Khổ như dân ngoại đê mùa lũ lụt

20/09/2026 07:06 GMT+7

Mỗi mùa lũ lụt, người dân sinh sống bên ngoài các con đê (ngoại đê) lại lâm vào cảnh khổ cực trăm bề. Nhiều đận, họ phải thức trắng đêm để mò mẫm, di chuyển đồ đạc đi tránh lũ...

Hai bà cháu chạy lũ trong đêm

Khớp chân bị viêm sưng từ mấy ngày trước khi lũ đổ về, dù đau và khó đi lại nhưng bà Trịnh Thị Minh (62 tuổi, ở thôn 1 Thạch Định, xã Kim Tân, Thanh Hóa) vẫn phải tự mình chạy lụt, nếu không mấy tạ lúa của hai bà cháu sẽ mọc mống khi gặp nước.

Đêm 16 rạng sáng 17.9, giữa lúc trời mưa tầm tã, bà Minh vội đưa đứa cháu gái 8 tuổi gửi nhà người thân ở trong đê sông Bưởi rồi lại tất bật quay lại ngôi nhà để đưa vài tạ lúa lên bờ đê, cách nhà bà khoảng 200 m. Đến trưa 17.9, nước lũ đổ về xối xả, ngôi nhà cấp bốn của bà Minh ngập gần đến mái ngói. Ngồi thất thần trên chiếc giường không chăn không chiếu, quần áo ướt sũng, bà Minh không thể nhớ được trong cuộc đời hơn 60 năm của mình đã phải trải qua bao nhiêu lần chạy lụt.

"Chạy lụt thật sự vất vả. Nói là dân ở vùng ngoại đê chịu lụt quen rồi, nhưng thật lòng không quen cũng không được. Nếu lụt nước lên từ từ thì đỡ chứ lên nhanh thì khổ lắm, nhất là lũ lên ban đêm như đợt ni. Năm ngoái tầm ni cũng lụt đây. Năm ngoái tui còn nuôi con bò, khi nước lên dắt mãi nó mới chịu lên bờ đê. Sức khỏe ngày càng yếu, khớp chân thì đau nên sau đợt lụt năm ngoái tui bán bò, không dám nuôi nữa. Lần lụt ni chỉ có hai bà cháu ở nhà, bố nó đi làm tận Bắc Giang không về được. Còn thằng con nữa thì làm ở khu vực H.Quảng Xương cũ, mới về chạy lụt. Nó cũng phải chạy lụt tài sản nhà nó xong rồi mới chạy sang giúp tôi được. Nửa ngày trời chạy lụt mới mang được mấy tạ lúa, 2 cái quạt, ít quần áo với đồ lặt vặt chứ đồ to, nặng có mang được đâu vì nhà xa bờ đê", bà Minh kể.

Cách nhà bà Minh không xa, chị Bùi Thị Thắm (29 tuổi, ở thôn 1 Thạch Định), thân hình nhỏ bé, quần áo ướt sũng, một mình đang loay hoay tháo cáp bếp gas để đưa lên bờ đê. Nhà chị sát chân đê nhưng đường lên đê dốc, chị lại có một mình chạy lụt nên rất vất vả.

"Ở nhà chỉ có ba mẹ con, nước lên nên tui đem gửi hai đứa con sang nhà quen phía trong đê rồi. Chồng thì đi làm ăn xa không về được. Bát, đũa, nồi, mấy thứ nhẹ nhẹ thì ôm, bê được lên đê; còn mấy cái tủ quần áo, giường thì chịu. May có hàng xóm phụ giúp khiêng lên đây mới được. Còn cái bếp gas thì cái khóa gas nó chặt quá, tui tháo mãi không được mà nước đang dâng mạnh rồi. May sau đó có người dân đi qua, tui nhờ tháo giúp mới được. Lo nhất là hai con bò, chuồng ngập rồi phải đưa lên gốc cây ở chân đê để buộc. Trời mà mưa mấy ngày nữa sợ nó ốm mất", chị Thắm nói.

Nỗi lòng dân ngoại đê sông Bưởi như bà Minh, chị Thắm có hàng ngàn người, bao đời nay phải sống chung với lũ. Chỉ có điều lũ lụt ngày càng nhiều khiến thời gian họ bị ảnh hưởng, cuộc sống bị đảo lộn thêm dài hơn. Người dân vùng ngoại đê cho biết trước đây khoảng 3 hoặc 5 năm mới có lụt to, nước ngập nhà; nhưng những năm gần đây hầu như năm nào cũng phải chạy lụt, có năm chạy tới 2 lần.

