Phát biểu kết luận hội nghị giám đốc sở GD-ĐT toàn quốc mới đây, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn yêu cầu: "Cần cam kết xóa bỏ 100% hồ sơ, sổ sách giấy trùng lặp, chuyển sang đo lường trên dữ liệu; cắt giảm tối thiểu 50% các hội thi, phong trào, danh hiệu mang tính hình thức. Làm sao để thầy cô có thêm thời gian nghiên cứu, xây dựng bài giảng, chăm sóc và nâng đỡ từng học sinh còn yếu kém". Ý kiến này lập tức được các nhà giáo ủng hộ.
Tuy nhiên, đây không chỉ là tình trạng của riêng giáo viên. Với học sinh, ở nhiều nơi, đôi khi phong trào đi chệch khỏi mục đích giúp học sinh hình thành kỹ năng mà vô tình trở thành gánh nặng đối với các em.
Hoạt động phong trào có giá trị khi tổ chức với tần suất hợp lý
Cần khẳng định rằng hoạt động phong trào trong trường học là một phần quan trọng của việc giáo dục. Thông qua các hoạt động tập thể, học sinh có cơ hội rèn luyện kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề, quản lý thời gian và thể hiện năng khiếu cá nhân, mở rộng hiểu biết, tăng cường tinh thần đoàn kết và biết chia sẻ với cộng đồng. Nhiều học sinh nhờ tham gia phong trào đã trở nên tự tin hơn, khám phá được sở trường của bản thân.
Ở một số nơi, số lượng phong trào diễn ra khá dày đặc. Học sinh liên tục tham gia các cuộc thi, chương trình văn nghệ, lễ kỷ niệm, hội thi, các đợt phát động thi đua, chiến dịch tuyên truyền hoặc những hoạt động mang tính hình thức
ảnh: T.N tạo bởi Gemini
Tuy nhiên, giá trị tích cực ấy chỉ thực sự phát huy khi các hoạt động được tổ chức với tần suất hợp lý, phù hợp với nhu cầu của học sinh và không làm ảnh hưởng đến nhiệm vụ học tập.
Trên thực tế, ở một số nơi, số lượng phong trào diễn ra khá dày đặc. Học sinh liên tục tham gia các cuộc thi, chương trình văn nghệ, lễ kỷ niệm, hội thi, các đợt phát động thi đua, chiến dịch tuyên truyền hoặc những hoạt động mang tính hình thức. Nhiều em vừa hoàn thành một chương trình đã phải chuẩn bị cho chương trình tiếp theo. Thời gian dành cho việc học, nghỉ ngơi và phát triển sở thích cá nhân vì thế bị thu hẹp đáng kể.
Một nguyên nhân khiến học sinh cảm thấy mệt mỏi là áp lực về thời gian. Chương trình học hiện nay vốn đã khá nặng với nhiều môn học, bài kiểm tra và kỳ thi. Khi trường học triển khai nhiều phong trào cùng lúc, các em dễ rơi vào trạng thái quá tải. Việc thiếu thời gian nghỉ ngơi không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập mà còn tác động tiêu cực đến sức khỏe thể chất và tinh thần.
Phong trào bắt buộc hay tự nguyện?
Bên cạnh đó, không ít học sinh cho rằng một số phong trào mang tính bắt buộc nhiều hơn tự nguyện. Trên danh nghĩa, các hoạt động thường được giới thiệu là tự nguyện tham gia, nhưng trong thực tế, nhiều em cảm thấy rất khó từ chối. Nếu không tham gia, các em có thể lo ngại ảnh hưởng đến điểm thi đua của lớp, bị đánh giá là thiếu tinh thần tập thể hoặc tạo áp lực cho giáo viên chủ nhiệm và bạn bè. Khi sự tự nguyện biến thành nghĩa vụ, niềm vui tham gia cũng dần mất đi. Học sinh không còn xem phong trào là cơ hội trải nghiệm mà chỉ cố gắng hoàn thành để tránh bị nhắc nhở.
Không phải mọi học sinh đều có cùng sở thích và năng lực. Có em yêu thích văn nghệ, có em đam mê thể thao, nhưng cũng có em chỉ mong có thêm thời gian đọc sách, nghiên cứu khoa học hoặc nghỉ ngơi sau giờ học. Khi các phong trào thiếu sự đa dạng hoặc chưa tạo điều kiện cho học sinh lựa chọn, nhiều em sẽ cảm thấy mình đang phải tham gia vào những hoạt động không phù hợp với bản thân. Học sinh phải dành nhiều thời gian luyện tập hoặc chuẩn bị sản phẩm nhưng lại chưa chắc hiểu được ý nghĩa của hoạt động. Điều này khiến phong trào dần mang tính hình thức và xa rời giá trị giáo dục ban đầu.
Sự mệt mỏi kéo dài có thể dẫn đến nhiều hệ quả đáng lo ngại. Trước hết là chất lượng học tập giảm sút vì học sinh không còn đủ thời gian và năng lượng để ôn tập. Tiếp theo là tâm lý chán nản, thiếu động lực tham gia các hoạt động tập thể. Nghịch lý là những phong trào vốn được tổ chức để tạo hứng thú cho học sinh lại có thể khiến các em cảm thấy áp lực nếu thiếu sự cân đối. Về lâu dài, điều này còn làm giảm niềm tin của học sinh vào giá trị của các hoạt động ngoại khóa và khiến các em tham gia chỉ vì đối phó.
Cần cải tiến các hoạt động phong trào phù hợp, thiết thực, ý nghĩa
Hy vọng hoạt động phong trào trong thời gian sắp tới sẽ được chuẩn bị kỹ lưỡng, có mục tiêu rõ ràng, nội dung hấp dẫn và xuất phát từ nhu cầu thực tế của học sinh, nâng cao chất lượng và tránh tổ chức theo hình thức.
Nhà trường có thể tập trung đầu tư vào những chương trình thực sự ý nghĩa, có chiều sâu và tạo cơ hội để học sinh trải nghiệm, sáng tạo. Những hoạt động không thật sự cần thiết có thể tinh giản, còn những chương trình được học sinh yêu thích nên được duy trì và cải tiến. Học sinh cần có quyền lựa chọn tham gia hoặc không tham gia mà không phải chịu áp lực từ điểm thi đua hay sự đánh giá của người khác. Khi được quyền quyết định, các em sẽ có trách nhiệm hơn với lựa chọn của mình và tham gia bằng tinh thần tích cực thay vì miễn cưỡng.
Phong trào trong trường học có vai trò quan trọng nhưng chỉ phát huy hiệu quả khi được tổ chức khoa học, thiết thực. Giảm bớt tính hình thức, lắng nghe ý kiến học sinh, tôn trọng sự tự nguyện và cân bằng giữa học tập với hoạt động ngoại khóa sẽ giúp các phong trào trở lại đúng ý nghĩa vốn có. Khi đó, trường học sẽ thực sự trở thành môi trường nuôi dưỡng tri thức, kỹ năng và hạnh phúc, nơi mỗi học sinh đều được phát triển toàn diện mà không phải mang theo cảm giác mệt mỏi vì những hoạt động vượt quá khả năng và nhu cầu của mình.
Bình luận (0)