Mạch sống từ lòng đất

"NHÀ TRÔI THÌ MÌNH DỰNG LẠI…"

Chỉ cách đây vài tháng, nhiều nơi ở TP.Đà Nẵng chìm trong biển nước. Mưa trút mãi không dừng, cuốn theo bùn đất, nhà cửa, vườn tược. Những mái tôn nằm ngổn ngang trên bãi đất, những con đường bị chia cắt, những ánh mắt hoang mang. Thế mà ngay khi nước vừa rút, người dân đã không chờ đợi, không than vãn. Họ bước qua đống đổ nát để bước vào một cuộc tái sinh, bắt đầu một hành trình mới: dựng lại cuộc sống từ trong bùn đất.

Buổi sáng ở thôn Ngọc Giác, xã vùng cao Trà Tân (TP.Đà Nẵng), mùi bùn đất trộn cùng mùi gỗ mới, khói bếp và mồ hôi người tạo thành thứ hương rất mộc, rất thật. Ở giữa khoảng đất vừa được san ủi, ông Hồ Văn Tâm (53 tuổi, người Ca Dong) cầm cuốc khom lưng gạt từng mảng bùn còn sót lại. Những ngón tay nứt nẻ, đen sạm nhưng ánh mắt ông sáng lên vẻ kiên định quen thuộc của người miền núi: "Sụp đổ thì ta dựng lại".

ẢNH: MẠNH CƯỜNG

Kế bên, vợ ông lặng lẽ nhặt từng tấm tôn. Mỗi mảnh tôn được bà chùi qua chùi lại rồi đặt ngay ngắn thành từng chồng nhỏ. Dù biết nhiều tấm đã cong vênh, khó dùng lại, nhưng bà vẫn giữ lấy như cách giữ lại dấu vết của một mái ấm đã từng. "Nhà trôi thì mình dựng lại. Còn người, còn đất thì còn sống được", ông Tâm nói với chất giọng bình thản.

Trong trận lũ cuối tháng 10.2025, căn nhà ông Tâm bị dòng nước dữ cuốn đi chỉ trong vài phút. Vợ chồng ông không kịp vớt theo gì ngoài một túi áo quần nhỏ và tấm chăn cũ. Ba ngày sau, khi nước rút, hai vợ chồng đứng lặng nhìn mảnh đất trống trơn, rồi cúi xuống bắt tay dọn dẹp. Bà con trong thôn cũng đến phụ giúp. Mất mát chung khiến lòng người xích lại gần nhau hơn.

Anh Trần Văn Điền (45 tuổi, ở thôn Ngọc Giác) có nhà bị sạt lở núi vùi lấp hoàn toàn, cho hay trong đợt mưa lớn cuối tháng 10, thôn Ngọc Giác nằm trong diện nguy cơ sạt lở cao nên chính quyền địa phương đã di dời khẩn cấp các hộ dân trước khi mưa lũ ập đến. "Sau khi mưa lũ rút đi, lúc quay về căn nhà không còn nữa. Lúc đó tôi tưởng mình gục rồi. Nhưng nhìn bà con tới phụ, tôi biết mình không cô đơn", anh nói.

Anh Điền đưa bàn tay sần sùi xoa lên cột nhà mới dựng, ánh mắt rạng rỡ: "Mưa lũ lấy đi của bà con nhiều quá, nhưng mình còn sức là còn làm lại được. Mất rồi thì dựng. Ngã rồi thì đứng. Còn người là còn tất cả".

Chiều xuống nhanh giữa núi rừng, từ thung lũng vọng lên tiếng đục gỗ, tiếng xẻ tre, tiếng gọi nhau í ới. Những người đàn ông trong thôn góp công dựng lại căn nhà mới cho những hộ bị thiệt hại nặng nhất với sự hỗ trợ của các chiến sĩ biên phòng. Người mang gỗ, người mang tôn, ai có gì góp nấy. Chẳng ai bàn đến chuyện trả công. Với người dân vùng cao, chống chọi thiên tai luôn là chuyện của cộng đồng, của tình người.

