Ngày Nhà giáo Việt Nam 20.11

Để nhà giáo phát huy tốt nhất năng lực của mình

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn chia sẻ với PV Thanh Niên những giải pháp quyết liệt để chấm dứt tình trạng giáo viên phải làm việc ngoài chuyên môn; thống nhất cách hiểu, cách làm trong công tác tuyển dụng nhà giáo.

Trả lại thời gian và tâm trí cho giáo viên để lo chuyên môn

Thời gian vừa qua, giáo viên (GV) ở không ít địa phương phản ánh với Báo Thanh Niên về hàng loạt những việc ngoài chuyên môn phải làm. Hiện tượng này không phải bây giờ mới diễn ra. Chỉ có điều, trước đây khi Bộ GD-ĐT chưa quyết liệt chỉ đạo, nhiều GV cam chịu làm những việc ngoài chuyên môn và nghĩ cấp trên đã giao thì phải làm và không có quyền phản ứng.

Sự việc GV ở Trường THCS Châu Tiến, Nghệ An bị điều động đến phát dọn cỏ, tỉa cây cảnh tại khu vực di tích danh thắng Hang Bua trên địa bàn xã, gây xôn xao dư luận thời gian qua là một ví dụ điển hình. GV cho biết những năm trước, họ đã nhiều lần bị điều động đi phát dọn cỏ ở các khu vực này. Tuy nhiên, năm nay Bộ GD-ĐT đã có các văn bản chỉ đạo rất rõ ràng mà địa phương vẫn tái diễn khiến họ không thể tiếp tục im lặng. Họ hiểu đã có đủ hành lang pháp lý để tự bảo vệ mình.

Để nhà giáo phát huy tốt nhất năng lực của mình - Ảnh 1.

Xã hội ghi nhận những đóng góp của thầy cô giáo trong sự nghiệp ”trồng người”

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Áp lực còn lấn sang cả các nhiệm vụ phi giáo dục: từ nhập dữ liệu đất đai, viết bài đưa tin cho trang web trường để chạy chỉ tiêu truy cập, cho đến vận động học sinh và cả phụ huynh tham gia các phong trào, cuộc thi trực tuyến không liên quan đến giảng dạy… Chưa kể, những biến tướng trong công tác chuyên môn cũng gây khó khăn cho nhà giáo. Những đợt thao giảng hay kỳ thi GV giỏi mang tính hình thức biến thành các "sàn diễn", nơi học sinh học thuộc lòng câu trả lời, còn thầy cô thì chuẩn bị kịch bản cả tuần lễ.

Chia sẻ với PV Thanh Niên, nhiều nhà giáo tâm sự: Ngày Nhà giáo Việt Nam, họ không mong ước điều gì quá cao xa, chỉ mong ngành giáo dục và xã hội trả lại thời gian và tâm trí của GV cho chuyên môn. Điều này không chỉ "cởi trói" cho thầy cô mà chính là trả lại một môi trường giáo dục lành mạnh. Học sinh sẽ không phải san sẻ thời gian mà lẽ ra thầy cô dành để giảng dạy, cho những hoạt động nặng hình thức.

Đổi mới về tư duy quản trị

Trong dịp trao đổi với Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn, PV Thanh Niên đặt vấn đề: "Bộ GD-ĐT đã liên tục ban hành văn bản yêu cầu cắt giảm hồ sơ, sổ sách, hội thi, phong trào và những việc ngoài chuyên môn để GV tập trung cho dạy học. Nhưng ở nhiều nơi vẫn còn tình trạng "trên nóng, dưới lạnh". Ngoài văn bản chỉ đạo, Bộ có biện pháp gì để giám sát việc thực hiện và lắng nghe trực tiếp tiếng nói của GV?". Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn thẳng thắn chia sẻ: "Ban hành văn bản đúng mới chỉ là điều kiện cần, nhưng tổ chức thực thi hiệu quả, tạo chuyển biến mạnh mẽ và có kết quả cụ thể mới là mục tiêu".

Để nhà giáo phát huy tốt nhất năng lực của mình - Ảnh 2.
Để nhà giáo phát huy tốt nhất năng lực của mình - Ảnh 3.

