Áp trần giá chuyển nhượng nhà ở xã hội?

Đình Sơn
Đình Sơn
Sau khi nêu những khó khăn nếu áp dụng phương án kiểm soát giá chuyển nhượng đối với nhà ở xã hội, Bộ Xây dựng đề xuất sau 5 năm được bán cho người thuộc đối tượng đủ điều kiện với giá do các bên thỏa thuận.

'Nên cho chủ nhà có được chút lợi nhuận'

Bộ Xây dựng cho biết đã nhận được nhiều ý kiến đề nghị xem xét lại phương án không cho phép bán nhà ở xã hội (NƠXH) sau 5 năm theo giá thị trường do ảnh hưởng trực tiếp quyền lợi người dân. Ngoài ra, Bộ luật Dân sự quy định quyền sở hữu tài sản bao gồm quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt. Do đó, người mua nhà có quyền định đoạt tài sản thuộc sở hữu của mình. Việc quy định giá bán lại NƠXH có thể làm phát sinh thêm thủ tục hành chính liên quan đến xác định giá, đồng thời đặt ra trách nhiệm của các bên nếu xác định giá không chính xác. Bản thân việc xác định giá chuyển nhượng cũng không đơn giản.

Áp trần giá chuyển nhượng nhà ở xã hội?- Ảnh 1.

Quy định về điều kiện chuyển nhượng và giá bán NƠXH vẫn còn gây nhiều tranh luận

Ảnh: Đình Sơn

Theo ông Lê Hữu Nghĩa, Giám đốc Công ty Lê Thành chuyên làm NƠXH tại TP.HCM, so với quy định hiện hành và các phương án trước, đề xuất mới lần này đã có những thay đổi đáng kể. Luật Nhà ở năm 2023 quy định trong thời hạn tối thiểu 5 năm kể từ ngày thanh toán đủ tiền mua nhà, chủ sở hữu không được tự do chuyển nhượng. Nếu có nhu cầu bán lại, chỉ được chuyển nhượng cho chủ đầu tư hoặc người thuộc nhóm đủ điều kiện mua NƠXH, với giá bán tối đa bằng giá ghi trong hợp đồng mua bán với chủ đầu tư. Sau thời hạn 5 năm, nếu đã được cấp sổ hồng, chủ sở hữu được bán lại nhà theo cơ chế thị trường cho người có nhu cầu, không giới hạn đối tượng mua. Người bán phải thực hiện nghĩa vụ thuế thu nhập theo quy định. Trường hợp NƠXH là nhà ở riêng lẻ thấp tầng còn phải nộp lại tiền sử dụng đất theo quy định của Chính phủ.

Thừa nhận nếu để giá bán do các bên thỏa thuận sẽ làm cho giá nhà tăng hơn so với giá trong hợp đồng mua bán nhưng ông Nghĩa cho rằng không nên quá chú trọng việc kiểm soát giá bán. Theo ông, "sau 5 năm bỏ tiền ra mua nhà cũng phải cho căn nhà đó tăng giá và có thêm một chút lợi nhuận". Bởi khi đi mua nhà không ai có sẵn tiền mặt 100% mà phải đi vay ngân hàng, khoảng 70% giá trị. Khi vay tiền, người mua phải trả lãi suất, bù lạm phát. Ngoài ra, với số tiền đó, họ có thể đi mua nhà ở thương mại, về cơ bản cũng sẽ có lời dù ít hay nhiều. Do đó, cần phân biệt hành vi lợi dụng chính sách để đầu cơ với những giao dịch xuất phát từ nhu cầu thực tế của người sở hữu.

"Mỗi người chỉ được hưởng một lần ưu đãi về NƠXH nên cần cho họ được tự do chuyển nhượng cả về đối tượng và giá bán. Vì sau 5 năm, có những người gia đình đông con cần đổi nhà, thay đổi nơi làm việc hay do hoàn cảnh khó khăn hơn phải bán nhà để trả nợ, chữa bệnh... Những trường hợp này không nên bị đồng nhất với những trường hợp trục lợi chính sách. Việc áp dụng một cơ chế hạn chế chung có thể khiến người mua hợp pháp phải chịu thêm ràng buộc khi hoàn cảnh cá nhân thay đổi. Chính sách cần thông thoáng hơn với đối tượng này để họ có thêm một chút lợi nhuận", ông Lê Hữu Nghĩa đề xuất.

Hiện nay khi bán NƠXH, chủ đầu tư dù được quyết định giá bán nhưng cũng trên cơ sở giá vốn cộng với lợi nhuận 10%. Nay để tránh tình trạng chênh lệch giá quá lớn khiến những người sau khó tiếp cận được, Nhà nước cũng cần quy định một trần để khi thỏa thuận, giá bán không được vượt quá ngưỡng này. Như vậy vẫn đảm bảo giá cơ bản theo cơ chế thị trường nhưng không mất đi mục tiêu là NƠXH chỉ phục vụ đúng đối tượng.


