Làm sao không tiếp tay cho lừa đảo 'hợp đồng kỳ nghỉ'?

Vụ khám phá chuyên án lừa 'bán hợp đồng kỳ nghỉ' là một điển hình; đây cũng là hồi chuông cảnh báo cho người trẻ đừng vì lợi ích trước mắt mà vướng vào vòng lao lý.

Liên quan đến vụ lừa 'bán hợp đồng kỳ nghỉ', Cơ quan điều tra của Công an Hà Nội và Công an TP.HCM đã khởi tố 40 vụ án và 525 bị can về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Cơ quan điều tra đã nhận được 2.500 phản ánh, tố giác liên quan đến lừa đảo hợp đồng kỳ nghỉ. Bước đầu đánh giá tài sản chiếm đoạt được xác định khoảng 2.600 tỉ đồng. 

Từ vụ án này, vấn đề đáng lưu ý được đặt ra đối với người trẻ khi tìm kiếm việc làm, trước khi nhận việc, người lao động cần tìm hiểu rõ về doanh nghiệp, về tính hợp pháp của những việc mình được yêu cầu thực hiện. Không vì lợi ích trước mắt mà tham gia vào các hoạt động có dấu hiệu gian dối, lừa đảo có thể khiến người trẻ trở thành một mắt xích trong đường dây phạm tội, thậm chí phải chịu trách nhiệm hình sự.

Bẫy "việc nhẹ, lương cao" 

Điều tra vụ án lừa đảo tài sản 'bán hợp đồng kỳ nghỉ', Công an TP.HCM xác định nhiều công ty được thành lập, tổ chức hoạt động với hình thức kinh doanh các gói "hợp đồng kỳ nghỉ", nhưng thực tế không có sản phẩm, dịch vụ tương ứng như quảng cáo.

Để thực hiện trót lọt việc lừa đảo, các bị can đã có sự phân công, tổ chức nhân sự chặt chẽ, chuyên nghiệp, từ ban giám đốc đến quản lý, pháp lý, gọi điện tìm kiếm khách hàng, nhân viên kinh doanh, nhân viên chăm sóc khách hàng.

ẢNH: CÔNG AN CUNG CẤP

Ngày 19.6, khi Công an TP.HCM công bố thông tin liên quan vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản dưới hình thức 'bán hợp đồng kỳ nghỉ', xảy ra tại 11 công ty trên địa bàn TP.HCM, đại tá Ngô Thuận Lăng, Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường (PC03), Công an TP.HCM đã bày tỏ sự trăn trở khi ký lệnh bắt giam hàng loạt người trẻ.

Đại tá Lăng cho hay: "Đa phần các bị can là sinh viên mới ra trường, tuổi đời chỉ ngoài 20, tương lai còn rất rộng mở phía trước. Nhưng vì nhận thức, vì lương cứng 6 - 8 triệu đồng, vì hám lợi khoản hoa hồng trích từ tiền lừa đảo nên các em đã nghe những lời dụ dỗ của các đối tượng chủ yếu tham gia các đường dây và tổ chức lừa đảo với vai trò đồng phạm. Các em đã được phân công vào các vị trí từ quản lý, tư vấn pháp lý, telesale để liên hệ, quảng bá những hành vi gian dối, giúp cho các đối tượng chiếm đoạt tài sản của rất là nhiều người".

Đừng vì lợi ích trước mắt mà đánh mất cả tương lai

Đó là lời khuyên mà tiến sĩ tâm lý học - thượng tá Nguyễn Hải Lâm, Phó trưởng khoa Lý luận chính trị và Khoa học xã hội nhân văn, Trường ĐH Cảnh sát nhân dân dành cho các bạn trẻ, ngay khi mở đầu cuộc trao đổi với PV Báo Thanh Niên về vụ việc lừa đảo này.

Thượng tá Nguyễn Hải Lâm phân tích, các bạn trẻ thường bị áp lực tự chủ tài chính và khát vọng chứng tỏ bản thân quá lớn, trong khi cơ chế phòng vệ tâm lý trước các thủ đoạn thao túng tinh vi của tội phạm lại chưa được định hình. Chúng đánh thẳng vào tâm lý muốn thành công nhanh và sự nôn nóng của tuổi trẻ, đặc biệt là một số bạn trẻ chỉ quan tâm đến việc có tiền, làm sao kiếm được thật nhiều tiền.

