'Khoảng trống' lãi suất bao giờ lấp đầy?

Lãi suất huy động và cho vay chưa đồng pha

Sau cuộc họp giữa Ngân hàng Nhà nước VN (NHNN) với các NH ngày 9.4 đến nay, đã có hơn 30 nhà băng đồng loạt giảm lãi suất huy động, mức phổ biến từ 0,1 - 0,5%/năm. Trong đợt giảm lãi suất này, có một số NH đã 2 lần cắt giảm như Agribank, SeABank.

Đối với các kỳ hạn dưới 6 tháng, lãi suất tiết kiệm đa số kịch trần ở 4,75%/năm. Từ 6 tháng trở lên, lãi suất vẫn khá cạnh tranh, dao động phổ biến ở 5,3 - 6,8%/năm. Riêng một số NH có mức lãi suất cao trên 8%/năm như NH số Cake by VPBank áp dụng mức 8,5%/năm khi khách hàng mới gửi từ 100 triệu đồng trở lên. Kỳ hạn 6 tháng có lãi suất mức 7,05%/năm tại Bac A Bank; VCBNeo có mức lãi suất 7%/năm khi gửi trực tuyến; PGBank có lãi suất 6,9%/năm… Đối với kỳ hạn 12 tháng trở lên, lãi suất huy động của các nhà băng dao động từ 6,7 - 7,2%/năm. Một số NH huy động khối lượng tiền lớn với mức lãi suất khủng như PVCombank áp dụng 10%/năm đối với số tiền gửi đặc biệt lớn. Cake by VPBank áp dụng lãi suất 8,7%/năm.

ẢNH: NGỌC THẮNG

Trong khi đó, lãi suất cho vay vẫn chưa "nhúc nhích". Lãi suất cho vay tiền đồng bình quân trong tháng 3 của nhóm NH thương mại nhà nước và cổ phần đối với các khoản cho vay mới và cũ còn dư nợ ở mức 7,4 - 9,7%/năm. Đối với khách hàng vay mua bất động sản, lãi vay 12 - 14%/năm vẫn hiện hữu. Nếu tính riêng đối với từng khách hàng thì lãi vay tăng lên khoảng 1% so với những tháng đầu năm. Còn lãi suất cho vay USD đối với khoản vay mới và cũ ở mức 4 - 5,3%/năm.

Công ty CP chứng khoán KB VN (KBSV) nhận định trong ngắn hạn, xu hướng giảm lãi suất vẫn chưa rõ rệt khi các vấn đề về căng thẳng thanh khoản dự báo sẽ tiếp diễn trong quý 2. Bên cạnh đó, tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) thuần của các NH vẫn ở mức cao và gần chạm mức trần 85% theo Thông tư 22. Tâm lý nắm giữ và giao dịch tiền mặt trước các thay đổi về chính sách thuế tiếp tục khiến việc huy động của các NH vẫn sẽ còn khó khăn. Ngoài ra, giải ngân đầu tư công khó có đột phá trong quý này cũng sẽ khiến kho bạc tiếp tục bội thu ngân sách. Cả hai yếu tố này đều khiến thu hẹp dòng tiền quay trở lại hệ thống NH. Hơn nữa, diễn biến phức tạp tại khu vực Trung Đông tạo áp lực kép lên lạm phát và tỷ giá khiến NHNN chưa có nhiều dư địa trong việc hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống.

Tương tự, Công ty chứng khoán Vietcombank nhận định bước sang quý 2, thanh khoản hệ thống dự kiến tiếp tục chịu áp lực trong bối cảnh nhu cầu giải ngân tăng mạnh, định hướng giảm lãi suất huy động có thể làm chậm tốc độ cải thiện nguồn vốn đầu vào tại một số NH, đặc biệt là nhóm quy mô vừa và nhỏ hoặc có tăng trưởng tín dụng cao. Bên cạnh đó, khối lượng thị trường mở (OMO) đáo hạn trong tháng 4 vẫn ở mức lớn. Do đó thanh khoản dự kiến kém dồi dào, lãi suất huy động sẽ tiếp tục neo ở mức tương đối cao trong thời gian tới, đặc biệt tại các kỳ hạn trung và dài hạn.

Lãi vay sẽ giảm vào 2 quý cuối năm?