Lãnh đạo Bộ GD-ĐT cho biết sẽ tập trung tháo gỡ những vướng mắc về chế độ, chính sách... cho nhà giáo

ẢNH: NHẬT THỊNH - NGỌC DƯƠNG

Người đứng đầu ngành giáo dục cho rằng: "Điều này phụ thuộc một cách quyết định vào sự đổi mới về tư duy quản trị giáo dục và năng lực thực hiện tại các cấp quản lý giáo dục và nhà trường. Chúng tôi đánh giá cao sự chủ động, sáng tạo và quyết liệt của nhiều địa phương và cơ sở giáo dục trong thực hiện chủ trương, hướng dẫn của Bộ, qua đó đã tạo những chuyển biến tích cực bước đầu. Bên cạnh đó, một số nơi vẫn còn tình trạng "trên nóng, dưới lạnh" do thói quen quản trị hành chính cũ cần thời gian để thích ứng, hoặc do sức ì của hệ thống khi tiếp cận những phương thức mới. Các cơ quan quản lý giáo dục và chính ban giám hiệu các trường cần thêm quyết tâm và sự hỗ trợ thiết thực để vượt qua những rào cản này. Hồ sơ, sổ sách dày lên, xét đến cùng, là hệ quả của cách quản lý hành chính cũ; những hội thi, phong trào nặng hình thức chưa được cắt giảm là vì thành tích vẫn được sử dụng trong đánh giá, khen thưởng và đề bạt cán bộ".

Bộ trưởng cũng dẫn Công văn số 5922/BGDĐT-GDPT ngày 3.9.2026 đã đưa ra những yêu cầu rất cụ thể: không tổ chức hội thi GV dạy giỏi cấp trường, cấp xã để lấy thành tích; hồ sơ đã lưu trên môi trường số thì không lập thêm bản giấy; số liệu đã có trên cơ sở dữ liệu dùng chung của ngành thì không yêu cầu báo cáo lại.

Để hỗ trợ các địa phương triển khai việc này, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết: "Bộ sẽ từng bước mở rộng triển khai thống nhất nền tảng quản trị số quản trị giáo dục quốc gia, đồng thời hoàn thiện xây dựng và triển khai bộ chỉ số phát triển giáo dục địa phương, qua đó có thể giám sát, đánh giá kết quả hoạt động thực chất của từng địa phương, từng cơ sở giáo dục theo thời gian thực. Cũng trên nền tảng số này, Bộ sẽ thiết lập cơ chế khảo sát trực tiếp ý kiến của đội ngũ GV, qua đó sẽ đánh giá được hiệu quả đổi mới thực chất đã mang lại lợi ích như thế nào đối với từng trường và từng GV. Tôi tin rằng cách tiếp cận đổi mới quản trị giáo dục này cũng sẽ từng bước tạo sự thay đổi trong tư duy, nhận thức của các cấp quản lý giáo dục, tới từng thầy cô hiệu trưởng của các trường".

Tuyển dụng nhà giáo, vì sao cần giao cho sở GD-ĐT ?

Tại phiên giải trình trước Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội ngày 20.9 vừa qua, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhìn nhận việc giao cấp xã tuyển dụng GV là chưa phù hợp. Thực tế, theo ghi nhận của Thanh Niên, hiện vẫn có cách hiểu, cách làm khác nhau ở mỗi địa phương. Một số địa phương, trong đó có Hà Nội, vẫn đang ủy quyền cho UBND cấp xã tuyển GV từ mầm non đến THCS.

"Vì sao Bộ trưởng cho rằng cách làm này chưa phù hợp, và Bộ sẽ làm gì để thống nhất cách hiểu, cách làm trên cả nước?", PV Thanh Niên đặt vấn đề. Trả lời nội dung này, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh: "Tuyển dụng nhà giáo không chỉ là một thủ tục tuyển dụng viên chức mà còn là khâu quan trọng trong quản trị và phát triển đội ngũ".

Ông phân tích: "Nhu cầu GV thay đổi theo môn học, cấp học và địa bàn; nếu việc tuyển dụng chỉ xuất phát từ nhu cầu riêng lẻ của từng xã, từng trường thì sẽ khó nhìn nhận đầy đủ cơ cấu đội ngũ trên toàn địa bàn, hạn chế khả năng điều tiết giữa nơi thừa và nơi thiếu. Phân cấp đúng nghĩa là giao việc cho cấp làm tốt nhất, chứ không nhất thiết là cấp thấp nhất; sau sắp xếp chính quyền hai cấp, chính quyền cấp xã hiện đang phải đảm nhiệm khối lượng công việc rất lớn nhưng chưa có bộ phận chuyên trách sâu về nhân sự giáo dục. Việc tổ chức tuyển dụng thống nhất ở cấp sở giúp tối ưu hóa nguồn lực, giảm tải gánh nặng hành chính cho cấp cơ sở. Hơn nữa, việc này giúp đồng bộ hóa các tiêu chí, tránh tình trạng dàn trải nguồn lực cho hàng trăm hội đồng thi nhỏ lẻ, từ đó đảm bảo tính khách quan, công bằng và cơ hội trúng tuyển tốt nhất cho mọi ứng viên".

