Học tiếng Anh từ tiểu học đến đại học, vẫn ngại nói khi đi làm?

Học tiếng Anh từ tiểu học đến đại học, không ít người trẻ vẫn lúng túng trước một câu hỏi phỏng vấn bằng ngoại ngữ. Khi doanh nghiệp cần người giao tiếp được, khoảng cách giữa điểm số trên giấy và khả năng sử dụng tiếng Anh bắt đầu bộc lộ.

Lúng túng một câu hỏi, vuột mất việc làm

Trương Ngọc Vy (27 tuổi, ngụ P.Thủ Đức, TP.HCM) cho biết trong buổi phỏng vấn xin việc gần đây, những câu hỏi về chuyên môn, kinh nghiệm đều được cô trả lời trôi chảy. Thế nhưng khi nhà tuyển dụng đề nghị giới thiệu bản thân bằng tiếng Anh, cô lại thấy rất lúng túng.

Vy kể, khi đó đã cố gắng tìm từ để diễn đạt nhưng câu nói không trọn ý, người đối diện cũng khó hiểu điều cô muốn trình bày. "Nhà tuyển dụng liên tục nhíu mày khi mình nói. Lúc đó, mình biết bản thân đã trượt rồi", Vy nói.

Sau buổi phỏng vấn, Vy biết vị trí ấy thường xuyên làm việc với đối tác nước ngoài. Ngoại ngữ không phải yêu cầu ghi cho đẹp hồ sơ, mà là kỹ năng cần dùng mỗi ngày. Thế nên Vy chia sẻ điều khiến cô tiếc nuối nhất là bản thân đã chuẩn bị kỹ về chuyên môn, nhưng lại hụt hơi ở phần tưởng chừng cơ bản nhất. Từ lần ấy, cô cố gắng cải thiện tiếng Anh để thêm lựa chọn khi tìm việc.

Học tiếng Anh từ tiểu học đến đại học, vẫn ngại nói khi đi làm ? - Ảnh 1.

Khả năng giao tiếp tiếng Anh ngày càng trở thành lợi thế cạnh tranh của ứng viên, khi nhiều nhà tuyển dụng đưa ngoại ngữ vào quá trình phỏng vấn

ẢNH: AN VY

Vy không phải trường hợp cá biệt. Theo Bản tin bức tranh thị trường lao động Hà Nội năm 2026 - số 2, do Trung tâm dịch vụ việc làm Hà Nội công bố vào ngày 3.11, kết quả khảo sát 1.578 học sinh, sinh viên cho thấy có đến 54,3% chưa sẵn sàng làm việc trong môi trường thường xuyên sử dụng tiếng Anh. Đáng chú ý, chỉ số sẵn sàng làm việc bằng tiếng Anh chỉ đạt 39,6/100 điểm.

Nguyễn Tâm, sinh viên Trường ĐH Công nghệ TP.HCM, chia sẻ bạn sắp bước vào thị trường lao động với tâm trạng vừa háo hức, vừa lo lắng. Tâm nói mình đọc hiểu được tiếng Anh nhưng thiếu tự tin khi giao tiếp. "Nhiều khi nhìn các bạn nói tiếng Anh ro ro, mình hơi sợ. Có lúc đi nộp hồ sơ phỏng vấn, mình khá tự ti khi nhà tuyển dụng hỏi có biết giao tiếp tiếng Anh hay không", Tâm nói.

Theo Tâm, khi thể hiện trên trang giấy, người học còn có thời gian đọc lại, suy nghĩ, đối chiếu ngữ pháp; còn trong cuộc phỏng vấn, câu hỏi vừa dứt đã phải đáp lời. Chính khoảng thời gian ngắn ấy khiến một số bạn trẻ như Tâm dù biết từ vựng vẫn không thể ghép thành câu để nói.

Nguyễn Hữu Hoàng (24 tuổi, ngụ P.Long Trường, TP.HCM) thì mong tìm được công việc có thu nhập tốt hơn, nhưng lại chùn bước khi nhìn thấy yêu cầu tiếng Anh trong tin tuyển dụng. Hoàng cho biết thời phổ thông anh chăm chỉ học từ vựng, ngữ pháp để làm bài kiểm tra; nhưng kỹ năng nghe, nói chỉ học qua loa. "Biết thế mình học tiếng Anh từ đầu", Hoàng tiếc nuối.

Hoàng hiểu rằng không phải công việc nào cũng cần ngoại ngữ. Tuy nhiên với những vị trí anh muốn thử sức, thiếu tiếng Anh khiến lựa chọn thu hẹp ngay từ vòng đọc thông báo tuyển dụng. Nhiều năm học để qua môn, đến lúc cần dùng Hoàng lại phải tìm cách học lại.

Nhà tuyển dụng thực sự cần gì ?