"Đó là lý do mà các bạn trẻ dễ bị cuốn theo các bài đăng tuyển dụng có những từ khóa thao túng cảm xúc như "việc nhẹ lương cao", "không yêu cầu kinh nghiệm", "thu nhập đột phá", "môi trường năng động, cam kết doanh số"...", thượng tá Lâm nói.

Theo thượng tá Nguyễn Hải Lâm, người trẻ phải hiểu được ý nghĩa của quy luật giá trị, thu nhập luôn tỷ lệ thuận với năng lực, kinh nghiệm, thời gian và mức độ chịu trách nhiệm. Bất kỳ công việc nào đưa ra mức thù lao vượt trội so với năng lực hiện tại của một cử nhân mới ra trường, không đòi hỏi kỹ năng chuyên môn nhưng lại hứa hẹn thu nhập "khủng", thì phần lớn lợi nhuận đó đến từ việc vi phạm pháp luật.

ẢNH: THẢO NHÂN

Khi bước vào các tổ chức lừa đảo biến tướng (như các công ty bán khóa học, 'bán hợp đồng kỳ nghỉ', gọi điện giả danh), các bạn trẻ sẽ bị đưa vào một môi trường có tính "áp lực đám đông độc hại". Ở đó, người ta liên tục vỗ tay, vinh danh những "chiến thần chốt đơn", dùng tiền bạc làm thước đo duy nhất. Quá trình này sẽ từ từ gặm nhấm, làm lệch lạc thế giới quan và hệ giá trị đạo đức của người trẻ.

"Đừng để sự hào nhoáng của tập thể làm lu mờ lăng kính cá nhân. Trước khi nhận việc, các bạn trẻ phải nhận định đánh giá được: Công ty này bán cái gì? Khách hàng thực sự của họ là ai? Giá trị thực tế mà họ tạo ra cho xã hội là gì? Các bạn phải xem việc làm mình có đúng về pháp luật không? Có gây hại cho ai hay không?", thượng tá Lâm chia sẻ.

Nếu lỡ vào công ty lừa đảo các bạn trẻ phải làm gì?

Theo thượng tá Nguyễn Hải Lâm, một công việc "ổn định và thu nhập tốt" trước hết phải là một công việc an toàn về mặt pháp lý. Một người trẻ có thể bước vào một công ty mà ban đầu không biết đó là nơi đang thực hiện hành vi phạm pháp và sau đó biết nên dứt khoát rời đi.

"Không có khoản tiền lương hay hoa hồng nào đáng giá bằng việc bạn phải đối mặt với án kỷ luật, thậm chí là án hình sự, ảnh hưởng nặng nề tương lai phía trước. Nếu nhận thấy dấu hiệu bất thường, lập tức dừng lại và trình báo đến cơ quan chức năng", thượng tá Nguyễn Hải Lâm nhấn mạnh.

Với những người trẻ khi tìm kiếm việc làm, phải chú ý tra cứu mã số thuế, địa chỉ trụ sở, website chính thức và tìm hiểu thông tin về hoạt động của công ty đó hoặc chia sẻ, tham khảo ý kiến người thân trong gia đình.

ẢNH: CÔNG AN CUNG CẤP

Tiếp theo đó, thượng tá Lâm khuyên người trẻ cần suy nghĩ kỹ để xem xét rằng công việc liệu có đem lại giá trị gì không, hoặc đang gây hại cho ai không?

Thượng tá Lâm phân tích, trong vụ án này, người bị hại đa số là người lớn tuổi. Hệ lụy của hành vi lừa đảo trong vụ án này không chỉ là số tiền bị chiếm đoạt mà còn là những tổn thương tâm lý lâu dài mà các đối tượng lừa đảo đã gây ra với họ. 

"Các đối tượng lừa đảo lợi dụng những vấn đề tâm lý như là người già người ta hay cô đơn trong căn nhà của họ, hay những nhu cầu được lắng nghe, nhu cầu được sự quan tâm, dù chỉ là nhỏ nhặt như một món quà, một chai dầu gió miễn phí... Khi mọi việc vỡ lở, nạn nhân sẽ rơi vào trạng thái mặc cảm, tự trách bản thân, mất niềm tin vào cuộc sống sau bao nhiêu năm làm việc, tuổi già không được an yên, bị lừa bởi chính những người bằng tuổi con, tuổi cháu của mình", thượng tá Lâm nói.

Cuối cùng, thượng tá Lâm gửi đến người trẻ thông điệp: "Một nghề nghiệp chân chính có thể mang lại thu nhập chậm hơn, nhưng sẽ mang lại tương lai bền vững hơn". (còn tiếp)