Bộ sẽ thiết lập cơ chế khảo sát trực tiếp ý kiến của đội ngũ giáo viên, qua đó sẽ đánh giá được hiệu quả đổi mới thực chất đã mang lại lợi ích như thế nào đối với từng trường và từng giáo viên.

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cũng dẫn chứng Nghị quyết số 248/2025/QH15 của Quốc hội đã giao thẩm quyền cho giám đốc sở GD-ĐT thực hiện tuyển dụng, tiếp nhận nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân viên trong cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên, trường chuyên biệt và trường trung học nghề công lập trên địa bàn tỉnh.

Bộ trưởng cho rằng: "Việc giao thẩm quyền tuyển dụng tập trung cho giám đốc sở GD-ĐT là cơ chế mới tạo điều kiện điều phối nguồn nhân lực giữa các địa bàn và cơ sở giáo dục, gắn quản lý chuyên môn với quản lý nhân sự. Tổ chức tuyển dụng thống nhất trên địa bàn tỉnh không có nghĩa là giảm vai trò của chính quyền cấp xã và nhà trường. Các cơ sở giáo dục và chính quyền cơ sở phải dự báo chính xác nhu cầu, xác định vị trí việc làm, cơ cấu môn học, số lượng và yêu cầu chuyên môn để cơ quan có thẩm quyền tuyển dụng trên cơ sở công khai, minh bạch. Cách làm này nhằm tuyển đúng người, đúng chuyên môn, đúng nơi cần, đồng thời tạo điều kiện điều phối nguồn nhân lực khi nhu cầu thay đổi".

Đối với những cách thực hiện chưa thống nhất, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn khẳng định: "Bộ sẽ tiếp tục rà soát, hướng dẫn và phối hợp các cơ quan liên quan để bảo đảm thực hiện đúng pháp luật. Mục tiêu cuối cùng là bảo đảm đủ GV, đúng cơ cấu, có chất lượng cho mọi trường, mọi lớp, nhất là ở vùng khó khăn; người dự tuyển được đối xử công bằng và mỗi nhà giáo được làm việc ở nơi phát huy tốt nhất năng lực của mình".

Giải quyết căn cơ những bất cập gây áp lực không đáng có cho nhà giáo

Trong thư gửi đội ngũ nhà giáo nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20.11, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn ghi nhận những đóng góp của thầy cô trong bối cảnh toàn ngành đang triển khai Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị, đẩy mạnh đổi mới giáo dục.

Ông đặc biệt trân trọng sự bền bỉ của các nhà giáo đang công tác tại những địa bàn còn nhiều khó khăn. "Tôi chia sẻ với thầy cô về những khó khăn khi một số chế độ, chính sách chưa được thực hiện đầy đủ, kịp thời. Tôi thấu hiểu mong mỏi chính đáng của thầy cô được lắng nghe, tôn trọng và bảo vệ danh dự, uy tín nghề nghiệp", thư viết.

Bộ trưởng cũng bày tỏ sự trân trọng trước tinh thần tận tâm, bao dung của nhiều nhà giáo, ngay cả khi những đóng góp chưa được ghi nhận đầy đủ hoặc phải đối diện với những đánh giá thiếu công bằng. Theo ông, thực tế đó đòi hỏi ngành giáo dục phải lắng nghe, đồng hành và bảo vệ nhà giáo tốt hơn.

"Với trách nhiệm của người đứng đầu ngành, tôi cùng tập thể lãnh đạo Bộ sẽ tập trung tháo gỡ những vướng mắc về chế độ, chính sách; đổi mới phương thức quản lý và phối hợp với các cơ quan, địa phương từng bước giải quyết căn cơ những bất cập đang gây áp lực không đáng có cho nhà giáo", Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn khẳng định.

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.