Từ phía doanh nghiệp, câu trả lời không đơn giản là ứng viên phải có chứng chỉ cao hay thấp. Bà Nguyễn Lê Phương Uyên, đại diện nhân sự Modern Village Lifestyle, cho biết khách nước ngoài chiếm khoảng 60% lượng khách lưu trú. Vì vậy, nhân viên lễ tân tại các cơ sở ở Đà Nẵng, Hội An và trung tâm TP.HCM bắt buộc giao tiếp được bằng tiếng Anh.

Học tiếng Anh từ tiểu học đến đại học, vẫn ngại nói khi đi làm ? - Ảnh 2.

Các câu lạc bộ ngày càng thu hút đông đảo người trẻ tham gia, tạo môi trường thực hành giao tiếp, rèn luyện phản xạ và nâng cao khả năng sử dụng ngoại ngữ trong thực tế

ẢNH: AN VY

Bà Uyên cho biết ứng viên có thể học marketing, xuất nhập khẩu, thương mại điện tử hay quản trị kinh doanh, không nhất thiết đúng ngành khách sạn. Nếu có ngoại ngữ phù hợp, họ vẫn có cơ hội được doanh nghiệp đào tạo thêm kỹ năng nghề.

Ở Công ty Blue Star Logistics, bà Đoàn Thị Thanh Phương, quản lý kinh doanh, nhấn mạnh bên cạnh kiến thức chuyên môn, sinh viên ngành logistics và kinh doanh cần rèn giao tiếp, đàm phán với khách hàng và khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Các kỹ năng ấy gắn với công việc thực tế chứ không chỉ nằm trên bảng điểm.

Ngược lại, ông Lưu Đức Dũng (Công ty Bảo hiểm nhân thọ Sun Life Việt Nam) cho biết bằng đại học và tiếng Anh là lợi thế, không phải điều kiện bắt buộc. Ứng viên vẫn có thể làm tốt nếu tỉ mỉ, giao tiếp tốt và đáp ứng yêu cầu công việc. Theo ông Dũng, bức tranh tuyển dụng vì thế có nhiều sắc độ. Tiếng Anh không phải chiếc vé duy nhất để có việc làm, nhưng ở những vị trí phải tiếp xúc khách quốc tế, nó có thể trở thành điều kiện để ứng viên bước tiếp.

Học nhiều năm, vì sao vẫn không nói được ?

Từ kinh nghiệm giảng dạy tiếng Anh, Nguyễn Thanh Tùng (30 tuổi, cựu sinh viên Trường ĐH Ngoại thương, Hà Nội), hiện là giáo viên IELTS tự do, cho rằng việc dành nhiều thời gian học ngoại ngữ chưa chắc mang lại hiệu quả nếu người học không xác định đúng kỹ năng cần cải thiện.

Tùng nói anh mất 10 năm để nâng điểm IELTS từ 7.5 lên 9.0, nên anh hiểu rõ những khó khăn trong quá trình rèn luyện khả năng diễn đạt bằng tiếng Anh. Đáng chú ý, ở lần thi đầu tiên vào năm 2014, dù đạt điểm tổng khá cao, hai kỹ năng nói và viết của anh đều chỉ đạt 6.5. Điều này khiến Tùng dành nhiều thời gian tập trung cải thiện khả năng sử dụng ngôn ngữ thay vì chỉ mở rộng vốn kiến thức.

"Việc luyện tập nhiều là điều kiện cần, nhưng quan trọng hơn là biết phải luyện tập cái gì. Khi luyện đề, bạn không chỉ làm cho xong rồi tra kết quả, mà phải học được điều gì từ mỗi đề thi", Tùng chia sẻ.

Theo kinh nghiệm của Tùng, việc thường xuyên luyện nói cũng góp phần cải thiện kỹ năng nghe. Khi người học quen với cách phát âm, ngữ điệu và tốc độ nói, họ có thể nhận diện âm thanh tốt hơn trong quá trình giao tiếp. Tương tự, việc luyện viết giúp củng cố cách sử dụng từ vựng, cấu trúc câu và trình bày ý tưởng.

Bên cạnh phương pháp học truyền thống, Tùng còn tận dụng các công cụ AI như ChatGPT để hỗ trợ luyện tập. Anh sử dụng công cụ này để nhận góp ý về ngữ pháp, cách diễn đạt và hỗ trợ luyện nói, phát âm.

Theo Tùng, điều quan trọng không nằm ở việc sử dụng bao nhiêu công cụ, mà ở khả năng nhận diện điểm yếu và chủ động cải thiện từng kỹ năng. Các bạn trẻ nên học tiếng Anh từ những tình huống thực tế như giới thiệu bản thân, trả lời phỏng vấn hay trao đổi với đồng nghiệp, khách hàng. Thay vì chỉ ghi nhớ từ vựng, ngữ pháp, người học cần chủ động luyện nói, tập diễn đạt bằng những câu đơn giản để cải thiện phản xạ. Bởi điều khiến nhiều người lúng túng không hẳn là thiếu kiến thức, mà là chưa quen vận dụng. Các chứng chỉ có thể giúp hồ sơ nổi bật, nhưng không thể thay ứng viên trả lời nhà tuyển dụng.

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.