Kiến nghị dùng một phương thức tuyển sinh đại học từ năm 2028

Lo ngại với nhóm ngành khó tuyển

Thông tin được chia sẻ tại tọa đàm xin ý kiến góp ý hoàn thiện thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều các thông tư của bộ ban hành quy định về việc xác định số lượng tuyển sinh, quy định về chương trình đào tạo và các quy chế tuyển sinh và đào tạo trình độ CĐ ngành giáo dục mầm non và các trình độ ĐH, sau ĐH được Bộ GD-ĐT tại TP.HCM tổ chức sáng 25.9. GS-TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục ĐH (Bộ GD-ĐT), chủ trì tọa đàm với hơn 100 đại biểu đến từ các cơ sở đào tạo ĐH tham dự.

Tọa đàm ghi nhận nhiều ý kiến về dự thảo thông tư sửa đổi một số quy định về giáo dục ĐH. Trong đó, nhiều ý kiến quan tâm tới dự kiến tinh gọn phương thức tuyển sinh theo lộ trình, năm 2027 mỗi ngành/chương trình sử dụng tối đa 3 phương thức và từ năm 2028 chỉ còn 1 phương thức cho mỗi ngành/chương trình (không tính xét tuyển thẳng và cử tuyển).

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Trước điểm mới này, tiến sĩ Trần Đình Khôi Quốc, Trưởng ban Đào tạo ĐH Đà Nẵng, bày tỏ sự ủng hộ thay đổi nhưng cho rằng lộ trình hơi gấp rút với khóa tuyển sinh 2027 bởi học sinh (HS) thường có định hướng học ngành gì, trường nào ngay từ giữa năm lớp 11. Do đó, ông đề xuất nên đưa vào trong dự thảo quy định các trường ĐH phải công bố đề án tuyển sinh ít nhất 12 tháng để HS có lộ trình ôn thi. Như hiện nay, các trường thường công bố thông tin tuyển sinh vào đầu năm dương lịch, tức chỉ khoảng nửa năm trước kỳ thi tuyển sinh nên HS không đủ thời gian chuẩn bị.

Về định hướng tuyển sinh từ năm 2028, tiến sĩ Quốc cho hay khi còn 1 phương thức tuyển sinh, các trường sẽ phải tính đến việc xét tuyển kết hợp. "Năm ngoái một số đơn vị của ĐH Đà Nẵng đã triển khai phương thức này và thấy ổn. Nhưng ngay từ giờ cần đưa vào quy chế những điều kiện khi xét tuyển kết hợp, ví dụ nguồn kết quả khi đưa vào xét tuyển phương thức này", Trưởng ban Đào tạo Đà Nẵng nói thêm.

Liên quan phương thức tuyển sinh, thạc sĩ Nguyễn Hứa Duy Khang, Phó trưởng phòng Đào tạo ĐH Cần Thơ, đề nghị cân nhắc việc chỉ sử dụng 1 phương thức tuyển sinh cho mỗi ngành từ năm 2028. Thạc sĩ Khang nói: "Với ngành tuyển sinh tốt thì dù sử dụng phương thức nào cũng tuyển sinh tốt nhưng với ngành khó tuyển (như nông nghiệp, môi trường...) thì dùng phương thức tuyển sinh nào cũng rất khó tuyển. Trong khi đó, các ngành này tạo ra nguồn nhân lực cho lĩnh vực chủ lực trong nền kinh tế VN".

Tiến sĩ Võ Thanh Hải, Phó giám đốc thường trực ĐH Duy Tân, cũng kiến nghị từ năm 2028 quy định cơ sở đào tạo được sử dụng tối đa 3 phương thức và mỗi chương trình/ngành được sử dụng tối đa 2 phương thức thay vì chỉ 1 như dự thảo. "Việc điều chỉnh này cần được công bố chậm nhất trước 12 tháng tính đến thời điểm tuyển sinh để HS có sự chuẩn bị và tránh sự hoang mang cho phụ huynh", ông Hải nhấn mạnh.

Quy định mới về nguồn tuyển

Một nội dung được nhiều chuyên gia thảo luận trong dự thảo liên quan đến quy định nguồn tuyển.

Quy định hiện nay, nguồn xét tuyển vào chương trình đào tạo trình độ ĐH là thí sinh (TS) có tổng điểm 3 môn thi kỳ thi tốt nghiệp THPT các năm theo tổ hợp xét tuyển (hoặc sử dụng điểm thi môn toán, ngữ văn và một môn thi khác) đạt tối thiểu 15 điểm theo thang điểm 30.

Tuy nhiên trong dự thảo thông tư mới, nguồn tuyển được bổ sung đối tượng mới là người có bằng trung cấp, cao đẳng cùng nhóm ngành nhưng chưa có bằng tốt nghiệp THPT. Các đối tượng này cần có kinh nghiệm công tác đúng với chuyên môn đào tạo 36 tháng bậc cao đẳng và 24 tháng với trung cấp. Người dự tuyển có kết quả thi tốt nghiệp trung học nghề đạt mức điểm do Bộ trưởng Bộ GD-ĐT thông báo hằng năm được đăng ký xét tuyển vào các chương trình đào tạo trình độ ĐH cùng nhóm ngành đào tạo.

