Lương tối thiểu 2027: tăng ngay từ 1.1 hay lùi đến 1.7?

Nỗi lòng người lao động giữa cơn bão giá

Trước thềm phiên họp thứ 2, Tổng liên đoàn Lao động (LĐLĐ) VN vẫn tiếp tục giữ quan điểm đề xuất 2 phương án tăng lương tối thiểu 8,5% và 9,8% so với năm 2026. Thời điểm từ 1.1.2027. Theo đó, phương án 1 đề xuất tăng lương tối thiểu vùng từ 360.000 - 520.000 đồng/tháng, tương ứng tăng bình quân 9,8%. Phương án 2 đề xuất tăng từ 315.000 - 450.000 đồng/tháng, bình quân tăng 8,5%.

Đối với lương tối thiểu giờ, Tổng LĐLĐ VN kiến nghị xác định mức lương tối thiểu theo giờ trên cơ sở quy đổi từ lương tối thiểu tháng và áp dụng hệ số điều chỉnh phù hợp.

Bà Trần Thị Thanh Hà, Phó trưởng ban Quan hệ lao động Tổng LĐLĐ VN, cho hay căn cứ để xây dựng 2 phương án đề xuất điều chỉnh lương tối thiểu vùng 2027 dựa trên tăng trưởng về GDP, chỉ số CPI, năng suất lao động và các yếu tố tác động đến DN.

ẢNH: Đ.N.T

Thực tế cho thấy thời gian qua, mặt bằng giá cả của hầu hết các mặt hàng thiết yếu từ thực phẩm, chi phí sinh hoạt đến tiền học hành của con cái đều đã thiết lập một mặt bằng mới và không có dấu hiệu giảm. Người lao động (NLĐ) và tổ chức công đoàn đều mong muốn tăng lương sớm.

Chị Trần Phương Hà, công nhân Công ty TNHH Sumitomo Heavy Industries (Hà Nội), cho biết: "Cả 2 vợ chồng tôi đều làm công nhân. Mức thu nhập cơ bản khoảng 12 - 13 triệu đồng/tháng/người chỉ vừa đủ chi tiêu một cách thắt lưng buộc bụng cho gia đình không phải thuê nhà. Để cân đối chi tiêu, chúng tôi đang phải cắt giảm tối đa các nhu cầu giải trí, mua sắm, ăn uống hàng quán không thực sự cần thiết".

Áp lực chi phí và nỗi lo của DN

Ở chiều ngược lại, ông Hoàng Quang Phòng, Phó chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp VN (VCCI), cho rằng nếu tăng từ 1.1.2027 thì hơi gấp, không đủ thời gian thích ứng cho cộng đồng doanh nghiệp (DN). Do vậy, thời điểm tăng lương mà các DN mong muốn từ 1.7.2027.

Trước phiên họp này, nhiều DN bày tỏ sự lo ngại trước đề xuất tăng lương của công đoàn ở mức cận hai con số. Ông Nguyễn Trọng Nghĩa, Tổng giám đốc Công ty CP StaBOO, cho rằng mức đề xuất tăng lương lên tới 9,8% là quá cao và nằm ngoài mọi kịch bản dự báo tài chính thông thường của DN sản xuất. Ông bày tỏ: "Khi xây dựng kế hoạch ngân sách hằng năm, DN chỉ khống chế biên độ tăng chi phí nhân công từ 4 - 5%. Nếu tăng lương gần 10% sẽ phá vỡ các mô hình tính toán giá thành sản phẩm, nhất là khi DN không thể điều chỉnh tăng giá bán đầu ra tương ứng một cách nhanh chóng".

Cạnh đó, theo ông Nghĩa, những biến động về giá xăng dầu thời gian qua đã đẩy chi phí đầu vào thực tế tăng từ 15 - 20%. Trong bối cảnh khó khăn, việc cho DN thêm thời gian chuẩn bị bằng cách lùi thời điểm áp dụng đến ngày 1.7 là thực sự cần thiết để tránh nguy cơ thua lỗ hoặc phải thu hẹp quy mô sản xuất. "Mức tăng phải phù hợp với sức chi trả và kế hoạch dự báo của DN để đảm bảo sự hài hòa, tránh việc DN lâm vào tình trạng thua lỗ. Trong trường hợp phải tăng lương sớm, theo tôi mức tăng 4 - 5% là phù hợp và hài hòa lợi ích cho cả DN và NLĐ", ông Nghĩa nói.

Tăng từ 1.1 là đúng quy định pháp luật

TS Bùi Sỹ Lợi, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, khẳng định việc tăng lương tối thiểu vùng bắt đầu từ ngày 1.1 là chính xác và đúng quy định của pháp luật. Theo ông, thực tế nhiều năm qua chúng ta áp dụng mốc 1.7 là chưa đúng tinh thần bộ luật Lao động. Luật quy định rõ tiền lương tối thiểu phải được công bố trước tháng 10 năm trước và áp dụng từ ngày 1.1 năm sau để các DN chủ động đưa vào kế hoạch sản xuất, kinh doanh và hạch toán giá thành sản phẩm ngay từ đầu năm tài chính.

TS Bùi Sỹ Lợi phân tích: "Việc điều chỉnh lương tối thiểu cần dựa trên 3 trụ cột: chỉ số trượt giá (CPI), tốc độ tăng trưởng kinh tế và quan hệ cung - cầu trên thị trường lao động. Tăng lương tối thiểu không chỉ đơn thuần là bài toán an sinh, mà phải được nhìn nhận như một đòn bẩy kinh tế thúc đẩy tăng năng suất lao động và tăng cường sự gắn kết bền chặt giữa NLĐ và người sử dụng lao động". Theo ông, nâng lương sớm và hợp lý chính là giải pháp bảo vệ lợi ích dài hạn cho cả đôi bên.

Ông Nguyễn Văn Tân, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Hosiden VN (Bắc Giang), đề xuất một giải pháp mang tính dung hòa: phân chia thời điểm áp dụng tăng lương theo loại hình đăng ký kinh doanh và đặc thù ngành nghề. Theo phương án này, các DN thuộc nhóm ngành công nghệ cao, điện tử, bán dẫn - những lĩnh vực có biên lợi nhuận tốt và ít chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi giá cước vận tải sẽ đi đầu áp dụng tăng lương từ ngày 1.1. Ngược lại, những nhóm ngành thâm dụng lao động nhưng có biên lợi nhuận thấp, hàng hóa cồng kềnh đang chịu ảnh hưởng nặng nề bởi cuộc khủng hoảng logistics toàn cầu như dệt may, da giày, thủ công mỹ nghệ sẽ áp dụng muộn hơn, bắt đầu từ ngày 1.7.