Hiểu nhanh về El Nino: Khi dòng nước Thái Bình Dương làm đảo lộn thời tiết Việt Nam

El Nino là gì?

El Nino là hiện tượng nước biển ở khu vực xích đạo Thái Bình Dương nóng lên bất thường so với mức trung bình. Đây là một phần của chu kỳ khí hậu tự nhiên, có thể làm thay đổi các hình thái thời tiết trên phạm vi toàn cầu.

Chia sẻ với Reuters, ông Chris Jaccarini, chuyên gia kinh tế thuộc Đơn vị Nghiên cứu Năng lượng và Khí hậu (ECIU), giải thích El Nino có thể khiến một số khu vực mưa nhiều, đối mặt với lũ lụt, trong khi những nơi khác lại chịu hạn hán và các đợt nắng nóng.

Điều đáng chú ý là El Nino không phải hiện tượng mới xuất hiện. Hiện tượng này thường lặp lại sau khoảng 2-7 năm. Mỗi đợt thường kéo dài từ 9-12 tháng, nhưng cường độ và mức độ ảnh hưởng ở từng khu vực có thể khác nhau.

Trong thông cáo đầu tháng 9.2026, Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) nhận định El Nino có khả năng tiếp tục phát triển mạnh trong những tháng tiếp theo. Các dự báo từ những trung tâm khí hậu toàn cầu cho thấy xác suất El Nino duy trì đến tháng 2.2027 gần như 100%.

Vì sao El Nino ở Thái Bình Dương lại ảnh hưởng đến Việt Nam?

Bởi El Nino không chỉ làm nóng nước biển mà còn khiến các luồng không khí lưu chuyển trên diện rộng thay đổi. Nói cách khác, sự thay đổi ở Thái Bình Dương có thể kéo theo những biến đổi trong hệ thống khí quyển ở những khu vực cách xa hàng nghìn km..

Thông thường, gió tín phong thổi từ đông sang tây trên vùng xích đạo Thái Bình Dương, đưa nước biển ấm về phía Indonesia và Đông Nam Á. Không khí nóng ẩm trên vùng biển này bốc lên, hình thành mây và mưa. Nhưng khi El Nino xuất hiện, gió tín phong suy yếu, vùng nước biển ấm và khu vực hình thành mây mưa dịch chuyển về phía trung tâm, phía đông Thái Bình Dương.

Trong khi đó, Indonesia và một phần Đông Nam Á có xu hướng tăng chuyển động không khí đi xuống, khiến mây mưa khó hình thành hơn, lượng mưa giảm. Đây là sự thay đổi của hoàn lưu Walker - hệ thống tuần hoàn không khí quy mô lớn trên vùng nhiệt đới.

Việt Nam nằm trong khu vực Đông Nam Á nên cũng chịu ảnh hưởng từ sự thay đổi hoàn lưu khí quyển này. Theo các nghiên cứu về khí hậu Việt Nam, trong những năm El Nino, lượng mưa ở nhiều khu vực thường có xu hướng thiếu hụt, nhiệt độ cao hơn bình thường; nguy cơ hạn hán cũng gia tăng. Tác động có thể rõ hơn trong mùa khô, nhưng mức độ khác nhau tùy vùng và từng thời điểm.

El Nino mạnh đến mức nào và cần chuẩn bị gì?

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia nhận định El Nino sẽ tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh trong giai đoạn tháng 11.2026 - 1.2027.

Sau đó, hiện tượng này có xu hướng suy yếu nhưng nhiều khả năng vẫn kéo dài đến nửa đầu mùa hè năm 2027.

Reuters dẫn cảnh báo của Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) cho biết El Nino hiện nay có thể trở thành một trong những đợt mạnh nhất kể từ khi dữ liệu quan trắc bắt đầu được ghi nhận vào năm 1950. Tác động có thể kéo dài từ nắng nóng, hạn hán đến mưa lớn và lũ lụt ở nhiều khu vực.

NGUỒN: NOAA

Dù vậy, El Nino không đồng nghĩa mọi dự báo về thời tiết cực đoan đều chắc chắn xảy ra. Mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào điều kiện khí hậu của từng khu vực và sự xuất hiện của các hình thế thời tiết khác.

Điều quan trọng là chủ động chuẩn bị trước nguy cơ thiếu nước. Các địa phương cần theo dõi sát diễn biến mưa, dòng chảy và xâm nhập mặn; có phương án tích trữ, điều tiết nguồn nước phù hợp. Người dân, nhất là tại những khu vực thường xuyên thiếu nước vào mùa khô, cũng cần sử dụng nước tiết kiệm và chủ động bảo vệ nguồn nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất.