Hungary 'lật kèo', EU giận dữ

Hungary gây khó cho liên minh

Hội nghị thượng đỉnh EU tại Brussels (Bỉ) khép lại với sự giận dữ của nhiều lãnh đạo đối với Thủ tướng Hungary Viktor Orban khi ông viện dẫn mâu thuẫn với Ukraine liên quan đường ống dẫn dầu Druzhba để lý giải cho việc phủ quyết gói vay cho Kyiv. Gói vay trị giá 90 tỉ euro đã được thống nhất hồi tháng 12.2025 và chỉ còn chờ các lãnh đạo thông qua tại hội nghị ngày 19.3. Tuy nhiên, bước ngoặt xảy ra vào đầu tháng 1, khi tuyến đường ống dẫn dầu Druzhba từ Nga sang Trung Âu đoạn qua Ukraine bị hư hại do chiến sự. Hungary cáo buộc Ukraine cố tình trì hoãn việc sửa chữa trong khi Kyiv hồi đầu tháng này nói đây là quá trình phức tạp, có thể mất thêm 6 tuần mới hoàn thành.

Thời gian qua, EU cấm vận và tẩy chay năng lượng của Nga để Moscow bị cạn kiệt nguồn tài chính. Tuy nhiên, Hungary và Slovakia là những trường hợp ngoại lệ trong EU, vẫn nhập khẩu dầu của Nga do chưa thể tìm được nguồn cung ứng thay thế. Việc đường ống Druzhba bị tắc gây ảnh hưởng nguồn cung của Hungary và dẫn đến mâu thuẫn. Gói vay phải được toàn bộ 27 thành viên EU thông qua mới có hiệu lực.

ẢNH: AP

Reuters dẫn lời các nhà ngoại giao cho biết ông Orban dù từng mâu thuẫn với quyết sách chung của EU nhưng chưa từng bội ước một thỏa thuận đã được thống nhất. Trước cú "lật kèo" vào phút chót lần này của Thủ tướng Hungary, EU đã tìm cách hòa giải khi cử phái đoàn đến Ukraine khảo sát, thậm chí đề nghị trả tiền để nước này sửa chữa đường ống. Tuy nhiên, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hôm 15.3 nói rằng việc liên kết vấn đề đường ống với việc viện trợ Kyiv là hành động "tống tiền".

"Nếu Tổng thống Zelensky muốn nhận tiền từ Brussels thì đường ống Druzhba phải được mở lại. Không có dầu, không có tiền", ông Orban tuyên bố hôm 17.3. Tại cuộc họp ngày 19.3, ông Orban lặp lại quan điểm trên và thể hiện sự bất hòa với Ukraine bằng cách đi ra khỏi ghế khi Tổng thống Zelensky phát biểu trực tuyến tại hội nghị.

Đồng minh đả kích

Hành động được cho là "chưa từng có tiền lệ" của Hungary khiến nhiều lãnh đạo EU bực tức, đặc biệt là khi nước này cùng với Slovakia và CH Czech được "đặc cách" không cần đóng góp cho gói vay. Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích hành động của Hungary là "bất trung" và làm ảnh hưởng uy tín của EU. Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tuyên bố hành động của Hungary là "không thể chấp nhận" và nói: "Thỏa thuận là thỏa thuận và tất cả lãnh đạo cần giữ lời. Không ai có thể tống tiền Hội đồng châu Âu". Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen tuyên bố sau hội nghị rằng EU sẽ tìm ra cách khác để thông qua gói vay, theo Reuters.

Một số quan chức châu Âu, gồm Thủ tướng Phần Lan Petteri Orpo, cho rằng ông Orban đang sử dụng Ukraine như vũ khí ở cuộc bầu cử trong nước sắp diễn ra vào ngày 12.4, trong bối cảnh khảo sát cho thấy ông đang bị đối thủ chính Peter Magyar dẫn trước.

Các nhà lãnh đạo EU, trừ Hungary và Slovakia, đã thông qua tuyên bố chung nhất trí xem xét lại vấn đề tại hội nghị kế tiếp vào tháng 4. Một số lãnh đạo hy vọng Hungary sẽ thay đổi quan điểm sau cuộc bầu cử hoặc sau khi đường ống được sửa chữa. Trong khi đó, giới quan sát dự báo nếu gói vay không được thông qua sớm, chính phủ Ukraine sẽ phải cắt giảm chi tiêu và in thêm tiền để vận hành đất nước.