Khi những lĩnh vực sáng tạo đối thoại cùng nhau

Trần Lệ Thủy
Trần Lệ Thủy
Sự giao thoa giữa các lĩnh vực sáng tạo không còn là câu chuyện mới trên thế giới. Tại Việt Nam, thời trang, điện ảnh, âm nhạc, thiết kế, ẩm thực và nghệ thuật thị giác ngày càng tìm thấy những điểm gặp nhau.

Không phải mọi cuộc gặp đều tạo nên giá trị

Theo KOL Hiếu Sol, người sáng tạo nội dung về du lịch, phong cách sống và hình ảnh, sự gặp gỡ giữa 2 lĩnh vực chỉ thực sự có ý nghĩa khi chúng có sự tương hợp về những giá trị cốt lõi, đồng thời có những khác biệt đủ để bổ sung cho nhau. "Tư tưởng và thẩm mỹ là 2 yếu tố quan trọng, để biết cả hai có nhìn cùng một hướng hay không", anh chia sẻ. 

Về lý thuyết, gần như mọi lĩnh vực nghệ thuật đều có thể kết hợp nhưng điều quan trọng không nằm ở việc một dự án có bao nhiêu ngành nghề cùng tham gia, mà ở chỗ cuộc gặp ấy có tạo ra một ý tưởng thuyết phục và một câu chuyện đủ sức chạm đến người xem hay không.

Khi những lĩnh vực sáng tạo đối thoại cùng nhau- Ảnh 1.

Triển lãm giao thoa tranh - thời trang - ẩm thực chủ đề Sen tại Hội An (Đà Nẵng), do KOL Hiếu Sol lên ý tưởng và kết nối nghệ sĩ

ẢNH: Quang Minh

Đặc biệt, khi sự kết hợp chạm đến văn hóa, người sáng tạo càng phải quan tâm đến chiều sâu và tính chân thực của chất liệu được sử dụng. Theo Hiếu Sol, cần nhìn vào cách một tác phẩm vận dụng và tôn trọng di sản, truyền thống, văn hóa bản địa, thay vì chỉ sử dụng chúng như một chi tiết trang trí. Câu hỏi anh thường đặt ra là: Sau 5 hay 10 năm, tác phẩm ấy còn điều gì đáng để kể lại?

Quan điểm này cũng gắn với công việc của Hiếu Sol khi hợp tác với các nhiếp ảnh gia, thương hiệu thời trang, khu nghỉ dưỡng và khách sạn. Khi thực hiện hình ảnh, anh thường quan tâm đến văn hóa bản địa, kiến trúc, thiên nhiên và không gian của điểm đến để tìm cách kết nối chúng với thời trang.

Một bức ảnh đẹp có thể khiến người xem dừng lại, nhưng để vượt khỏi giá trị thị giác, phía sau vẻ đẹp cần có câu chuyện, quan điểm và giá trị văn hóa đủ chân thực để khơi gợi sự tò mò. Sự giao thoa giữa thời trang, nhiếp ảnh và văn hóa vì thế không chỉ nằm ở việc đưa một chất liệu truyền thống vào hình ảnh, mà còn ở cách chất liệu ấy được đặt trong ngữ cảnh mới.

Hiếu Sol cũng không cho rằng sáng tạo liên ngành đồng nghĩa với việc một người phải làm nhiều nghề. Anh nhắc đến quan niệm "nhất nghệ tinh, nhất thân vinh": Mỗi người có thể khám phá nhiều lĩnh vực, nhưng thường vẫn có lĩnh vực mà mình đam mê và mạnh nhất. Chính nền tảng ấy có thể trở thành điểm tựa để bước vào những cuộc đối thoại mới.

Trải nghiệm làm thay đổi người sáng tạo

Nếu Hiếu Sol nhìn sự giao thoa từ cuộc gặp giữa các lĩnh vực, diễn viên Liên Bỉnh Phát lại cho thấy một dạng giao thoa khác: Những trải nghiệm ngoài công việc cũng có thể làm thay đổi cách một người sáng tạo.

Khi những lĩnh vực sáng tạo đối thoại cùng nhau- Ảnh 2.

