Lắng nghe nhà giáo để giáo dục tốt hơn

Luật sư Hoàng Hà
Luật sư Hoàng Hà
(Đoàn Luật sư TP.HCM)
Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20.11 năm nay, trong thư gửi đội ngũ nhà giáo cả nước, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn đã có những chia sẻ đáng suy ngẫm.

Bên cạnh lời tri ân, người đứng đầu ngành giáo dục thẳng thắn nhìn nhận những áp lực mà nhà giáo đang phải đối mặt, đồng thời bày tỏ sự thấu hiểu đối với mong mỏi chính đáng của thầy cô được lắng nghe, tôn trọng và bảo vệ danh dự, uy tín nghề nghiệp.

Lắng nghe nhà giáo để giáo dục tốt hơn - Ảnh 1.

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn thăm hỏi các giáo viên tham gia công tác coi thi tốt nghiệp THPT 2026

ảnh: Nguyễn Mạnh

Đặc biệt, Bộ trưởng cam kết cùng tập thể lãnh đạo Bộ tháo gỡ những vướng mắc về chế độ, chính sách, đổi mới phương thức quản lý và phối hợp với các cơ quan, địa phương giải quyết những bất cập đang gây áp lực không đáng có cho nhà giáo. 

Trong không khí tri ân ngày 20.11, thông điệp ấy gợi mở một cách nhìn về sự trân trọng dành cho người thầy. Đó là sự trân trọng không chỉ thể hiện qua những lời chúc tốt đẹp mà còn bắt đầu từ việc lắng nghe và thấu hiểu những người đang trực tiếp gánh vác trách nhiệm giáo dục.

Nhà giáo cần sự thấu hiểu và đồng hành 

Từ lâu truyền thống tôn sư trọng đạo đã trở thành một giá trị tốt đẹp của dân tộc Việt Nam. Mỗi dịp 20.11, những bó hoa, lời chúc và những cuộc gặp gỡ thầy trò lại nhắc chúng ta nhớ đến công lao của những người làm nghề dạy học. Nhưng bên cạnh sự biết ơn của học trò, người thầy còn cần sự thấu hiểu và đồng hành của những người làm công tác quản lý, của phụ huynh và cộng đồng.

Nghề giáo có một đặc thù rất riêng. Thành quả lao động không phải lúc nào cũng nhìn thấy ngay và cũng khó có thể đo lường đầy đủ bằng những con số. Sự trưởng thành của một học sinh có khi là kết quả của nhiều năm kiên trì, của những lần động viên đúng lúc, của sự quan tâm mà chỉ người trực tiếp đứng lớp mới cảm nhận được hết ý nghĩa.

Cũng chính vì vậy, giáo viên là người hiểu rõ những thuận lợi, khó khăn trong quá trình thực hiện chính sách giáo dục. Họ biết một phương pháp giảng dạy có phù hợp với học sinh hay không, một yêu cầu quản lý có thực sự cần thiết hay không và những thay đổi trong đời sống gia đình, xã hội đang tác động thế nào đến việc học tập của trẻ em. Những trải nghiệm ấy không chỉ là tâm tư nghề nghiệp mà còn là nguồn thông tin thực tiễn quý giá đối với hoạt động quản lý giáo dục.

Một chính sách dù được xây dựng với mục tiêu tốt đẹp vẫn cần được kiểm nghiệm trong môi trường lớp học. Khi người xây dựng chính sách chủ động lắng nghe người thực hiện, những vướng mắc có thể được nhận diện sớm hơn, giải pháp cũng có cơ hội phù hợp hơn với thực tế. Ở góc độ này, lắng nghe nhà giáo không đơn thuần là sự quan tâm về mặt tình cảm mà còn là một phương thức quản lý cần thiết để nâng cao chất lượng giáo dục.

Luật Nhà giáo 2025 có hiệu lực từ ngày 1.1.2026 đã xác lập những nguyên tắc quan trọng trong quản lý và phát triển đội ngũ, trong đó có việc tôn trọng và bảo đảm quyền tự chủ, sáng tạo trong hoạt động chuyên môn của nhà giáo, đồng thời đề cao sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước. Nhưng để những nguyên tắc đó thực sự phát huy giá trị, cần có một môi trường quản lý khuyến khích đối thoại và tôn trọng ý kiến chuyên môn.

