Không tăng giá điện, vẫn phập phồng giá xăng

Doanh nghiệp có cơ hội giữ giá thành

Kết luận phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9 vừa qua, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu kiểm soát chặt chẽ giá cả, bảo đảm nguồn cung các mặt hàng thiết yếu và không tăng giá điện, đồng thời nghiên cứu các giải pháp điều tiết phù hợp đối với những mặt hàng do nhà nước quản lý như điện, xăng dầu. Chỉ đạo được đưa ra trong bối cảnh áp lực lạm phát đang gia tăng.

Theo Cục Thống kê, CPI bình quân 9 tháng tính từ đầu năm đã tăng 4,52% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mục tiêu khoảng 4,5% cho cả năm. Trong đó, nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,68%, tác động làm CPI chung tăng 1,52 điểm phần trăm; riêng giá điện sinh hoạt tăng 4,35%. Trong khi đó, chỉ số giá nguyên, nhiên liệu, vật liệu dùng cho sản xuất 9 tháng tăng 5,12%; chỉ số giá sản xuất sản phẩm công nghiệp tăng 4,37%. Đây là những yếu tố cho thấy doanh nghiệp đang phải hoạt động trong môi trường chi phí đầu vào không thấp.

Ảnh: Nhật Thịnh

Lần gần nhất giá bán lẻ điện bình quân được điều chỉnh là vào tháng 5.2025, tăng 4,8%, lên 2.204,0655 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng. Trong thực tế, điện không phải là khoản chi lớn nhất đối với mọi doanh nghiệp, nhưng hiện diện trong rất nhiều công đoạn của nền kinh tế, từ sản xuất, chế biến, bảo quản, kho lạnh, logistics, bán lẻ, dịch vụ... Thế nên, nếu giá điện tăng, tác động không chỉ nằm ở hóa đơn tiền điện mà còn có thể được cộng dồn vào giá thành sản phẩm qua nhiều tầng của chuỗi cung ứng. Ngược lại, giữ giá điện ổn định giúp doanh nghiệp loại bớt một yếu tố có thể làm chi phí tăng thêm.

Ông Trần Thanh Phong, Giám đốc Công ty TNHH thương mại quốc tế Hoàn Vũ, cho biết mỗi tháng công ty chi khoảng 1 tỉ đồng tiền điện, trong đó hệ thống điện mặt trời giúp đáp ứng khoảng 30% nhu cầu. Phần doanh nghiệp trả khoảng 700 - 800 triệu đồng/tháng và mức này gần như ổn định trong nhiều năm qua. Giả sử giá điện vì áp lực đầu vào tăng 5%, hóa đơn tiền điện của công ty sẽ tăng thêm 35 - 40 triệu đồng/tháng.

"Giá xăng dầu tăng mạnh trong thời gian qua khiến chi phí logistics và chi phí vốn của công ty tăng đáng kể, rất khó khăn để giữ được chút lợi nhuận. Trước đây, chi phí kéo một container từ cảng về kho khoảng 3 triệu đồng, nhưng vài tháng gần đây đã lên khoảng 5 triệu đồng do giá xăng dầu tăng. Hiện phí vận chuyển một container 40 feet từ Mỹ về VN có giá khoảng 2.000 - 2.500 USD. Cùng container này, chở từ TP.HCM ra Hà Nội cũng tốn ngần ấy tiền nếu đi đường bộ. Chi phí logistics nội địa quá cao nên không tăng giá điện cũng là giải pháp giúp doanh nghiệp giữ được giá thành trong những tháng cuối năm", ông Phong nói.

Ảnh: Nhật Thịnh

Không chỉ chi phí logistics, cũng theo ông Phong, tính từ đầu năm đến nay, giá thịt trâu nhập khẩu tăng khoảng 15 - 20%, thịt bò tăng khoảng 20%. Nếu nguồn cung thịt trên thị trường thế giới tiếp tục giảm, giá thịt heo, gà và các mặt hàng thực phẩm khác cũng có nguy cơ tăng, khiến việc kiểm soát giá bán cuối cùng khó khăn hơn. Trong khi đó, chi phí vốn đang là vấn đề đáng lo ngại. Doanh thu của doanh nghiệp giảm mạnh nhưng nhu cầu vốn lưu động vẫn rất lớn.

