Không thể chuyển rủi ro, chi phí hoạt động kinh doanh sang người sử dụng điện

Chiều 28.9, tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ nhất, nhiệm kỳ khóa XVI, các đại biểu đã thảo luận luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Điện lực.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (TP.Hải Phòng) phân tích, điều 51 quy định nguyên tắc giá hợp đồng mua bán điện bảo đảm thu hồi chi phí đầu tư, chi phí tài chính, chi phí vận hành, nhiên liệu, các chi phí hợp lý, hợp lệ khác và mức lợi nhuận hợp lý. Dự thảo cũng mở rộng cơ sở áp dụng các thành phần giá dịch vụ và cơ chế giá phù hợp với các loại hình nguồn điện, hệ thống lưu trữ điện.

ẢNH: MEDIAQUOCHOI

Bà Nga đặt vấn đề, chi phí nào được coi là hợp lý để thu hồi, rủi ro nào do nhà đầu tư chịu trách nhiệm và trong trường hợp nào thì chi phí được chuyển vào giá mà người dân và doanh nghiệp phải trả. "Không thể đánh đồng mọi khoản chi thực tế của một dự án với chi phí hợp lý mà xã hội phải gánh chịu", bà Nga nêu ý kiến.

Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát để thể hiện rõ hơn trong luật nguyên tắc kiểm soát chi phí công khai và phân bổ rủi ro một cách hợp lý giữa các chủ thể. Đồng thời, cần đặc biệt chú ý cơ chế kiểm tra, kiểm toán chi phí, loại trừ chi phí không hợp lý do quản trị hoặc đầu tư kém hiệu quả và làm rõ cách xử lý khi chi phí phát sinh tác động đến giá bán lẻ điện.

Về lộ trình giá bán lẻ điện và bù chéo, điều 50 đề cập lộ trình áp dụng giá bán lẻ điện trong giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường cho khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép, cũng như lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện.

Theo bà Nga, đây là những định hướng có thể góp phần sử dụng điện hiệu quả và phản ánh đúng hơn chi phí cung cấp điện. Tuy nhiên, tác động việc này không giống nhau đối với tất cả mọi hộ gia đình. Bà đề nghị đánh giá tác động tổng hợp của các cơ chế giá dự kiến thay vì chỉ xem xét từng cơ chế riêng biệt.

"Giá điện hợp lý không thể là cơ chế chuyển mọi rủi ro và chi phí của hoạt động đầu tư, kinh doanh sang người sử dụng điện", bà Nga nêu rõ và đề nghị cần một cơ chế minh bạch để nhà đầu tư có cơ hội thu hồi chi phí chính đáng, đơn vị điện lực có động lực nâng cao hiệu quả, còn người dân biết mình đang trả tiền cho những khoản chi phí nào và được bảo vệ trước các khoản chi không hợp lý.

Đại biểu Tô Ái Vang (TP.Cần Thơ) nêu ý kiến, để thị trường điện cạnh tranh minh bạch, đề nghị bổ sung điều khoản quy định rõ lộ trình chuyển đổi Trung tâm Điều độ hệ thống điện quốc gia ra khỏi Tập đoàn Điện lực Việt Nam để trở thành một công ty nhà nước độc lập trực thuộc Bộ Công thương.

ẢNH: MEDIAQUOCHOI

Giải trình sau đó, đối với ý kiến về áp dụng giá điện cao điểm, thấp điểm cho khách hàng sinh hoạt, phải có lộ trình, Thứ trưởng Bộ Công thương Trương Thanh Hoài cho biết, bộ sẽ trình Chính phủ ban hành lộ trình áp dụng giá bình quân sao cho ít ảnh hưởng nhất đến sinh hoạt của người dân.

Về xóa bỏ bù chéo giá điện và bảo đảm cân đối tài chính cho EVN, Thứ trưởng cho biết, việc này liên quan trực tiếp đến cơ chế giá và cân đối vĩ mô. Mặc dù bảo đảm giá điện phản ánh đúng chi phí hợp lệ, nhưng phải bảo đảm phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh xã hội cho người dân.

Trên cơ sở ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, báo cáo thẩm tra sơ bộ của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường và ý kiến của các đại biểu hôm nay, Bộ Công thương sẽ tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật để trình Quốc hội.