Về ưu điểm, đề xuất "khóa đối tượng, mở giá bán" khắc phục được sự bất hợp lý về giá trị tài sản của người sở hữu nhà ở xã hội (NƠXH). Phương án cũ yêu cầu người dân bán lại căn nhà sau 5 - 10 năm với đúng giá gốc trên hợp đồng. Nhưng chúng ta đều biết, sau 5 năm, trượt giá đồng tiền, chi phí nội thất, sửa chữa mà người dân đã bỏ vào căn nhà là rất lớn, chưa kể mặt bằng giá bất động sản cũng đã tăng. Nếu ép bán với giá gốc, người sở hữu nhà sẽ thiệt đơn thiệt kép. Còn cho bán với giá thỏa thuận sẽ giúp họ bảo toàn và tích lũy được vốn liếng để dịch chuyển chỗ ở, thay vì bị "chôn chân" ở một tài sản không thể sinh lời hay bù trượt giá. Trong khi đó, việc "khóa đối tượng" nghĩa là chỉ được bán lại cho người đủ điều kiện mua giúp giữ quỹ NƠXH không bị chảy ra ngoài, rơi vào tay giới đầu cơ hay người giàu mua gom để cho thuê như đã từng xảy ra.
Dù vậy, phương án này vẫn bộc lộ một số hạn chế. Đầu tiên là nguy cơ giá NƠXH bị đẩy lên cao khiến người đủ điều kiện lại không đủ tiền mua. Bởi khi được thả nổi, giá căn hộ NƠXH sau 5 năm ở các đô thị lớn như Hà Nội hay TP.HCM có thể tăng gấp 1,5 - 2 lần giá gốc. Trong khi đối tượng được phép mua vẫn bị trói bởi các tiêu chuẩn "thu nhập thấp". Mà người thu nhập thấp thì lấy đâu ra tiền để mua lại một căn nhà đã tăng lên mức giá thị trường?
Phương án này cũng sẽ nảy sinh tâm lý đầu cơ vì có thể nhìn thấy trước được khoản lợi nhuận không nhỏ khi giá bán được thỏa thuận trong khi giá mua được ưu đãi (lãi vay, tiền sử dụng đất, thủ tục...). Để khắc phục, có ý kiến đề xuất áp trần giá bán, có ý kiến đề xuất nhà nước đứng ra mua lại (có tính trượt giá và khấu hao) rồi phân phối tiếp hoặc cho phép bán tự do, nhưng người bán phải nộp lại cho nhà nước phần tiền sử dụng đất đã được miễn giảm nhằm để thu hồi nguồn lực tái đầu tư cho các dự án NƠXH mới...
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP.HCM, thì cho rằng nên giữ quy định trong luật Nhà ở 2014, 2023. Đó là cho phép người mua NƠXH sau 5 năm được bán lại cho đối tượng có nhu cầu theo giá thị trường và nộp thuế thu nhập cá nhân. Đề xuất này đặt trong tầm nhìn sau khoảng 10 - 15 năm, khi đa số người dân sẽ có thu nhập tăng lên khoảng 2 lần, có nhu cầu đổi nhà mới tốt hơn.
Thiết nghĩ đề xuất này cơ bản hóa giải được những nghịch lý "người được mua thì thiếu tiền mà người có tiền thì không được mua" nói trên. Quan trọng hơn, đề xuất này sẽ hiện thực hóa giấc mơ tích lũy tài sản và nâng cấp chất lượng đời sống người dân. NƠXH chỉ nên là "bước đệm an sinh" thay vì "vòng kim cô" giữ chặt người nghèo ở một nơi. Sau 10 - 15 năm, khi kinh tế gia đình khá giả hơn, việc họ muốn chuyển lên nhà thương mại, nhà rộng rãi hơn là nhu cầu chính đáng. Cơ chế giá thị trường giúp họ thu hồi toàn bộ thành quả tích lũy từ tài sản (bao gồm cả phần giá trị gia tăng của vị trí, hạ tầng đô thị xung quanh trong suốt 1 thập niên), từ đó tạo ra một bước đệm tài chính vững chắc để tự lực nâng cấp nhà ở mà không cần gánh nặng trợ cấp từ nhà nước nữa. Tất nhiên, phương án này cũng vẫn để ngỏ một số nguy cơ như thất thoát quỹ NƠXH hay tâm lý đầu cơ... nên giải pháp bền vững, dài hạn vẫn là nhanh chóng tăng cung NƠXH.
Bởi nếu nguồn cung NƠXH vẫn còn khan hiếm, việc cho phép bán giá thị trường sau 5 hay 10 năm rất dễ biến tài sản này thành một thứ "hàng hiếm" được săn lùng, đẩy giá lên cao và tạo áp lực đầu cơ. Nhưng nếu nguồn cung dồi dào, liên tục được bồi đắp thì mọi vướng mắc, nguy cơ sẽ được điều tiết.










Bình luận (0)