ẢNH: T.T

Cũng theo dự thảo, một điểm mới khác của nguồn tuyển còn ở quy định hiệu trưởng cơ sở đào tạo công bố môn thứ ba trong trường hợp thiếu môn trong tổ hợp THPT (ngoài môn toán và ngữ văn).

Góp ý quy định nguồn tuyển, thạc sĩ Nguyễn Hứa Duy Khang cho rằng với dự thảo sửa đổi có thể hiểu tất cả TS dù tốt nghiệp năm nào cũng cần đạt nguồn tuyển của năm tuyển sinh. Chẳng hạn, TS tốt nghiệp năm 2000 cần thi tốt nghiệp THPT năm 2027 để đạt nguồn tuyển năm 2027. Do đó cần xem xét lại xem quy định này có gây phiền hà cho TS không. TS năm 2026 được đặc cách tốt nghiệp nhưng tham gia tuyển sinh năm 2027 thì có phải thi để đạt nguồn tuyển năm 2027 không?

"Về yêu cầu đầu vào, nếu TS tốt nghiệp 2024 đăng ký tuyển sinh năm 2027 mà phải rà soát có đạt ngưỡng đầu vào năm tốt nghiệp, tức năm 2024 hay không thì sẽ rất áp lực cho các trường. Do vậy, nên quy định TS dù tốt nghiệp năm nào cũng cần đạt ngưỡng đảm bảo chất lượng của năm tuyển sinh thay vì năm tốt nghiệp", thạc sĩ Khang nói thêm.

Về điểm này, GS-TS Nguyễn Tiến Thảo cho rằng nguồn tuyển và ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào cần được phân biệt rõ ràng. Nguồn tuyển là quy định chung nhất, từ năm 2026 TS cần đạt 15 điểm và trước 2026 không có quy định này. Trước năm 2026 các phương thức tuyển sinh nếu TS không sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT để xét tuyển thì các năm tiếp theo cũng không cần phải thi lại kỳ thi này để đủ điều kiện nguồn tuyển. "Cách tiếp cận hiện nay nhằm đảm bảo TS có cơ hội học tập nhưng vẫn phải chứng minh được năng lực để học tập", GS Thảo nhấn mạnh.

Chưa có cơ sở thống nhất thang điểm quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ

Góp ý thêm, tiến sĩ Võ Thanh Hải cho rằng dự thảo sửa đổi đã khắc phục nhiều điểm hạn chế của quy chế tuyển sinh hiện hành, ví dụ ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào được quy định đơn giản hơn, không "rối" như năm 2026. Tuy nhiên, tiến sĩ Hải cũng nêu dự báo những phát sinh cho năm tuyển sinh 2027. "Liên quan đến quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ, TS có chứng chỉ có thể chỉ thi tốt nghiệp THPT 3 môn mà không thi môn tiếng Anh. Vậy, trường hợp này TS có được sử dụng điểm môn ngoại ngữ đã quy đổi trong quy định nguồn tuyển không. Bên cạnh đó, Bộ cũng nên phối hợp với các đơn vị tổ chức kỳ thi cấp chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế để có bảng quy đổi phiên ngang thống nhất chung cho các trường".

Trong khi đó, thạc sĩ Lê Văn Hiển, Phó trưởng phòng phụ trách Đào tạo Trường ĐH Luật TP.HCM, cho biết lâu nay chứng chỉ quốc tế như IELTS chủ yếu được các trường dùng để quy đổi thành điểm thi tốt nghiệp THPT môn tiếng Anh hoặc cộng điểm khuyến khích. Hiện, Bộ dự kiến bỏ điểm cộng nhưng vẫn cho phép quy đổi, giao các trường tự quyết cách tính. Thạc sĩ Hiển cho rằng nếu thiếu quy định chặt chẽ, việc này dễ tạo bất công tương tự cơ chế cộng điểm.

Nêu ví dụ trường hợp một HS đạt IELTS 7.5 và đạt giải HS giỏi môn tiếng Anh cấp thành phố nhưng điểm thi tốt nghiệp môn tiếng Anh đạt 9. Trong khi đó, điểm quy đổi có thể đạt 10, độ lệch lên tới 1 điểm là mức tương đối cao. Do đó, ông đề xuất Bộ xây dựng thang quy đổi chung toàn quốc hoặc đưa ra hướng dẫn xử lý khi độ lệch quá lớn. "Nếu để các trường quy định thì không thống nhất, một năng lực lại được quy đổi sang nhiều mức điểm khác nhau", ông Hiển nói.

GS-TS Nguyễn Tiến Thảo cho rằng đây là vấn đề "nan giải" và từng được nhiều trường đề xuất. Tuy nhiên, GS Thảo cho hay Bộ chỉ đưa ra thang quy đổi chung khi có dữ liệu đủ lớn và chính xác cùng những nghiên cứu, đánh giá, luận cứ khoa học đi kèm. Các trường có dữ liệu mẫu nhỏ, với sự quan sát, theo dõi kết quả học tập của sinh viên thì đưa ra mức quy đổi áp dụng cho trường sẽ chính xác hơn.