Câu chuyện lãi suất là một trong những vấn đề được cổ đông các NH đặt ra tại các cuộc họp đại hội đồng cổ đông vừa qua. Ông Nguyễn Đức Vinh, Tổng giám đốc VPBank, giải thích: Thanh khoản trong quý 1 tương đối căng thẳng, dẫn đến xu hướng tăng lãi suất huy động của hầu hết các NH. Hiện lãi suất huy động đang tăng cao nhất 3 năm qua ở các kỳ hạn. Tuy nhiên, xu hướng này chỉ duy trì ở mức cao trong một thời gian ngắn nữa và sẽ giảm dần vào cuối quý 2 đầu quý 3. Theo ông Nguyễn Đức Vinh, cuộc họp của tân Thống đốc NHNN với các NH mới đây đã thể hiện quyết tâm rất cao trong việc kiểm soát lãi suất. Do đó, các nhà băng sẽ duy trì lãi suất đi ngang, sau đó sẽ giảm và tiến tới giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ nền kinh tế.

Ông Lê Thanh Tùng, Thành viên HĐQT VietinBank, cũng thừa nhận mặt bằng lãi suất thời gian qua đã tăng nhanh và duy trì ở mức cao, chủ yếu phản ánh nhu cầu cân đối thanh khoản của hệ thống và mức độ cạnh tranh gia tăng, gây áp lực lên chi phí huy động vốn của các NH. Xu hướng lãi suất phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong nước và thế giới, trong đó đặc biệt là diễn biến xung đột tại Trung Đông. Trong kịch bản cơ sở, VietinBank cho rằng chi phí vốn có thể vẫn duy trì ở mức cao trong ngắn hạn, nhưng tốc độ tăng thêm sẽ chậm lại và có cơ sở ổn định dần khi điều kiện thanh khoản thị trường trở nên thuận lợi hơn. Tuy nhiên nếu cú sốc giá dầu kéo dài và USD tiếp tục mạnh lên, áp lực lãi suất tăng có thể kéo dài trong năm 2026.

"Thanh khoản hệ thống hiện nay phản ánh áp lực do tăng trưởng tín dụng nhanh hơn so với tăng trưởng nguồn vốn. Để cân bằng hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô, NHNN đã điều hành linh hoạt các giải pháp để giữ ổn định thanh khoản hệ thống, ổn định mặt bằng lãi suất. Tuy nhiên, những diễn biến phức tạp của thị trường quốc tế đã tạo ra áp lực lớn đến chính sách điều hành của NHNN", ông Tùng phân tích. Theo đánh giá của VietinBank, NHNN sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ thanh khoản hệ thống thông qua các công cụ điều hành như tỷ giá, lãi suất, thị trường mở (OMO), tái cấp vốn, room tín dụng. Các NH cũng kiến nghị xem xét nới lỏng cách tính tiền gửi tại Kho bạc Nhà nước để giảm áp lực LDR. Đồng thời, NHNN cũng phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ.

KBSV kỳ vọng xu hướng hạ nhiệt lãi suất sẽ rõ ràng hơn, với mức giảm bình quân khoảng 0,5 - 1%/năm vào 2 quý cuối năm 2026 nhờ nguồn vốn dồi dào từ dòng vốn đầu tư công giải ngân mạnh mẽ chảy vào hệ thống NH; tình hình xung đột tại Iran hạ nhiệt, giải tỏa áp lực lạm phát, tỷ giá, qua đó giúp NHNN có dư địa hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống NH; nhiều chính sách mới sẽ được đưa ra vào nửa cuối năm từ Chính phủ và NHNN để nỗ lực đạt mục tiêu tăng trưởng GDP 10%, trong đó bao gồm hạ nhiệt mặt bằng lãi suất. "Bước sang nửa sau của năm 2026, mặt bằng lãi suất cho vay sẽ có xu hướng hạ nhiệt rõ nét hơn, tương đồng mức giảm ở mặt bằng lãi suất huy động nhằm hỗ trợ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Xu hướng giảm trong giai đoạn này nhiều khả năng vẫn mang tính chọn lọc, ưu tiên tập trung vào các lĩnh vực động lực như xuất khẩu và sản xuất công nghiệp", KBSV nhận định.