ẢNH: MẠNH CƯỜNG

TỪ BÙN ĐẤT MỌC LÊN SỰ SỐNG…

Ông Nguyễn Hồng Lai, Bí thư Đảng ủy xã Trà Tân, đứng bên một khoảng đất rộng lớn mà trước đó khoảng nửa tháng còn là vũng bùn đặc quánh, nói như đang động viên chính mình: "Mưa lũ đi qua để lại ngổn ngang, nhưng chỉ cần nắng lên một chút là mọi người đã tự chia nhau việc, dựng lại nhà, mở lại đường. Chính sự tự lực của người dân là động lực để chính quyền chúng tôi phải chạy nhanh hơn, làm mạnh hơn. Chúng tôi không thể để dân mình một mình đứng dậy sau bão lũ".

Bí thư Đảng ủy xã Trà Tân cho hay đợt lũ lịch sử vừa qua khiến hàng chục ngôi nhà ở địa phương bị xóa sổ hoàn toàn. Xã huy động mọi nguồn lực để xây dựng lại khoảng 20 ngôi nhà mới, tối thiểu 150 triệu đồng mỗi căn. "Chúng tôi luôn nói với nhau rằng, Trà Tân nghèo vật chất nhưng giàu nghị lực. Chính nghị lực đó giúp bà con không bao giờ bị "nhấn chìm" và giữ cho xã vùng cao còn lắm khó khăn này đứng vững", ông Lai quả quyết.

ẢNH: MẠNH CƯỜNG

Vùng đồng bằng cũng gượng dậy theo cách riêng. Ở làng rau Bàu Tròn (xã Đại Lộc, TP.Đà Nẵng), vựa rau sạch lớn nhất miền Trung, hàng chục héc ta rau từng bị vùi dưới lớp bùn dày gần cả gang tay sau cơn lũ lịch sử cuối tháng 10. Vậy mà hôm nay, những luống rau xanh mướt đã kịp đội đất mà lên. Luống thì mới nhú mầm xanh li ti, luống đã vươn những lá non mỏng manh, mang theo sức sống bền bỉ. Người dân gọi đó là "cây hy vọng". Bởi sau lũ, khi mọi thứ tưởng như bị xóa sạch, sự sống vẫn tìm được đường trở lại.

Trên cánh đồng đang được xới lại, ông Nguyễn Sáu (71 tuổi, ở xã Đại Lộc), người có hơn 30 năm gắn bó với nghề trồng rau, cào từng luống đất một cách kiên nhẫn. "Nước lũ cuốn sạch. Rau mất hết. Nhưng đất này mà được nắng là trổ mầm liền. Nhà tui sống nhờ rau, bỏ sao được", ông Nguyễn Sáu nói. Ông bảo thêm đất không phụ người. Cày lại vài bữa, gieo hạt là nó lại mọc. "Nhiều khi nghĩ mình cũng giống mấy cây rau như ri. Bị vùi chỗ mô cũng ráng mà đâm lên. Người cũng như cây thôi. Cây còn đội đất ngoi lên, huống chi con người", ông Sáu ví von.

Những ngày sau lũ, làng rau rộn ràng hơn cả mùa thu hoạch. Người dọn đất, người xới luống, phơi dây tưới, người gọi nhau mang hạt giống. Không khí gấp gáp, đầy khí thế như một nhịp đập mới vừa được khởi động sau thời gian dài chìm trong nước dữ.

Trên những thửa ruộng loang bùn, giữa những căn nhà đang dựng lại, ở đâu cũng có thể nhìn thấy sắc xanh của sự hồi sinh: mầm rau vừa nhú, cây đu đủ mới trồng… Bởi mất mát chỉ là thử thách, còn đứng dậy mới là bản chất của con người, nhất là người miền Trung vốn thường xuyên hứng chịu thiên tai.