Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Nhà trường phải thực sự là chỗ dựa của thầy cô

(thực hiện)
Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn chia sẻ thẳng thắn với Báo Thanh Niên về việc bảo vệ cái 'uy' của người thầy, lộ trình thực hiện 'lương nhà giáo xếp cao nhất' và cuộc đổi mới thực chất từ bên trong ngành giáo dục.

Danh dự, nhân phẩm nhà giáo cần được bảo vệ

Thưa Bộ trưởng, "Tôn sư trọng đạo" là truyền thống ngàn đời của dân tộc. Tuy nhiên, hiện nay không ít thầy cô đang chịu áp lực từ nhiều phía, có khi bị xúc phạm, bị phán xét trên mạng xã hội. Làm sao để giữ gìn truyền thống ấy và bảo vệ danh dự, bảo vệ cái "uy" của người thầy?

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn: "Tôn sư trọng đạo" không chỉ là sự kính trọng dành cho người thầy mà còn là sự trân trọng tri thức, đạo đức và trách nhiệm giáo dục thế hệ trẻ. "Tôn sư" luôn đi cùng "trọng đạo", xã hội tôn trọng và bảo vệ danh dự người thầy, còn người thầy giữ trọn đạo làm thầy. Người thầy giữ cái "uy" từ tri thức, từ sự gương mẫu trong việc giữ chuẩn mực, sự công tâm và lòng tôn trọng, yêu thương học trò.

Cách thể hiện sự tôn trọng có thể thay đổi theo thời gian, nhưng những giá trị cốt lõi ấy phải tiếp tục được bồi đắp. Truyền thống ngàn đời đó của dân tộc ta cũng chính là nền tảng của giáo dục nhân loại. Gìn giữ truyền thống ấy không phải việc riêng của ngành giáo dục hay của từng gia đình, mà là trách nhiệm của cả xã hội. Dù luật Nhà giáo đã tạo hành lang pháp lý để tôn vinh và đãi ngộ, bảo vệ danh dự và nhân phẩm nhà giáo, nhưng thực tế xã hội hiện đại vẫn còn nhiều điều khiến chúng ta trăn trở.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Nhà trường phải thực sự là  chỗ dựa của thầy cô - Ảnh 1.

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn

ẢNH: NGUYỄN MẠNH

Thứ nhất, chính sự đề cao, tôn vinh nghề giáo của xã hội đã dẫn tới những kỳ vọng, trách nhiệm và áp lực quá lớn đối với người thầy. Khi dấn thân theo nghề cao quý này, các thầy cô đều nhận thức rõ vai trò đặc biệt của mình. Nhưng trước hết họ cũng là công dân, người lao động với năng lực, thẩm quyền và trách nhiệm trong phạm vi nhất định. Giáo dục là sự nghiệp chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, thay vì dồn mọi kỳ vọng và áp lực lên vai người thầy, cần có sự đồng hành, chia sẻ trách nhiệm từ gia đình, chính quyền địa phương và cộng đồng. Những nỗ lực hoàn thiện của người thầy cần được nhìn nhận thấu đáo, công bằng.

Thứ hai, hiện tượng khá phổ biến hiện nay là việc đưa và chia sẻ thông tin cá nhân, thông tin chưa được kiểm chứng, những quy kết và bình luận xúc phạm nhà giáo khuếch đại trên mạng xã hội, có dấu hiệu vi phạm pháp luật mà chưa được ngăn chặn kịp thời. Điều này không chỉ ảnh hưởng xấu tới hình ảnh nhà giáo và uy tín của ngành mà còn gây áp lực tinh thần, tạo những vết nứt về niềm tin và tâm huyết nghề nghiệp trong đội ngũ. Vấn đề lớn này của xã hội số không thể chỉ giải quyết được bằng các quy định của pháp luật, mà cần sự chung tay của cả cộng đồng.

Khi những làn sóng phán xét, quy kết vội vàng trên mạng xã hội gây tổn thương niềm tin nghề nghiệp, đâu là điểm tựa để bảo vệ thầy cô trước sức ép không chính đáng?

Trong Thư gửi ngành giáo dục nhân dịp khai giảng năm học 2026 - 2027, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh: "Chăm lo giáo dục trước hết là chăm lo cho người thầy, để nhà giáo yên tâm với nghề".

Tôi mong cấp ủy, chính quyền địa phương tiếp tục chăm lo điều kiện sống, làm việc cho thầy cô, nhất là ở vùng khó khăn. Các cơ quan báo chí phản ánh khách quan và lan tỏa nhiều hơn những tấm gương nhà giáo tận tụy.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Nhà trường phải thực sự là  chỗ dựa của thầy cô - Ảnh 2.

