Đây là bước chuyển quan trọng, đưa trường chuyên từ "nơi luyện HS giỏi" sang môi trường "đào tạo nhân tài toàn diện", đòi hỏi đổi mới cả phương pháp giảng dạy, triết lý giáo dục và cơ chế quản trị mới.
Trong hơn nửa thế kỷ, hệ thống trường chuyên đã trở thành "cái nôi" bồi dưỡng HS giỏi, đặc biệt ở các môn toán, khoa học tự nhiên, tin học và văn.
Hà Nội tổ chức khai mạc kỳ thi chọn học sinh giỏi thành phố và chọn đội tuyển dự thi cấp quốc gia năm học 2026-2027. Trong hơn nửa thế kỷ, hệ thống trường chuyên đã trở thành “cái nôi” bồi dưỡng học sinh giỏi
ẢNH: THẢO PHẠM
Hệ thống trường chuyên đã khẳng định vị thế trong khoa học tự nhiên, song vẫn bộc lộ hạn chế: số cựu HS trở thành lãnh đạo, doanh nhân hay nghệ sĩ nổi bật chưa tương xứng tiềm năng. Thực tế đó cho thấy trường chuyên mạnh về khoa học tự nhiên nhưng chưa bao quát các lĩnh vực khác. Đã đến lúc mở rộng đào tạo để nuôi dưỡng tinh hoa toàn diện - vừa giỏi chuyên môn, vừa có tầm nhìn xã hội, năng lực lãnh đạo và nền tảng văn hóa sâu sắc.
Triết lý trường chuyên có thể tiếp cận qua 4 cặp phạm trù, hài hòa với Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị: toàn dân và tinh hoa, toàn diện và chuyên sâu, dân tộc và toàn cầu, cá nhân và xã hội.
Trường chuyên không chỉ dành cho cộng đồng nhỏ của HS giỏi mà cần lan tỏa ảnh hưởng tích cực đến toàn bộ giáo dục phổ thông trong cả nước. Ngoài bồi dưỡng kiến thức mũi nhọn, HS còn cần phát triển kỹ năng lãnh đạo, năng lực nghệ thuật, thể chất và kỹ năng xã hội. HS trường chuyên phải được trang bị nền tảng văn hóa dân tộc vững chắc, đồng thời có khả năng hội nhập toàn cầu. Mỗi HS không chỉ phát triển tài năng riêng mà còn ý thức được trách nhiệm phục vụ cộng đồng và xã hội.
Đặt trên nền tảng này, trường chuyên sẽ không còn là "lò luyện" HS giỏi mà trở thành môi trường khai phóng, nuôi dưỡng thế hệ công dân ưu tú - những người có khả năng lãnh đạo, sáng tạo và cống hiến trong nhiều lĩnh vực.
Nhìn lại lịch sử giáo dục VN, nhiều trường trung học nổi tiếng như Quốc Học Huế (1896), Chu Văn An ở Hà Nội (Trường Bưởi - 1908), Lê Hồng Phong tại TP.HCM (Petrus Ký, 1930), Lê Hồng Phong tại Nam Định… vốn từng là những ngôi trường tinh hoa đúng nghĩa. Từ đây, đất nước có những lãnh tụ, chính khách, tướng lĩnh, nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ, họa sĩ trưởng thành, góp phần định hình diện mạo văn hóa, chính trị, xã hội, nghệ thuật hiện đại.
Sau hơn 50 năm hình thành và phát triển, trường chuyên đã chứng minh vai trò quan trọng trong việc đào tạo nhân tài khoa học. Nhưng để trở thành "trường tinh hoa" thực thụ, hệ thống này cần bước qua giới hạn của "lò luyện thi HS giỏi". Con đường ấy không dễ, nhưng là tất yếu nếu VN muốn có những thế hệ lãnh đạo, nhà khoa học, doanh nhân, văn nghệ sĩ đủ tầm vóc đưa đất nước vươn lên.
Tinh hoa của một quốc gia không chỉ là bảng vàng thành tích Olympic mà còn là những con người toàn diện, có tư duy toàn cầu và trái tim gắn bó với dân tộc, khát vọng cống hiến. Trường chuyên, với lịch sử và tiềm năng của mình, hoàn toàn có thể trở thành nơi ươm mầm cho thế hệ như thế, góp phần hình thành một xã hội sáng tạo, năng động và nhân văn trong kỷ nguyên vươn mình.
Bình luận (0)