Liên Bỉnh Phát trong bộ hình thời trang phi giới tính của Das La Vie

Ảnh: Võ Trần Anh Vũ

Theo nam diễn viên, "gu" không phải là lựa chọn cố định mà thay đổi theo thời gian, hoàn cảnh và trải nghiệm sống. Từ những vai diễn khi mới vào nghề đến những thay đổi trong cách ăn mặc, Liên Bỉnh Phát nhận thấy các lựa chọn cá nhân luôn được điều chỉnh cùng quá trình sống và làm nghề. "Gu cũng thay đổi theo thời gian và tùy thuộc vào từng thời khắc trong cuộc đời", anh nói.

Với Liên Bỉnh Phát, ngay cả khi truyền thông, điện ảnh và AI đang thay đổi cách con người tiếp cận sáng tạo, trải nghiệm thực tế vẫn là chất liệu quan trọng của nghề diễn. Đó là cách con người nhận biết những sắc thái cảm xúc và những điều chỉ có thể được cảm nhận đầy đủ thông qua trải nghiệm sống.

Ở góc độ này, sự giao thoa không chỉ diễn ra giữa các ngành nghề, mà còn diễn ra bên trong chính người sáng tạo. Những gì một người nhìn thấy, mặc, nghe, trải nghiệm hay đi qua trong đời sống đều có thể trở thành một phần của ngôn ngữ sáng tạo.

Khi những lĩnh vực sáng tạo đối thoại cùng nhau- Ảnh 3.

Trang phục của Vũ Ngọc Son với họa tiết mây và hoa, hài hòa giữa biển trời miền Trung

ẢNH: Wiwi

Hai góc nhìn cho thấy sáng tạo không đứng yên trong phạm vi chuyên môn, mà được hình thành từ những cuộc gặp, trải nghiệm và môi trường xung quanh. Một bộ ảnh thời trang có thể mở ra câu chuyện về một điểm đến; một bộ phim có thể góp phần định hình cách khán giả hình dung về trang phục, lối sống hay một thành phố.

Trong khi đó, công nghệ giúp công chúng dễ dàng tiếp cận một xu hướng thời trang, món ăn hay tác phẩm nghệ thuật ở bất cứ đâu, nhưng cũng khiến trải nghiệm sáng tạo dễ bị rút ngắn thành một hình ảnh đẹp, một khoảnh khắc "check-in" hay một trào lưu nhất thời.

Vì vậy, giá trị của giao thoa liên ngành không nằm ở việc kết hợp càng nhiều lĩnh vực càng tốt, mà ở khả năng tạo ra một cách nhìn mới. Đó cũng là lúc câu chuyện về văn hóa trở nên quan trọng: chất liệu văn hóa có được hiểu sâu hơn hay chỉ được làm đẹp hơn?

Khi những lĩnh vực sáng tạo thực sự đối thoại, ranh giới giữa chúng có thể mờ đi. Nhưng chính trong cuộc gặp ấy, giá trị, chuyên môn và bản sắc của mỗi lĩnh vực lại có cơ hội được nhìn thấy rõ hơn.

3 lớp bản sắc của người sáng tạo

Tôi nghĩ khi sáng tạo bước ra khỏi ranh giới của một ngành, có 3 thứ không thể đánh mất:

Bản sắc chuyên môn là cái gốc để mỗi người biết mình có gì để đóng góp trong một cuộc đối thoại liên ngành. Bước sang lĩnh vực khác không có nghĩa là xóa nhòa chuyên môn, mà là mang cái mình giỏi nhất đến một không gian mới.

Bản sắc cá nhân là câu trả lời cho câu hỏi: Trong tác phẩm này có gì là của mình? Sáng tạo không chỉ là làm ra cái mới, mà còn là tạo ra thứ mang dấu ấn riêng.

Bản sắc văn hóa là biết mình đến từ đâu. Văn hóa không phải lớp trang trí khoác lên một tác phẩm để tạo vẻ "bản sắc", mà nằm trong cách chúng ta nhìn, nghĩ, cảm và kể câu chuyện của mình.

Vì vậy, sáng tạo đa ngành không phải là xóa đi những đường biên, mà là đủ tự do để bước qua những đường biên ấy nhưng không đánh mất căn tính, bản chất và trách nhiệm của mình. 

MC - nhà sản xuất phim Tùng Leo

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.