việc thiếu ổn định về chi phí vận chuyển có thể kéo theo điều chỉnh giá khách sạn, nhà hàng và các dịch vụ liên quan, bởi toàn bộ chuỗi cung ứng đều phụ thuộc vào vận tải", vị này cho biết.

Trước những nguy cơ hiển hiện nói trên, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng đề xuất nhà nước cần nhanh chóng sử dụng quỹ bình ổn để giữ ổn định thị trường xăng dầu. Chiến sự Trung Đông còn kéo dài thì DN rất khó mong giá dầu giảm, nhưng cần có biện pháp để giá trong nước không tăng phi mã. Đồng thời, triển khai cấp bách các giải pháp hỗ trợ hàng không nói riêng và ngành vận tải nói chung. Chi phí đi lại không tăng quá cao thì nhu cầu của người dân vẫn có thể duy trì. Ngoài ra, các địa phương có thể nghiên cứu hỗ trợ một số dịch vụ hoặc sản phẩm như miễn phí giá vé các điểm tham quan. Các chính sách này cần được nhanh triển khai và công bố ngay, như một chiến dịch quốc gia, để DN du lịch kịp thời thông tin tới cả khách trong nước cũng như nước ngoài. Làm càng sớm sẽ càng hạn chế được tác động tiêu cực tới ngành du lịch trong mùa cao điểm tới.