Hô biến quả bầu hồ lô thành những tác phẩm độc đáo

Giữa nhịp sống hối hả của TP.HCM, tại một góc nhỏ thuộc P.Bình Tiên (P.8, Q.6 cũ), có một người đàn ông vẫn miệt mài với niềm đam mê hô biến quả bầu hồ lô thành những tác phẩm độc đáo, đậm chất hoài cổ. Đó là anh Nguyễn Vũ Thanh, một nhân viên văn phòng nhưng lại mang trong mình "máu" nghệ thuật và tình yêu đặc biệt với những sản phẩm nông sản Việt.

ẢNH: NGUYỄN TẤN ĐẠT

Kể chuyện đời qua dáng bầu hồ lô 

Chia sẻ về cơ duyên đến với bộ môn nghệ thuật độc đáo này, anh Thanh cho biết hình ảnh quả bầu hồ lô trong những câu chuyện cổ tích VN đã in sâu vào tâm trí anh từ thuở nhỏ. Tuy nhiên, để biến niềm yêu thích thành những tác phẩm cầm nắm được là cả một hành trình dài.

ẢNH: NGUYỄN TẤN ĐẠT

Xuất phát điểm là con số không tròn trĩnh với nghệ thuật tạo hình, anh Thanh bắt đầu mày mò tự học. Nhận thấy quả bầu nếu chỉ để trơn thì thiếu đi chiều sâu, anh tìm đến bạn bè để học thêm thư pháp. Từ những nét cọ vụng về ban đầu, anh dần làm chủ được ngòi bút, để rồi từ đó, ý tưởng kết hợp giữa hình khối tự nhiên của quả bầu và nét mềm mại của con chữ bắt đầu nảy mầm.

ẢNH: NGUYỄN TẤN ĐẠT

Điều khiến các tác phẩm của anh Thanh trở nên khác biệt chính là việc mỗi quả bầu mang một câu chuyện, thông điệp nhân văn sâu sắc. Một trong những tác phẩm tâm đắc nhất của anh là bộ Bầu Ngựa. Tận dụng hình dáng tự nhiên của quả bầu đầu ngựa, anh Thanh khéo léo tạo tác thêm 5 quả bầu hồ lô nhỏ gắn trên nhánh, tượng trưng cho 5 chú ngựa con. "Tôi gọi đó là hình ảnh người mẹ đang dẫn dắt đàn con hướng về phía trước. Nó không chỉ là tình mẫu tử mà còn gợi nhắc đến sự đoàn kết, như câu tục ngữ ông bà ta thường nói: Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ", anh Thanh chia sẻ.

Hay như hình ảnh con cò lặn lội bờ sông, biểu tượng của người phụ nữ VN tần tảo, chịu thương chịu khó, cũng được anh tái hiện sống động. Con cò đậu trên nhánh bầu, kết hợp với những câu thơ thư pháp uyển chuyển, gợi lên hình ảnh bầu sữa mẹ ngọt ngào nuôi lớn con thơ. Đó là sự kết hợp tinh tế giữa điêu khắc và văn chương, biến vật vô tri thành kẻ kể chuyện.

ẢNH: NGUYỄN TẤN ĐẠT

Không dừng lại ở vẻ bề ngoài, anh Thanh còn sáng tạo nên những tiểu cảnh ẩn bên trong. Khi mở hai nửa quả bầu, người xem sẽ ngỡ ngàng trước không gian thu nhỏ về cuộc đời Đức Phật, hay những cánh đồng cỏ yên bình với bầy ngựa được khắc họa tinh xảo đến từng chi tiết trên những quả hồ lô mini.

Khát vọng nâng tầm nông sản Việt

Để thổi hồn vào những quả bầu hồ lô, anh Thanh bắt đầu quy trình bằng việc nghiên cứu sâu các câu chuyện cổ, điển tích hay và những giá trị đạo đức nhân văn. Sau khi phác thảo ý tưởng, anh bắt tay vào khâu chuẩn bị phôi: quả bầu được vệ sinh bóng đẹp, loại bỏ lớp vỏ cũ và xử lý mối mọt kỹ lưỡng. Với các tác phẩm nghệ thuật bên trong ruột, anh Thanh khéo léo cắt đôi quả bầu theo những đường nét tạo hình riêng biệt. Anh tỉ mỉ dùng giấy nhám và bàn chải sắt làm sạch phần ruột, tạo độ nhẵn bóng hoặc gồ ghề giả vách đá tùy theo ý đồ nghệ thuật.

ẢNH: NGUYỄN TẤN ĐẠT

Công đoạn quan trọng nhất chính là nhào nặn các nhân vật và tiểu cảnh như tượng Phật, muông thú hay cỏ cây, rồi ghép nối chúng vào không gian nhỏ hẹp bên trong một cách tinh tế. Sau khi tạo hình thô, anh Thanh tiếp tục trang trí rêu giả, lá cây và phối màu sắc để tăng phần sống động. Phía bên ngoài, anh thường viết thư pháp bổ trợ cho nội dung bên trong, hoặc thếp vàng ánh kim và tạo hình trừu tượng để mang lại vẻ sang trọng, cuốn hút. Mỗi tác phẩm hoàn thiện không chỉ là một món đồ thủ công, mà còn là một thế giới nghệ thuật đầy chiều sâu được kết tinh từ sự kiên trì và đôi bàn tay tài hoa.

ẢNH: NGUYỄN TẤN ĐẠT

Khó khăn lớn nhất, theo anh, chính là đặc tính dễ vỡ của vỏ bầu khô. Làm sao để chạm khắc, cắt gọt mà bầu không nứt vỡ, đồng thời phải đưa được cái "hồn" của văn hóa, đạo đức vào tác phẩm một cách tinh tế, không khiên cưỡng là bài toán nan giải. "Giai đoạn đầu hư hỏng nhiều lắm, nhiều lúc cũng nản lòng. Nhưng nhờ sự động viên của gia đình và bạn bè, tôi lại tiếp tục cầm dao, cầm cọ. Đến nay, việc tạo hình đã thành thục hơn, sẵn sàng đưa ra thị trường những sản phẩm chỉn chu nhất", anh tâm sự.

Dù công việc chính vẫn là nhân viên văn phòng, nhưng với anh Thanh, nghệ thuật điêu khắc bầu hồ lô không chỉ là thú tiêu khiển để thỏa sức sáng tạo. Ẩn sau đó là một khát vọng lớn hơn của anh Thanh: "Tôi hy vọng trong năm tới sẽ tạo ra thêm nhiều mô hình mới lạ hơn nữa. Mong muốn nhỏ nhoi là có thể tạo ra một phong trào, góp phần kết nối và tìm đầu ra cho các sản phẩm nông sản VN thông qua con đường nghệ thuật thủ công mỹ nghệ".

Những quả bầu hồ lô của anh Nguyễn Vũ Thanh từ một thức quà quê giản dị, nay đã khoác lên mình diện mạo mới, mang theo ước vọng về một cái tết đoàn viên, ấm áp và đậm đà bản sắc dân tộc.