Lắng nghe người dân, khơi thông nguồn lực, tạo động lực phát triển mới

Chủ tịch Quốc hội (QH) Trần Thanh Mẫn, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà tham dự hội nghị.

Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch QH Trần Thanh Mẫn cho biết nhiệm kỳ 2021 - 2026 là một nhiệm kỳ đặc biệt trong lịch sử hoạt động của HĐND các cấp, đất nước phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức chưa từng có: đại dịch Covid-19, thiên tai, biến đổi khí hậu gây hậu quả nặng nề; tình hình thế giới biến động nhanh, phức tạp, khó lường. Đồng thời, Đảng, Nhà nước ban hành, triển khai nhiều quyết sách chiến lược về đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển đổi số quốc gia, cải cách tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền và sắp xếp đơn vị hành chính.

ẢNH: V.CHUNG

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, Chủ tịch QH nhấn mạnh quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp còn nhiều khó khăn, thách thức: địa bàn quản lý rộng hơn, khối lượng công việc nhiều hơn, yêu cầu cao hơn; năng lực cán bộ ở một số nơi còn hạn chế, đôi khi còn lúng túng trong xử lý công việc; cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ. Đây là những vấn đề cần tiếp tục được quan tâm, tập trung tháo gỡ. Bộ Chính trị, Ban Bí thư sẽ tiến hành sơ kết 1 năm về chính quyền 2 cấp vào đầu tháng 7.2026.

Đánh giá bằng sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp

Chủ tịch QH đề nghị tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với tổ chức và hoạt động của HĐND theo tinh thần "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm". Mỗi nghị quyết phải thực sự xuất phát từ thực tiễn, "đúng, trúng, kịp thời", có tính khả thi cao, có tầm nhìn dài hạn, khơi thông nguồn lực và tạo động lực phát triển mới. Đặc biệt, cần tiếp tục chủ động đề xuất tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, cơ chế, chính sách; tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư, sản xuất kinh doanh; thúc đẩy tăng trưởng và liên kết vùng.

Trong giám sát, Chủ tịch QH đề nghị phải thực chất, hiệu quả, có trọng tâm, trọng điểm, những vấn đề cử tri quan tâm như: về đất đai, môi trường, cải cách hành chính, đầu tư công. Phải thực hiện thật tốt công tác tiếp công dân, tiếp xúc cử tri, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo; không để tồn đọng kéo dài, phát sinh điểm nóng. Nâng cao hơn nữa chất lượng chất vấn và giải trình, trách nhiệm của người đứng đầu; kiên quyết khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm. 

Cùng với đó, cần tăng cường tái giám sát, theo dõi việc thực hiện kết luận sau giám sát; gắn giám sát với đánh giá hiệu quả thực thi chính sách và trách nhiệm công vụ. Chú trọng bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; tạo động lực đổi mới sáng tạo trong bộ máy chính quyền địa phương. Cạnh đó, cần đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông giữa QH với HĐND các cấp; ứng dụng mạnh mẽ trong quản lý, điều hành, giám sát và phân tích chính sách; tăng cường tương tác số giữa đại biểu HĐND với người dân; nâng cao tính công khai, minh bạch trong hoạt động.

ẢNH: V.CHUNG

Phát biểu tại hội nghị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú nhấn mạnh HĐND phải thực hiện tốt chức năng giám sát đối với hoạt động của UBND và các cơ quan trong bộ máy chính quyền, kiên quyết khắc phục tình trạng buông lỏng giám sát hoặc giám sát hình thức. Cần đôn đốc quyết liệt việc thực hiện các kiến nghị giám sát cũng như các kiến nghị chính đáng của cử tri và nhân dân. Giám sát phải thực sự là công cụ để phòng ngừa sai phạm, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực từ sớm, từ xa. Hoạt động chất vấn phải đi thẳng vào vấn đề, xác định rõ trách nhiệm của từng tổ chức cá nhân, không đùn đẩy, không né tránh những vấn đề khó, những vấn đề nhạy cảm mà cử tri và nhân dân quan tâm.

Về phía Chính phủ, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà mong muốn HĐND thực sự trở thành chủ thể kiến tạo phát triển tại địa phương, tập trung ban hành cơ chế chính sách tiếp tục đẩy mạnh việc tháo gỡ điểm nghẽn cho phát triển theo thẩm quyền, mở ra dư địa phát triển mới cho từng ngành, từng lĩnh vực, từng địa bàn tại địa phương. Đồng thời, chuyển sang tư duy ban hành chính sách để kiến tạo, phát triển, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân. Cần chú trọng hơn việc đánh giá tác động chính sách, tham vấn đối tượng chịu sự tác động, rà soát tính đồng bộ của hệ thống pháp luật và theo dõi thực hiện sau ban hành, lấy sự hài lòng và hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp và năng lực cạnh tranh của địa phương làm thước đo để đánh giá hoạt động của HĐND cũng như chính quyền địa phương.