—TS Nguyễn Văn Đính, Phó chủ tịch Hiệp hội Bất động sản VN

Có thể quy định mức trần

TS Nguyễn Văn Đính, Phó chủ tịch Hiệp hội Bất động sản VN, cũng nhìn nhận điểm mới trong đề xuất lần này là sau 5 năm dù NƠXH vẫn bị giới hạn đối tượng nhận chuyển nhượng, nhưng giá bán không còn bị khống chế mà do các bên thỏa thuận. Đây là thay đổi đáng chú ý trong cách tiếp cận chính sách, thay vì kiểm soát cả đối tượng và giá bán, cơ quan soạn thảo chuyển trọng tâm sang kiểm soát người được mua lại.

Tuy nhiên, theo TS Đính, NƠXH được Nhà nước hỗ trợ về đất đai, thuế, tín dụng và nhiều cơ chế ưu đãi khác để giảm giá thành, tạo điều kiện cho người thu nhập thấp có cơ hội sở hữu nhà ở. Giá bán ban đầu không hoàn toàn vận hành theo quy luật thị trường mà được khống chế trên cơ sở các quy định về chi phí, lợi nhuận định mức và chính sách ưu đãi cho các chủ đầu tư. Không chỉ vậy, hiện nay nguồn lực để làm NƠXH còn hạn chế nên nguồn cung không nhiều. Nhất là ở những đô thị lớn như TP.HCM hay Hà Nội, NƠXH rất ít, không đáp ứng đủ nhu cầu. Đây là nguyên nhân mỗi khi có dự án mở bán là người dân lại phải tranh nhau đặt chỗ.

Khi một căn hộ được mua với mức giá ưu đãi nhưng sau 5 năm có thể bán lại theo giá thỏa thuận, khoảng chênh lệch giữa giá mua ban đầu và giá chuyển nhượng có thể trở thành khoản lợi nhuận đáng kể cho người sở hữu. Đặc biệt, tại những khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh, hạ tầng giao thông phát triển, giá bất động sản liên tục tăng, giá NƠXH cũng sẽ tăng theo. Thực tế cho thấy giá NƠXH đang chuyển nhượng tự do trên thị trường so với giá trong hợp đồng mua bán chênh lệch rất lớn, gấp 2 - 3 lần.

Nếu mức giá chuyển nhượng được thả nổi, giá giao dịch thứ cấp của NƠXH có thể dần hình thành mặt bằng mới, tạo tâm lý người bán muốn tối đa hóa lợi ích. Về lâu dài, điều này có thể làm gia tăng khoảng cách giữa giá NƠXH và khả năng mua nhà của những người đến sau không mua được nhà từ chủ đầu tư. Trong khi đó, mục đích cuối cùng của NƠXH là hỗ trợ nhà ở cho những người yếu thế. Nếu để các bên thương lượng giá, tất nhiên giá nhà sẽ bị đẩy lên ở một ngưỡng nào đó có thể gần sát với giá thị trường. Trong lúc cung không đủ cầu, những người đến sau buộc phải chấp nhận mức giá này để có được nhà ở. Do đó, TS Nguyễn Văn Đính đề xuất nên có quy định một giá trần ở mỗi khu vực để đảm bảo mục tiêu NƠXH vẫn vào đúng đối tượng, đúng mục tiêu là hỗ trợ những người khó khăn về nhà ở.

"Hiện nay khi bán NƠXH, chủ đầu tư dù được quyết định giá bán nhưng cũng trên cơ sở giá vốn cộng với lợi nhuận 10%. Nay để tránh tình trạng chênh lệch giá quá lớn khiến những người sau khó tiếp cận được, Nhà nước cũng cần quy định một trần để khi thỏa thuận, giá bán không được vượt quá ngưỡng này. Như vậy vẫn đảm bảo giá cơ bản theo cơ chế thị trường nhưng không mất đi mục tiêu là NƠXH chỉ phục vụ đúng đối tượng. Còn giá trần bao nhiêu thì Nhà nước hoặc chính quyền địa phương sẽ quyết như cách chúng ta hiện nay quy định giá bán của chủ đầu tư. Mức trần có thể bằng giá vốn trong hợp đồng, cộng lãi suất, trượt giá, cơ hội... Bởi theo luật mới, tới đây Nhà nước cũng định giá đất, điều tiết giá nhà để kiểm soát thị trường bất động sản. Điều này đạt được 3 mục tiêu: hỗ trợ được nhà cho đúng đối tượng, được chuyển nhượng với giá tự đàm phán nhưng cũng kiểm soát một phần giá NƠXH không quá cao để bị trục lợi", ông Nguyễn Văn Đính đề xuất và nói thêm: Bài toán đặt ra khi sửa đổi luật lần này không chỉ là làm sao bảo đảm quyền bán lại tài sản của người dân, mà quan trọng hơn là phải giữ được khả năng tiếp cận nhà ở của những người thực sự cần được hỗ trợ. Nếu chỉ kiểm soát người mua mà bỏ ngỏ vấn đề giá bán, chính sách có thể ngăn được một phần nguy cơ đầu cơ nhưng chưa chắc ngăn được nguy cơ NƠXH ngày càng trở nên đắt đỏ.

Bộ Xây dựng cũng đề xuất những căn NƠXH đã thanh toán đủ tiền sau 5 năm trước ngày luật mới có hiệu lực sẽ không bị khống chế về nhóm người mua lại, tiếp tục thực hiện theo cơ chế thị trường.

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.