Kẻ lừa đảo biết cả số căn cước, giọng nói, khuôn mặt người thân nạn nhân

Tiếp tục kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI, sáng nay 4.11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án luật An ninh dữ liệu và dự án luật Định danh và xác thực điện tử.

Người dân cần biết dữ liệu của mình bị lộ để tự bảo vệ

Góp ý vào dự án luật An ninh dữ liệu, đại biểu Lê Thị Thanh Lam (đoàn Cần Thơ) nhấn mạnh, thực tế, không ít người nhận cuộc gọi, tin nhắn lừa đảo đọc đúng họ tên, số căn cước, đúng giọng nói và cả khuôn mặt của người thân.

Về trách nhiệm báo cáo sự cố, đại biểu Lam đề nghị bổ sung quy định: khi dữ liệu cá nhân bị lộ lọt, chủ quản dữ liệu phải thông báo kịp thời cho người bị ảnh hưởng, kèm hướng dẫn phòng tránh lừa đảo, bảo đảm thống nhất với luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân. Người dân cần biết dữ liệu của mình bị lộ để tự bảo vệ.

ẢNH: QUOCHOI.VN

Theo đại biểu Nguyễn Vũ Trung (đoàn TP.HCM), an ninh dữ liệu không phải chuyện riêng của máy chủ hay cơ quan quản lý. Đó là tiền trong tài khoản, hồ sơ bệnh án, danh tính và sự an tâm của mỗi người.

Góp ý vào nội dung theo dõi, cảnh báo và ứng phó sự cố an ninh dữ liệu, đại biểu Trung nhấn mạnh, phải đặt người bị ảnh hưởng vào trung tâm của ứng phó sự cố.

Ông đề nghị sửa đổi quy định tại dự luật theo hướng: sự cố từ cấp độ 3 trở lên phải báo cáo sớm, chậm nhất 24 giờ kể từ khi phát hiện; trường hợp nguy cơ đặc biệt nghiêm trọng phải báo ngay; báo cáo được cập nhật khi có kết quả xác minh.

ẢNH: QUOCHOI.VN

Đồng thời, bổ sung nghĩa vụ thông báo không chậm trễ cho cá nhân bị ảnh hưởng, nêu rõ dữ liệu nào có thể bị lộ, nguy cơ gì, cần làm gì để khóa tài khoản, đổi mật khẩu hoặc chặn giao dịch và liên hệ ở đâu. Cơ quan đầu mối phải có quy trình phối hợp với ngân hàng, viễn thông và nền tảng số để cảnh báo, ngăn nguy cơ tiếp diễn…

"Ít đầu mối thì dữ liệu an toàn hơn, người dân cũng đỡ vất vả hơn"

Dẫn Báo cáo kinh tế - xã hội của Chính phủ, bà Lam cho biết, VNeID đã trở thành kênh giao tiếp chủ yếu và xác định nhiệm vụ năm 2027 là liên thông các cơ sở dữ liệu, không yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin đã có. Hướng đi đã rõ, vấn đề là tập trung tổ chức thực hiện đồng bộ, an toàn.

Qua báo cáo thẩm tra của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, năm 2025 ghi nhận khoảng 552.000 cuộc tấn công mạng, có khoảng 300 vụ rao bán với hơn 1,7 triệu bản ghi dữ liệu.

Qua kiểm tra 7 bộ, ngành, địa phương kết nối Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã phát hiện 1.315 lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng.

Điển hình, một người dùng điện thoại có dung lượng bộ nhớ nhỏ mà phải cài đặt nhiều ứng dụng như định danh điện tử VNeID, bảo hiểm xã hội, ứng dụng thuế, ứng dụng giao thông, quản lý giấy tờ, ứng dụng điện, điện nước...

"Máy thì đầy, chạy chậm, thông báo đến liên tục, tin tuyên truyền, tin nhắc lẫn cả báo cáo về hồ sơ, thời hạn, quyền lợi của cá nhân. Nhiều thông tin thì người dân sẽ không đọc, bỏ sót những thông tin quan trọng nhất. Điều đó cho thấy, càng nhiều hệ thống trùng lặp cùng kết nối vào dữ liệu của người dân thì càng nhiều điểm phải bảo vệ", đại biểu Lam nhấn mạnh.

Bà Lam đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát các ứng dụng phục vụ người dân. Dịch vụ nào tích hợp lên nền tảng dùng chung, dịch vụ nào chỉ cần kết nối, chia sẻ dữ liệu, tránh đầu tư trùng lặp, tốn kém chi phí vận hành.

Cạnh đó, cần quan tâm người dân dùng điện thoại cấu hình thấp, ở vùng khó khăn; chỉ đạo các cơ quan thực hiện nghiêm việc không yêu cầu người dân nộp lại thông tin đã có.

Các bên phối hợp phân loại thông báo, ưu tiên gửi qua VNeID những thông tin về hồ sơ hành chính, thời hạn giải quyết và quyền lợi của người dân.

"Vấn đề bảo vệ dữ liệu và phục vụ người dân là để người dân thuận tiện hơn, ít ứng dụng trùng lặp. Ít đầu mối nắm dữ liệu thì dữ liệu an toàn hơn, người dân cũng đỡ vất vả hơn", đại biểu Lam nhấn mạnh.

Về nguyên tắc bảo vệ an ninh dữ liệu, bà Lam đề nghị bổ sung quy định: hệ thống số của cơ quan nhà nước phục vụ người dân ưu tiên triển khai trên nền tảng chung đã được đánh giá an ninh, hạn chế phát sinh hệ thống riêng lẻ kết nối vào Cơ sở dữ liệu quốc gia.