Theo Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn,“Tôn sư trọng đạo” không chỉ là sự kính trọng dành cho người thầy mà còn là sự trân trọng tri thức, đạo đức và trách nhiệm giáo dục thế hệ trẻ

ẢNH: NGUYỄN MẠNH

Gia đình, nhà trường và xã hội cần cùng xây dựng môi trường tin cậy, hợp tác, để thầy cô yên tâm làm nghề. Danh dự, nhân phẩm và quyền, lợi ích hợp pháp của nhà giáo phải được bảo vệ; những thông tin liên quan đến nhà giáo cần được xác minh khách quan, tránh phán xét, quy kết vội vàng, nhất là trên mạng xã hội. Cơ quan quản lý và nhà trường phải thực sự là chỗ dựa của thầy cô, kịp thời bảo vệ khi nhà giáo bị xúc phạm hoặc chịu những sức ép không chính đáng.

Tôi mong các bậc phụ huynh tiếp tục đồng hành với thầy cô, tôn trọng sự khác biệt trong cách tiếp cận vì lợi ích tốt nhất của học sinh. Khi gia đình tin tưởng nhà trường, nhà giáo lắng nghe phụ huynh và cả hai cùng tôn trọng người học, truyền thống "tôn sư trọng đạo" sẽ được nuôi dưỡng bằng những hành động cụ thể mỗi ngày.

Tôi cũng mong xã hội thấu hiểu hơn về nghề dạy học. Phía sau mỗi giờ lên lớp là rất nhiều thời gian chuẩn bị, tâm sức dành cho từng học sinh và những hy sinh thầm lặng không phải lúc nào cũng được nhìn thấy. Sự thấu hiểu, sẻ chia ấy là cách thiết thực nhất để tôn vinh người thầy, để nghề giáo tiếp tục thu hút được những người giỏi, người tâm huyết.

Gỡ vướng để thực hiện "lương nhà giáo xếp cao nhất"

Luật Nhà giáo có hiệu lực từ đầu năm với quy định "lương nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp", nhưng đến nay chưa được thực hiện. Vướng mắc ở đâu, và khi chuyển sang trả lương theo vị trí việc làm thì chính sách này được bảo đảm thế nào, thưa Bộ trưởng?

Chính sách tiền lương, chế độ đãi ngộ là mối quan tâm rất chính đáng của đội ngũ nhà giáo, là nhiệm vụ Bộ GD-ĐT đặc biệt coi trọng. Tôi hiểu phía sau sự mong chờ ấy là những khó khăn rất thật: không ít thầy cô, nhất là giáo viên trẻ, giáo viên mầm non, giáo viên công tác ở vùng khó khăn, vẫn đang trăn trở vì thu nhập chưa tương xứng với công sức và trách nhiệm.

Luật Nhà giáo đã xác lập nguyên tắc về vị trí tiền lương của nhà giáo trong cơ sở giáo dục công lập. Bộ GD-ĐT đã xây dựng và trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định chính sách tiền lương, chế độ phụ cấp, chính sách hỗ trợ đối với nhà giáo, song cần hoàn thiện trong khuôn khổ đề án tổng thể cải cách chính sách tiền lương của cả hệ thống chính trị. Bộ GD-ĐT đang chủ động bám sát, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan để đẩy nhanh tiến trình này, sớm hiện thực hóa chính sách cho các thầy cô.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Nhà trường phải thực sự là  chỗ dựa của thầy cô - Ảnh 3.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng chính sách tiền lương, chế độ đãi ngộ là mối quan tâm rất chính đáng của đội ngũ nhà giáo, là nhiệm vụ Bộ GD-ĐT đặc biệt coi trọng

ẢNH: TUYẾT MAI

Vừa qua, Bộ GD-ĐT đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 182/2026/NĐ-CP quy định chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân sự hỗ trợ giáo dục công tác trong các cơ sở giáo dục công lập, với các mức phụ cấp được thực hiện từ ngày 1.1.2026. Đây là bước đi cụ thể, thiết thực nhằm cải thiện thu nhập, chế độ đối với đội ngũ làm việc trong các trường công lập.

