Khơi thông hàng triệu tỉ tồn đọng từ các dự án 'đắp chiếu'

3,3 triệu tỉ đồng "chôn" trong đất

Theo báo cáo từ Bộ Tài chính, tính đến ngày 31.7, Hệ thống 751 đã ghi nhận thông tin về tình hình khó khăn, vướng mắc đối với 4.619 dự án. Trong đó 3.984 dự án đã được các bộ, cơ quan T.Ư và địa phương thực hiện rà soát, phân loại thành 6 nhóm theo hướng dẫn. Còn lại 635 dự án chưa được các bộ, cơ quan T.Ư và địa phương thực hiện rà soát, phân loại.

ẢNH: ĐÌNH SƠN

Trước thực trạng trên, Thủ tướng chỉ đạo bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ; chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc T.Ư... giải quyết dứt điểm các dự án tồn đọng, kéo dài, giải phóng nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Cụ thể, chịu trách nhiệm chỉ đạo rà soát, thống kê, phân loại tổng thể các dự án tồn đọng. Những vấn đề thuộc thẩm quyền thì phải quyết liệt xử lý dứt điểm. Đồng thời báo cáo rõ vướng mắc và sớm đề xuất phương án xử lý đối với những vấn đề vượt thẩm quyền theo đúng Kết luận số 18 của Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành T.Ư Đảng khóa XIV. Thực hiện việc cập nhật đầy đủ tình hình phân loại và xử lý các dự án khó khăn, vướng mắc, tồn đọng, kéo dài trên Hệ thống 751 theo các hướng dẫn của Bộ Tài chính. Không để xảy ra trường hợp còn có dự án khó khăn, vướng mắc, tồn đọng, kéo dài nhưng không được tổng hợp. Xem xét xử lý, tháo gỡ theo đúng chỉ đạo của Bộ Chính trị, hoàn thành trước ngày 15.9.

TS Nguyễn Văn Đính, Phó chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, cho biết thống kê cả nước có 4.619 dự án bất động sản (BĐS) gặp vướng mắc, với tổng vốn tồn đọng khoảng 3,3 triệu tỉ đồng. Để tháo gỡ cho các dự án này, hàng loạt nghị quyết của Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ được ban hành. Chính nhờ những nỗ lực này, các bộ ngành và địa phương đã tháo gỡ cho hơn 1.000 dự án, khơi thông gần 800.000 tỉ đồng vốn đầu tư. Tuy nhiên tiến độ vẫn rất chậm khi còn 3.619 dự án chưa được tháo gỡ.

"Các vướng mắc về luật pháp cơ bản đã được tháo gỡ, chỉ còn một số ít phát sinh trong quá trình thực thi. Chính phủ cũng đã phân quyền, đưa ra thể chế hành lang pháp lý để địa phương thực hiện. Do vậy, việc chậm tháo gỡ vướng mắc cho các dự án đang nằm ở địa phương. Các địa phương năng lực xử lý còn yếu, chưa triệt để, còn tâm lý e ngại và né tránh. T.Ư đã quyết liệt rồi, các địa phương cũng cần phải noi theo, không để xảy ra tình trạng trên nóng, dưới lạnh", ông Đính nói thẳng và cho rằng đã đến lúc đưa ra một thước đo để đánh giá hiệu quả công việc, đánh giá năng lực thực thi pháp luật, tháo gỡ vướng mắc cho các dự án. Không thể cứ mãi kêu khó không làm khi mà luật đã hoàn thiện và rõ ràng hơn rất nhiều.

Biến thể chế thành nguồn lực

Chủ tịch Hiệp hội BĐS TP.HCM (HoREA) Lê Hoàng Châu cho rằng các dự án gặp khó khăn, vướng mắc không thể triển khai đã "tích lũy" từ hàng chục năm trước, có dự án kéo dài 20 - 30 năm, chủ yếu là vướng mắc về thể chế. Trong số các dự án này, hơn 50% dự án thuộc tư nhân, sau đó đến các dự án đầu tư công và một vài dự án PPP. Do đó, một sớm một chiều không thể xử lý dứt điểm được ngay.