"Hạn mức tín dụng trước đây khoảng 100 tỉ đồng, nay nhu cầu lên khoảng 150 tỉ đồng, trong khi lãi suất vay phổ biến 10 - 11%/năm khiến chi phí tài chính tăng cao. Thế nên, để doanh nghiệp có thêm dư địa giữ giá hàng hóa, bên cạnh việc ổn định giá điện, cần giảm áp lực từ logistics, xăng dầu và đặc biệt là lãi suất", ông Phong nói.

Dư địa kiểm soát lạm phát còn rất hẹp

Trao đổi với Thanh Niên, một doanh nghiệp chế biến thực phẩm, thường xuyên sử dụng điện cho dây chuyền sản xuất, kho lạnh và bảo quản, cũng vui mừng vì không tăng giá điện sẽ giúp chi phí ổn định. Tương tự, đại diện Công ty TNHH sản xuất may mặc Dony nói việc giữ ổn định giá điện có thể giúp doanh nghiệp hạn chế hiệu ứng cộng dồn chi phí, giữ được giá thành bán ra theo hợp đồng đã ký.

Tuy nhiên, kỳ vọng giá cả hàng hóa có thể giữ ổn định cũng khá mong manh khi giá xăng dầu trong nước phụ thuộc gần như hoàn toàn vào biến động của giá thế giới.

TS Nguyễn Đức Độ, chuyên gia kinh tế - tài chính, nhận xét ổn định giá điện có thể xem là một cách giữ thêm dư địa cho doanh nghiệp, hạn chế một yếu tố có khả năng làm tăng chi phí trong thời điểm cần tăng tốc. Vấn đề tiếp theo là phần dư địa này có được chuyển thành giá bán hay không. Điều đó phụ thuộc vào từng ngành, mức độ cạnh tranh và diễn biến các chi phí khác.

Theo TS Nguyễn Đức Độ, áp lực lạm phát hiện nay chủ yếu đến từ giá xăng dầu đã tăng mạnh và tiếp tục neo ở mức cao. Điều này khiến dư địa kiểm soát lạm phát bình quân cả năm về dưới 4,5% ngày càng khó khăn, thậm chí khó đạt được. Bởi đến nay, mọi giải pháp nhằm kiểm soát lạm phát đều đã được triển khai. Trong đó, ngoài giữ ổn định giá điện, Chính phủ cũng kéo dài chính sách hỗ trợ thuế đối với xăng dầu đến cuối năm. Các chính sách hỗ trợ kìm hãm CPI trong nước đang được thực thi rất tốt, bởi xăng dầu, điện đều là những yếu tố đầu vào có tác động trực tiếp và gián tiếp đến mặt bằng giá.

"Giá điện không tăng, các chính sách thuế đối với xăng dầu được duy trì, những giải pháp trong khả năng điều hành cơ bản đã được thực hiện. Vấn đề còn lại là kỳ vọng giá xăng dầu sẽ hạ nhiệt trong thời gian tới. Bằng không, áp lực lạm phát vượt mục tiêu đề ra là rất lớn", ông Nguyễn Đức Độ nói.

TS Nguyễn Quốc Việt, giảng viên Trường ĐH Kinh tế (ĐH Quốc gia Hà Nội), đánh giá mức lạm phát 9 tháng năm 2026 "vẫn có thể chấp nhận được" trong bối cảnh sức ép từ chi phí đẩy và lạm phát bên ngoài còn lớn. Ông Việt lưu ý trong 3 tháng cuối năm, áp lực lớn nhất vẫn đến từ chi phí đầu vào. Cụ thể, giá nhập khẩu, năng lượng, nguyên liệu tăng đang đè nặng lên doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp hoặc phải thu hẹp biên lợi nhuận, hoặc tăng giá bán để bù đắp chi phí.

"Các yếu tố như giá dịch vụ y tế, giáo dục tiếp tục điều chỉnh theo lộ trình, cùng với chi phí nhà ở, sửa chữa và thuê nhà cũng có thể tạo thêm sức ép lên mặt bằng giá trong những tháng cuối năm", ông Việt dẫn chứng.

Thế nên, ngoài yêu cầu không tăng giá điện, việc miễn, giảm thuế, phí và tiếp tục giảm thuế, phí môi trường đối với xăng dầu sẽ là những "bệ đỡ" quan trọng, giúp hạn chế chi phí đầu vào cho doanh nghiệp. Các chính sách này không chỉ góp phần kiểm soát lạm phát mà còn tạo thêm dư địa để doanh nghiệp giữ ổn định giá bán hàng hóa, dịch vụ trong giai đoạn cuối năm.