Khi chuyển sang trả lương theo vị trí việc làm, chính sách lương và phụ cấp đối với đội ngũ nhà giáo trước hết phải bảo đảm nguyên tắc "lương của nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp", đồng thời bảo đảm mức phụ cấp ưu đãi nghề theo đúng chủ trương của Nghị quyết số 71-NQ/TW. Nhà giáo phải được ghi nhận đúng vị trí, trách nhiệm, tính chất và mức độ phức tạp, hiệu quả của công việc, lương phải được chi trả theo vị trí việc làm đúng với tinh thần của Nghị quyết số 27-NQ/TW.

Trao quyền tự chủ chuyên môn tới từng giảng viên, nhà khoa học

Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 71-NQ/TW đều đề cao vai trò dẫn dắt của đội ngũ nhà giáo, nhà khoa học trong các trường ĐH. Để vai trò ấy không dừng lại trên văn bản, nguồn lực đầu tư cho giáo dục ĐH đã có đột phá gì?

Các trường ĐH thực hiện sứ mạng đào tạo nguồn nhân lực khoa học và công nghệ trình độ cao, đồng thời trực tiếp tổ chức thực hiện nghiên cứu khoa học, phát triển và chuyển giao công nghệ, trong đó đội ngũ giảng viên, các nhà khoa học đóng vai trò quyết định. Triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, cùng với các bộ ngành liên quan, Bộ GD-ĐT đã tập trung xây dựng các cơ chế, chính sách nhằm tăng cường nguồn lực, kiến tạo động lực và mở rộng không gian phát triển cho giáo dục ĐH.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Nhà trường phải thực sự là  chỗ dựa của thầy cô - Ảnh 4.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn thăm, làm việc với các nhà trường, giáo viên và học sinh trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026

ẢNH: NGUYỄN MẠNH

Lần đầu tiên, tỷ lệ 3% ngân sách nhà nước dành cho giáo dục ĐH đã được ghi vào luật. Cũng là lần đầu tiên, Quốc hội phê duyệt một chương trình mục tiêu quốc gia về GD-ĐT mà trong đó có nội dung đầu tư đáng kể cho giáo dục ĐH. Nguồn lực này cùng với nguồn kinh phí khoa học công nghệ sẽ giúp từng bước hiện đại hóa các cơ sở giáo dục ĐH, cải thiện điều kiện giảng dạy và nghiên cứu, tăng cường tài trợ cho thực hiện các nhiệm vụ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo cho đội ngũ giảng viên, nhà khoa học.

Cùng với nguồn lực tài chính, Bộ sẽ kiến tạo không gian tự chủ và môi trường học thuật ra sao để quyền tự chủ thực sự đến với từng giảng viên, nhà khoa học?

Đối với đội ngũ giảng viên, nhà khoa học, quyền tự chủ chuyên môn, sự công bằng trong đánh giá năng lực và phát triển nghề nghiệp, cơ hội tham gia đào tạo tài năng và phát triển đội ngũ kế cận là những yếu tố rất quan trọng. Lần đầu tiên Chính phủ có một nghị định riêng về cơ chế tự chủ của các cơ sở giáo dục ĐH và cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập, tăng mạnh quyền hạn của các cơ sở giáo dục không phụ thuộc mức độ tự chủ tài chính. Chính sách đối với giảng viên đồng cơ hữu, giảng viên hợp đồng sau nghỉ hưu cũng đã được ban hành.

Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược phát triển giáo dục ĐH đến năm 2035 và tầm nhìn 2045, trong đó đề ra các giải pháp đột phá để thu hút và nâng cao năng lực đội ngũ; xây dựng văn hóa chất lượng thực chất theo tinh thần thực học, thực nghiệp. Hàng loạt chương trình, đề án trong đào tạo nguồn nhân lực cho các lĩnh vực trọng điểm, thu hút giảng viên, nhà khoa học từ nước ngoài, phát triển các cơ sở giáo dục ĐH trọng điểm đang được triển khai.

Hành lang pháp lý của nhà nước đã khá đầy đủ, song trường ĐH mới đóng vai trò quyết định. Trường ĐH đã được phân quyền tự chủ rất cao, nhưng quan trọng là quyền tự chủ chuyên môn phải thực sự được trao tới các đơn vị chuyên môn và từng giảng viên, nhà khoa học. Các mục tiêu, chỉ tiêu chiến lược phải được cụ thể hóa thành các chỉ số đánh giá hoạt động của từng đơn vị chuyên môn và từng cán bộ.

Các nguồn lực và cơ chế, chính sách của nhà nước phải được chuyển hóa thành điều kiện làm việc, chế độ đãi ngộ, môi trường học thuật và cơ hội phát triển nghề nghiệp tốt hơn cho các giảng viên, nhà khoa học.