Một hiệu trưởng biết lắng nghe giáo viên có thể nhận ra những bất cập trong việc phân công công việc. Một cơ quan quản lý thường xuyên trao đổi với nhà trường có thể hiểu rõ hơn khó khăn khi triển khai chương trình giáo dục. Một chính quyền địa phương quan tâm đến tiếng nói của giáo viên có thể đưa ra những quyết định phù hợp hơn với điều kiện của từng địa bàn. Những thay đổi tích cực đôi khi bắt đầu từ những việc rất giản dị như dành thời gian đối thoại với giáo viên, tiếp nhận nghiêm túc các kiến nghị, giải thích rõ những vấn đề chưa thể giải quyết và ghi nhận các sáng kiến xuất phát từ thực tiễn giảng dạy.

Điều quan trọng không phải mọi ý kiến đều được chấp thuận, bởi hoạt động quản lý luôn phải cân nhắc nhiều lợi ích và điều kiện thực hiện. Giá trị của sự lắng nghe nằm ở chỗ mỗi ý kiến chính đáng đều được tôn trọng, xem xét và phản hồi một cách có trách nhiệm. Khi đó giáo viên không chỉ là người thực hiện những quyết định từ cấp trên mà còn có cơ hội đóng góp vào quá trình hoàn thiện chính sách và phát triển nhà trường.

Đây cũng là điều đáng suy nghĩ từ mong muốn của Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn rằng lãnh đạo nhà trường, cơ quan quản lý giáo dục và chính quyền địa phương thực sự trở thành chỗ dựa tin cậy của thầy cô. 

Một chỗ dựa đáng tin cậy không nhất thiết phải giải quyết được ngay mọi khó khăn, nhưng cần tạo cho người thầy niềm tin rằng những vấn đề mình gặp phải sẽ được quan tâm và những đóng góp của mình được nhìn nhận công bằng. Giáo dục chưa bao giờ là công việc của riêng giáo viên. Sự hình thành nhân cách và phát triển năng lực của học sinh cần có sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội. Vì thế văn hóa lắng nghe cũng cần được mở rộng đến quan hệ giữa giáo viên với phụ huynh và học sinh.

Thầy cô cần được phụ huynh chia sẻ những khó khăn trong quá trình giáo dục con trẻ, cũng như phụ huynh cần được nhà trường trao đổi, giải thích và tiếp nhận những góp ý chính đáng. Khi hai bên cùng hướng đến lợi ích của học sinh, sự khác biệt về quan điểm có thể trở thành cơ hội để hiểu nhau hơn thay vì tạo ra khoảng cách. Ở chiều ngược lại, người thầy cũng cần lắng nghe học trò, tôn trọng những khác biệt và thấu hiểu hoàn cảnh của từng em. Một nền giáo dục khuyến khích sự đối thoại phải bắt đầu từ chính cách ứng xử hằng ngày trong trường học.

Lắng nghe nhà giáo để giáo dục tốt hơn - Ảnh 3.

Bên cạnh sự biết ơn của học trò, nhà giáo còn cần sự thấu hiểu và đồng hành của những người làm công tác quản lý, của phụ huynh và cộng đồng

ảnh: Ngọc Dương

Góp phần xây dựng môi trường giáo dục nhân văn và tích cực

Sự lắng nghe vì thế tạo thành một mối quan hệ tương hỗ. Người quản lý lắng nghe giáo viên, giáo viên lắng nghe học sinh, phụ huynh đồng hành với nhà trường. Mỗi chủ thể đều có trách nhiệm, nhưng không ai phải đơn độc trước những vấn đề của giáo dục.

Điều đáng quý trong thông điệp ngày 20.11 năm nay là sự ghi nhận của người đứng đầu ngành đối với cả những cống hiến thầm lặng, những áp lực và mong mỏi chưa được đáp ứng đầy đủ của nhà giáo. Sự thấu hiểu ấy, nếu tiếp tục lan tỏa trong hoạt động quản lý ở từng địa phương, từng trường học, sẽ góp phần xây dựng môi trường giáo dục nhân văn và tích cực hơn.

Ngày Nhà giáo Việt Nam là dịp để xã hội bày tỏ lòng biết ơn đối với những người đã dành tâm huyết cho sự nghiệp trồng người. Nhưng niềm vui của người thầy sẽ còn trọn vẹn hơn khi sự trân trọng ấy hiện diện trong đời sống nghề nghiệp hằng ngày.

Một lời động viên đúng lúc, một ý kiến được lắng nghe, một khó khăn được cùng nhau tháo gỡ đôi khi mang lại ý nghĩa lớn hơn những hình thức tôn vinh trang trọng. Và có lẽ, một trong những món quà ý nghĩa nhất dành cho người thầy trong ngày 20.11 chính là niềm tin rằng trên hành trình giáo dục những thế hệ tương lai, họ luôn được lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành.

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.