Hoạt động giám sát của HĐND phải chuyển mạnh từ giám sát sự vụ sang giám sát chiến lược phát triển; phải chuyển từ giám sát quy trình sang giám sát kết quả cuối cùng, đi sâu vào những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro như đầu tư công, đất đai, quy hoạch, tài chính công, chuyển đổi số, môi trường, các dự án trọng điểm và hoạt động công vụ. Điều quan trọng nhất là phải nâng cao năng lực cảnh báo sớm, phát hiện sớm và xử lý sớm nguy cơ rủi ro ngay từ cơ sở. Giám sát không chỉ tập trung nêu ra những tồn tại mà phải góp phần thúc đẩy thực thi, giữ vững ổn định, tạo được nền tảng quan trọng nhất cho sự phát triển nhanh và bền vững của địa phương và đất nước.

Những kinh nghiệm, đề xuất từ địa phương

Tại hội nghị, Chủ tịch UBND TP.Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết TP đã tập trung tháo gỡ nhiều "điểm nghẽn" kéo dài nhiều năm; đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và đổi mới phương thức quản trị đô thị. Nhiều hệ thống dữ liệu dùng chung, trung tâm điều hành thông minh và dịch vụ công trực tuyến đã được đưa vào vận hành, từng bước hình thành nền tảng chính quyền số và đô thị thông minh của thủ đô. 

Hà Nội cũng đang triển khai nhiều nhiệm vụ lớn như xây dựng đề án xã, phường xã hội chủ nghĩa; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; tháo gỡ các điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng, hạ tầng kết nối và thủ tục đầu tư; tập trung xử lý úng ngập, ô nhiễm môi trường và phát triển hạ tầng xanh. Đặc biệt, TP đang đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê theo đúng tinh thần chỉ đạo của T.Ư, coi đây vừa là nhiệm vụ an sinh xã hội, vừa là yêu cầu phát triển bền vững của thủ đô.

Chủ tịch HĐND TP.Cần Thơ Đồng Văn Thanh cho biết địa phương đã tổ chức chương trình truyền hình trực tiếp "lắng nghe và trao đổi". Đây là diễn đàn để chính quyền lắng nghe, trao đổi những vấn đề mà cử tri, nhân dân và doanh nghiệp quan tâm. Sau chương trình, một số nghị quyết, chính sách mới đã được nghiên cứu, xem xét, ban hành nhằm hiện thực hóa nguyện vọng chính đáng của cử tri, nhân dân, góp phần hoàn thiện chính sách và thúc đẩy phát triển KT-XH của TP. HĐND TP cũng tăng cường cơ chế lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với các chức danh do HĐND bầu một cách thực chất, định kỳ, buộc người đứng đầu bộ máy nhà nước ở địa phương phải liên tục tự soi, tự sửa và nâng cao trách nhiệm.

Phó chủ tịch HĐND tỉnh Hà Tĩnh Nguyễn Thị Việt Hà nhấn mạnh thường trực HĐND, các ban HĐND và từng đại biểu HĐND cần chuyển mạnh từ tư duy "xem xét văn bản" sang tư duy "giám sát quyền lực thông qua văn bản". 

Giám sát phải đi vào thực chất, kịp thời phát hiện những quy định chồng chéo, vượt thẩm quyền, thiếu tính khả thi hoặc không còn phù hợp với thực tiễn để kiến nghị xử lý, hoàn thiện. Cạnh đó, cần đổi mới tư duy xây dựng thể chế theo hướng "linh hoạt nhưng có kiểm soát", nâng cao năng lực phản ứng chính sách trước những vấn đề mới phát sinh; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ giám sát; kiên quyết xử lý sau giám sát, tháo gỡ điểm nghẽn và bảo vệ cán bộ đổi mới. 

Bà Hà kiến nghị T.Ư nghiên cứu quy định cụ thể hơn về phạm vi phân cấp, phân quyền cho chính quyền cấp xã, phải gắn việc giao nhiệm vụ, thẩm quyền với bảo đảm nguồn lực thực hiện tương ứng. Song song đó, cần có cơ chế, chính sách hỗ trợ về nguồn lực, hạ tầng công nghệ thông tin và xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ hoạt động của hệ thống cơ quan dân cử các cấp; ban hành hướng dẫn thống nhất về chuyển đổi số, bảo đảm kết nối, liên thông, khai thác hiệu quả dữ liệu phục vụ công tác giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng ở địa phương.