Đây là việc làm cần thiết để trả lời câu hỏi mà nhiều người quan tâm: Vì sao xăng dầu giảm mạnh nhưng giá hàng hóa trên thị trường vẫn đứng yên?
Tính đến kỳ điều hành chiều ngày 19.11, giá xăng trong nước đã có lần giảm thứ 5 liên tiếp, đưa xăng E5 RON 92 về mức 18.576 đồng/lít và xăng E10 RON 95-III về mức 19.100 đồng/lít. Đây là vùng giá thấp nhất kể từ đầu năm 2026. Mốc gần nhất trước đó là vào kỳ điều hành ngày 31.12.2025, xăng E5 RON 92 ở mức 18.438 đồng/lít và RON 95-III ở mức 18.917 đồng/lít. Thế nhưng cước vận tải nói chung vẫn đứng yên, thậm chí có một số hãng tăng giá.
Nói một cách sòng phẳng thì không thể "bắt" giá cước quay về mức cuối năm 2025 khi dầu diesel vẫn neo ở vùng giá cao. Bởi trong cơ cấu vận tải hàng hóa và hành khách đường bộ, các phương tiện chủ yếu sử dụng dầu diesel chứ không phải xăng. Mà dầu diesel đang có giá 26.347 đồng/lít, cao hơn tới gần 53% so với mốc cuối năm 2025. Trong năm 2026, có thời điểm giá dầu vọt lên gần 30.000 đồng/lít buộc các nhà xe phải kê khai tăng giá cước. Khi giá dầu hạ nhiệt về 26.000 đồng/lít, doanh nghiệp vẫn chịu áp lực chi phí lớn hơn nhiều so với cuối năm ngoái. Bên cạnh đó, chi phí bến bãi, bảo dưỡng, khấu hao phương tiện, nhân công lái xe và lãi vay trong năm 2026 neo cao...
Dù vậy, việc vận tải không có bất kỳ động thái điều chỉnh nào sau chuỗi giảm giá nhiên liệu liên tiếp là chưa hợp lý. Bởi dầu diesel tuy còn cao so với cuối năm 2025, nhưng so với đỉnh giá trong năm 2026 cũng đã giảm đáng kể. Chi phí nhiên liệu đầu vào hạ mà giá cước đứng im khiến thị trường nhớ đến hiệu ứng "tăng nhanh, giảm chậm" đã nhiều lần xảy ra trước đây.
Bên cạnh đó, chi phí logistics và vận tải chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành hàng hóa tiêu dùng. Nếu cước vận tải neo cao, giá bán lẻ hàng hóa sẽ không thể hạ nhiệt, làm triệt tiêu lợi ích của việc giảm giá xăng dầu đối với người dân, doanh nghiệp, chưa kể nguy cơ việc đi lại dịp cận tết sẽ neo cao, khiến việc kích cầu tiêu dùng không thể tối ưu hiệu quả. Chúng ta đều hiểu, nếu chi phí vận tải và logistics vẫn neo cao, người tiêu dùng vừa phải trả giá cao cho hàng hóa thiết yếu, vừa ngần ngại mở hầu bao cho các mặt hàng không thiết yếu.
Nói vậy để thấy, việc thanh kiểm tra của Bộ Xây dựng là cần thiết và cấp bách, đặc biệt là đặt trong bối cảnh chỉ còn hơn 2 tháng nữa là tới Tết Nguyên đán, kỳ nghỉ lớn nhất, dài nhất, cũng là thời điểm mà các doanh nghiệp kỳ vọng sức mua trên thị trường sẽ tăng nhiệt để hoàn thành kế hoạch 2026, năm đầu tiên của kỷ nguyên mới. Nếu lạm phát chi phí đẩy được kìm giữ thông qua việc đưa giá cước vận tải về đúng giá trị thực, thu nhập khả dụng của người dân không bị bào mòn bởi chi phí đi lại, phí vận chuyển, từ đó hỗ trợ tâm lý chi tiêu và tăng sức mua trên thị trường. Quan trọng hơn, việc thanh tra trực tiếp tại 5 địa phương trọng điểm cũng chuyển tải thông điệp mạnh mẽ tới các doanh nghiệp vận tải: Không thể cứ vin vào lý do chi phí khác tăng để giữ giá cước cao mà phải giải trình minh bạch.
Vì thế, trong quyết định nêu rõ, Đoàn công tác sẽ kiểm tra việc thực hiện các quy định về kê khai, niêm yết giá; rà soát, đối chiếu nội dung kê khai giá cước, nguyên nhân điều chỉnh giá và mức độ phù hợp giữa giá kê khai, giá niêm yết với giá bán thực tế...
Kết quả kiểm tra thế nào còn phải đợi. Chúng ta cũng không đòi hỏi giá cước giảm mạnh ngay lập tức như thời điểm cuối năm 2025 nhưng điều hợp lý và công bằng nhất lúc này là giá cước phải điều chỉnh giảm tương ứng với mức hạ nhiệt thực tế của giá dầu diesel và công khai rõ ràng cách tính định mức nhiên liệu.
Chỉ như vậy mới khơi dậy niềm tin tiêu dùng và kích cầu sức mua vẫn đang khá thận trọng hiện nay.










Bình luận (0)