Tri ân những "anh hùng vô danh"

Đón Ngày Nhà giáo Việt Nam 20.11 đầu tiên trên cương vị người đứng đầu ngành GD-ĐT, nhìn lại những gì toàn ngành đã làm được, điều gì khiến Bộ trưởng xúc động nhất?

Điều đầu tiên tôi muốn nói là lời cảm ơn. Cảm ơn các thầy cô đã dấn thân và tâm huyết theo nghề giáo, dù luôn biết có rất nhiều khó khăn và áp lực. Cảm ơn các thầy cô đã miệt mài và thầm lặng cống hiến cho sự nghiệp "trồng người" cao cả, dù chưa phải luôn được đánh giá, ghi nhận và đãi ngộ tương xứng.

Khi về thăm Trường ĐH Sư phạm Hà Nội năm 1964, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: "Người thầy giáo tốt - thầy giáo xứng đáng là thầy giáo - là người vẻ vang nhất. Dù là tên tuổi không đăng trên báo, không được thưởng huân chương, song những người thầy giáo tốt là những anh hùng vô danh". Hơn 60 năm sau, lời Bác vẫn vẹn nguyên ý nghĩa khi ngày ngày trên khắp mọi miền đất nước vẫn có biết bao "anh hùng vô danh" như thế đang lặng lẽ đứng trên bục giảng.

Tôi luôn trân trọng và xúc động trước những thầy cô ngày ngày bám trường, bám lớp ở các điểm trường vùng cao, biên giới, hải đảo; những cô giáo mầm non bắt đầu ngày làm việc từ rất sớm và chỉ kết thúc khi em nhỏ cuối cùng được đón về; những thầy cô không quản vất vả giữ trường, giữ lớp, giữ an toàn cho học trò sau mỗi đợt thiên tai, bão lũ; và rất nhiều thầy cô lặng lẽ kèm cặp từng học sinh còn yếu, từng em có hoàn cảnh khó khăn.

Năm qua, đội ngũ nhà giáo đã cùng toàn ngành vượt qua khối lượng công việc rất lớn: sắp xếp lại mạng lưới trường lớp, thích ứng với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, triển khai nhiều chủ trương, chính sách mới với yêu cầu rất cao. Mỗi kết quả của ngành hôm nay đều có sự đóng góp thầm lặng mà to lớn của các thầy cô.

Nhân dịp 20.11, Bộ trưởng muốn gửi gắm thông điệp và lời chúc mừng nào tới toàn thể nhà giáo trên khắp đất nước?

Năm học 2026 - 2027 là năm học đầu tiên sau Đại hội XIV của Đảng, với chủ đề "Đổi mới tư duy, chuyển biến mạnh mẽ, kết quả thực chất". Nghị quyết số 71-NQ/TW, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và luật Nhà giáo đã mở ra những cơ hội rất lớn, đồng thời đặt ra yêu cầu rất cao đối với đội ngũ nhà giáo.

Tại buổi làm việc đánh giá một năm thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã yêu cầu "phải tạo một cuộc đổi mới thực chất từ bên trong ngành giáo dục". Tôi mong mỗi thầy cô tiếp tục giữ gìn phẩm chất, lòng tự trọng nghề nghiệp, tinh thần học hỏi; sẵn sàng đổi mới chính mình, đổi mới cách dạy, cách học, cách kiểm tra, đánh giá; kiên quyết nói không với bệnh thành tích và những biểu hiện thiếu trung thực; chủ động làm chủ công nghệ, phương pháp giáo dục hiện đại nhưng luôn gìn giữ những giá trị nhân văn cốt lõi.

Về phía cơ quan quản lý giáo dục, chúng tôi ý thức rõ trách nhiệm tiếp tục hoàn thiện chính sách, tháo gỡ khó khăn, xây dựng môi trường để nhà giáo được tôn trọng, phát triển năng lực và yên tâm cống hiến. Đổi mới tự thân phải bắt đầu từ chính cơ quan quản lý, lắng nghe nhà giáo nhiều hơn, giảm thủ tục, tăng hỗ trợ và đo hiệu quả bằng sự thay đổi thực tế trong mỗi nhà trường.

Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam, tôi kính chúc các thế hệ nhà giáo, cán bộ quản lý và nhân sự hỗ trợ giáo dục mạnh khỏe, hạnh phúc, luôn giữ ngọn lửa yêu nghề, cùng toàn ngành đưa giáo dục nước nhà vững bước trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.