Vì thế, theo ông Châu, Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ... đã đặt ra mục tiêu phải tập trung tháo gỡ thể chế pháp luật trước. Đơn cử Nghị quyết 29 của Quốc hội ra đời đặt ra mục tiêu trong 5 năm phải tháo gỡ triệt để các dự án vướng mắc kéo dài, bắt đầu từ ngày 1.5 vừa qua. Nhờ nghị quyết này mà nhiều địa phương đã mạnh dạn hơn trong việc gỡ vướng cho các dự án. Đơn cử TP.HCM, trong số gần 1.400 dự án đến ngày 15.8 đã giải quyết dứt điểm được 200 dự án. Năm nay khoảng 62.000 căn nhà cũng sẽ được gỡ vướng cấp sổ hồng. Hàng loạt dự án treo nhiều năm cũng được khởi công trở lại như Khu đô thị Đại học Quốc tế quy mô 880 ha tại xã Xuân Thới Sơn (Hóc Môn), khu Mả Lạng... để biến thể chế thành nguồn lực. Tuy nhiên, vẫn còn hàng ngàn dự án đắp chiếu chưa thể triển khai trở lại.

"Khi dự án đình trệ, hệ quả không chỉ nằm ở một doanh nghiệp mà nó chôn hàng triệu tỉ đồng vốn đầu tư không thể đưa vào nền kinh tế; người dân không được hưởng lợi từ nhà ở, hạ tầng và dịch vụ; ngân sách cũng mất đi nguồn thu đáng kể. Vì vậy, việc người đứng đầu Chính phủ yêu cầu xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng có ý nghĩa lớn trong bối cảnh nền kinh tế đang cần huy động tối đa các nguồn lực cho tăng trưởng. Đặc biệt, với thị trường BĐS, nếu các dự án đủ điều kiện pháp lý được khơi thông và đưa trở lại triển khai, nguồn cung nhà ở có thể được cải thiện, qua đó tạo thêm lựa chọn cho người mua và góp phần giảm áp lực giá tại những đô thị lớn", ông Lê Hoàng Châu nhấn mạnh.

Cũng có quan điểm tương tự, TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường, phân tích rằng thực tế nhiều năm qua cho thấy không ít dự án, nhất là các dự án BĐS, đô thị, hạ tầng, công nghiệp, rơi vào tình trạng "đắp chiếu" không hẳn vì doanh nghiệp thiếu năng lực, mà do vướng mắc pháp lý chồng chéo, thay đổi quy hoạch, đất đai,

giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư và người thực thi pháp luật. Điển hình, TP.HCM có nhiều dự án "treo" hàng thập kỷ, mãi vẫn chưa hoàn thành khiến khách hàng và cả nhà đầu tư điêu đứng. Như dự án khu dân cư Bắc Rạch Chiếc được Thủ tướng giao triển khai từ năm 2001, đến nay đã kéo dài hơn 25 năm và trải qua nhiều kết luận thanh tra, nhưng vẫn chưa được giải quyết dứt điểm. Một dự án khác là khu dân cư Tân An Huy sau hơn 2 thập kỷ bất động đến nay vẫn chưa hoàn thành khiến hơn 300 khách hàng lao đao. Nhiều lần chủ đầu tư cầu cứu đến chính quyền địa phương nhưng các vướng mắc vẫn chưa được tháo gỡ.

"Dự án chỉ thực sự được tháo gỡ khi có sản phẩm tung ra thị trường, người dân có nhà ở với giá phù hợp. Tuy nhiên, tháo gỡ không đồng nghĩa với hợp thức hóa sai phạm. Những dự án vi phạm pháp luật phải được xử lý đúng quy định; chỉ những vướng mắc do cơ chế, chính sách hoặc cách hiểu, cách áp dụng pháp luật chưa thống nhất mới cần được tháo gỡ bằng giải pháp phù hợp để gỡ vướng cho doanh nghiệp, khơi thông dòng vốn và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người mua nhà", ông Thuận nhấn mạnh.