Không ai có thể sa thải Elon Musk tại SpaceX ngoài chính ông

Theo tài liệu IPO (Initial Public Offering - lần đầu phát hành cổ phiếu ra công chúng) mà Reuters tiếp cận được, SpaceX đang nói với các nhà đầu tư rằng không ai có thể sa thải Elon Musk ngoài chính ông. 

Hồ sơ nêu rõ, Musk "chỉ có thể bị loại khỏi hội đồng quản trị bằng phiếu bầu của cổ đông loại B". Đây là cổ phiếu có quyền biểu quyết đặc biệt sau khi công ty IPO. Mỗi cổ phiếu sẽ tương ứng 10 phiếu bầu. 

Nếu Musk giữ lại một phần đáng kể cổ phần loại B của mình trong một thời gian dài, ông có thể tiếp tục kiểm soát việc bầu cử và bãi nhiệm đa số thành viên hội đồng quản trị.

ẢNH: AFP

Điều khoản này nằm trong kế hoạch phân loại cổ đông kép SpaceX dự định áp dụng khi IPO. Đây là cấu trúc phổ biến tại các công ty công nghệ do người sáng lập lãnh đạo khi niêm yết. Nó cho phép người sáng lập và các nhà đầu tư ban đầu có quyền kiểm soát lớn hơn so với các cổ đông công chúng.

Nhưng ngay cả trong những cấu trúc đó, hội đồng quản trị thường vẫn giữ quyền lực chính thức để bãi nhiệm CEO, ngay cả khi những người sáng lập có thể tác động đến kết quả thông qua quyền biểu quyết. Chuyên gia về quản trị doanh nghiệp cho biết, tác động đầy đủ của điều khoản này sẽ phụ thuộc nội dung chi tiết trong các văn kiện pháp lý thành lập của SpaceX.

Những điều khoản này đang trao cho Musk quyền phủ quyết đối với bất kỳ nỗ lực nào nhằm loại bỏ ông. Các chuyên gia đánh giá việc kiểm soát này vượt xa mức thông thường. SpaceX đã cảnh báo các nhà đầu tư tiềm năng rằng cấu trúc này "sẽ hạn chế hoặc ngăn cản khả năng của nhà đầu tư trong việc ảnh hưởng đến các vấn đề của công ty. Trong đó có cả việc bầu chọn các thành viên hội đồng quản trị".

Theo Giáo sư Lucian Bebchuk của Trường Luật Harvard: "Điều khoản này không phổ biến. Thông thường, việc bãi nhiệm CEO là quyết định thuộc về hội đồng quản trị. Những người nắm quyền kiểm soát dựa vào quyền lực của họ để thay thế hội đồng quản trị". 

Reuters cho biết, cấu trúc cổ phần hai loại đã trở thành tiêu chuẩn của các công ty công nghệ do người sáng lập lãnh đạo khi niêm yết cổ phiếu trong những năm gần đây. Facebook được niêm yết vào năm 2012, đã trao quyền biểu quyết cao nhất cho các cổ đông trước IPO, bao gồm cả Mark Zuckerberg, mặc dù quyền biểu quyết sau đó tập trung hơn khi các nhà đầu tư ban đầu bán bớt cổ phần của họ. Các đợt niêm yết gần đây hơn như Figma đã tập trung quyền biểu quyết cao hơn vào tay những người sáng lập sau khi IPO.

SpaceX sẽ chia cổ phiếu phổ thông thành hai loại. Loại A dành cho các nhà đầu tư công chúng và cổ phiếu loại B có quyền biểu quyết cao dành cho các nhà đầu tư nội bộ. Theo Reuters, Musk sẽ nắm giữ phần lớn quyền biểu quyết, điều này gắn trực tiếp quyền kiểm soát hội đồng quản trị và quyền điều hành với số cổ phần ông nắm giữ.

SpaceX là công ty hàng không vũ trụ tư nhân do Elon Musk sáng lập năm 2002, có trụ sở tại Hawthorne, California (Mỹ). Công ty tiên phong trong công nghệ tên lửa tái sử dụng với dòng Falcon 9 và Falcon Heavy, giúp giảm đáng kể chi phí phóng. Tàu Dragon của công ty đã thực hiện nhiệm vụ vận chuyển hàng hóa và phi hành gia lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) cho NASA (Cơ quan Hàng không và vũ trụ Mỹ). Hiện tại, SpaceX vận hành Starlink, mạng lưới internet vệ tinh toàn cầu với hàng nghìn vệ tinh quỹ đạo thấp. Dự án Starship đang phát triển nhằm đưa con người lên Mặt Trăng và Sao Hỏa. Công ty đang được định giá hàng trăm tỉ USD, dẫn đầu ngành vũ trụ thương mại thế giới.