Lũ về, đê trở thành nhà

Ngày 19.9, ngày thứ ba lũ tràn về, hàng trăm ngôi nhà ven sông Bưởi vẫn chìm trong biển nước. Trên bờ đê, hàng chục hộ gia đình, người già, trẻ nhỏ đều đang phải trú ngụ tạm bợ trong những chiếc lán dựng tạm bằng những tấm bạt cũ. Nhà ngập, tài sản ngập, ruộng lúa ngập…; những người dân ngoại đê giờ chỉ biết hướng ánh mắt xa xăm về phía sông Bưởi trông chờ, cầu mong nước sông rút nhanh để còn được về nhà.

Gia đình bà Vũ Thị Chừ (72 tuổi, ở thôn 1 Thạch Định) phải dựng 3 chiếc lán tạm liền nhau vì nhà bà và các con bà đều bị ngập. Ngồi trên hai chiếc ghế xếp liền nhau vừa được các con bà khiêng lên bờ đê, điều bà Chừ lo lắng nhất là mấy ngày nữa nước có kịp rút để gia đình cúng giỗ người thân.

"Mọi năm thường cứ qua cái giỗ người thân nhà tôi rồi mới lũ lụt, năm nay lụt trước ngày giỗ. Chắc nước chả kịp rút để cúng giỗ rồi. Nhà mấy đứa con trong đê thì đỡ lo, nhưng mấy mẹ con ở gần nhau, đều ngoại đê nên khi ngập là ngập hết. Mấy ngày nay mấy đứa không đi học được vì trường lớp cũng bị ngập. Bà cháu ngồi đây chờ nước rút thôi chứ biết làm sao bây giờ", bà Chừ nói.

Chưa biết đợt lụt này mất bao nhiêu ngày nước mới rút hết, nhưng ít nhất 3 ngày trôi qua, nhiều người đã phải sống cảnh "màn trời chiếu đất" và phần đời còn lại của họ sẽ còn phải nhiều lần như thế nữa.

Đợt mưa lớn kéo dài ở tỉnh Thanh Hóa bắt đầu từ ngày 13, đến 18.9 mưa mới giảm. Đợt mưa lũ này đã khiến hơn 8.400 ngôi nhà ở tỉnh Thanh Hóa bị ngập, trong đó tại xã Kim Tân có hơn 1.300 ngôi nhà bị ngập. Nước sông Bưởi tại Kim Tân đã đạt đỉnh vào sáng 18.9, và đang rút chậm, từ 2 - 13 giờ ngày 18.9 mới rút được 10 cm, vẫn trên mức báo động 3 là 1,73 m, nên rất nhiều người dân vẫn chưa thể trở về nhà.

Theo thông tin từ UBND xã Kim Tân, trong những ngày qua khi lũ lụt xảy ra, chính quyền xã cùng các lực lượng chức năng đã hỗ trợ nhiều người già, trẻ em, người mắc bệnh đến bệnh viện chữa trị bệnh. UBND xã Kim Tân cũng công khai số điện thoại (0979 888 965) của ông Hà Đức Tâm, Phó chủ tịch UBND xã, để người dân khi cần hỗ trợ, giúp đỡ hoặc gặp các tình huống khẩn cấp thì gọi điện thông báo để được bố trí lực lượng hỗ trợ nhanh nhất.

Ông Tô Anh Dũng, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa, đã về kiểm tra tình hình người dân xã Kim Tân bị ngập lụt, yêu cầu cấp ủy, chính quyền địa phương, các lực lượng đang làm nhiệm vụ tiến hành rà soát các hộ dân trong khu vực bị cô lập, nhất là những gia đình có người già, trẻ nhỏ, người yếu thế để có phương án hỗ trợ phù hợp; đảm bảo cung cấp kịp thời lương thực, nước uống và các nhu yếu phẩm thiết yếu cho người dân; tuyệt đối không để người dân bị đói, thiếu nước uống hoặc các nhu yếu phẩm thiết yếu trong thời gian bị ảnh hưởng bởi lũ lụt.