Mặt trăng thứ hai của trái đất lần đầu lộ diện

Ảnh: Cơ quan Không gian Quốc gia Trung Quốc

Suốt nhiều năm, một thiên thể nhỏ bé vẫn âm thầm di chuyển cùng trái đất trên hành trình quanh mặt trời, và được gọi là mặt trăng thứ hai của địa cầu.

Thế nhưng, chỉ trong tháng 7, nhân loại mới chiêm ngưỡng được hình thù thực tế của mặt trăng này ở khoảng cách gần, theo Yahoo News hôm 8.7.

Cuộc hành trình dài để đến điểm hội ngộ lịch sử

Sau khi vượt qua cuộc hành trình hơn 1 tỉ km với hơn 400 ngày trong không gian, tàu thăm dò Thiên Vấn-2 của Trung Quốc đã tiếp cận mục tiêu vào tháng 7. Đó là tiểu hành tinh có hình dạng gồ ghề, xoay cực nhanh và có tên chính thức là 2016 HO3, còn gọi là Kamoʻoalewa.

Như vậy, lần đầu tiên trong lịch sử, Cơ quan Không gian Quốc gia Trung Quốc (CNSA) đã chụp được những hình ảnh rõ nét ở khoảng cách gần đối với thiên thể luôn giấu mặt này.

Những ảnh chụp được công bố cho thấy một khối đá tối màu, không đồng đều, đang lao nhanh trong không gian.

Dù được gọi là mặt trăng thứ hai của trái đất, Kamoʻoalewa không bị khóa một mặt vĩnh viễn về hướng địa cầu như mặt trăng chính.

Thay vào đó, nó được xếp vào dạng bán vệ tinh, hoặc bán mặt trăng. Kamoʻoalewa chủ yếu xoay quanh mặt trời, hoàn tất hành trình mỗi 365 ngày.

Do cuộc hành trình của nó gần như trùng khớp với quỹ đạo trái đất, Kamoʻoalewa tạo nên cảm giác như đang lặng lẽ xoay quanh hành tinh của chúng ta trong lúc cả hai cùng di chuyển quanh mặt trời.

Mỗi 45 năm một lần, thiên thể lại đến gần trái đất, dù khoảng cách gần nhất từng ghi nhận là khoảng 41,5 triệu km.

Kamoʻoalewa là 1 trong 7 bán vệ tinh được ghi nhận của trái đất, với những thiên thể còn lại lần lượt là 164207 Cardea (2004 GU9), 277810 (2006 FV35), 2013 LX28, 2014 OL339, 2023 FW13, 2025 PN7.

Trong số này, Kamoʻoalewa ở gần trái đất nhất và trở thành một trong những mục tiêu nghiên cứu hấp dẫn nhất thời điểm hiện tại của các nhà khoa học hành tinh.

ảnh: CNSA

Thách thức chỉ mới bắt đầu

Lần đầu được kính viễn vọng Pan-STARRS 1 ở Hawaii (Mỹ) phát hiện năm 2016, Kamoʻoalewa vẫn là sự hiện diện không rõ ràng đối với giới khoa học trái đất trong gần 1 thập niên sau đó.

Để thay đổi điều này, cần phải triển khai một nỗ lực to lớn, như Trung Quốc đã làm.

Được phóng từ Trung tâm Phóng vệ tinh Tây Xương hôm 29.5.2025, tàu Thiên Vấn-2 mất hơn 1 năm để tiếp cận mục tiêu.

Đến ngày 6.6, con tàu lần đầu khóa mục tiêu bằng hệ thống quan sát. Ngày 19.6, tàu tiếp cận tiểu hành tinh ở khoảng cách khoảng 2.000 km. Và đến tháng 7, tàu tiếp cận mục tiêu trong vòng 20 km và chụp những bức ảnh cận cảnh đầu tiên trong lịch sử.

Thế nhưng, việc chụp ảnh chỉ là bước khởi đầu. Mục tiêu chính của Thiên Vấn-2 là đáp xuống Kamoʻoalewa, thu thập mẫu vật trên bề mặt thiên thể và đưa mẫu vật quay về trái đất.

Đây được đánh giá là một trong những nhiệm vụ khó khăn nhất từng được thực hiện vì nhiều lý do. Thứ nhất Kamoʻoalewa chỉ rộng khoảng 42 – 100 m, nhiều khả năng là tiểu hành tinh nhỏ nhất từng được tàu vũ trụ trái đất tiếp cận. 

Kế đến, tốc độ xoay của nó rất nhanh, chỉ mất khoảng 28 phút để hoàn thành vòng quay. Cuối cùng, với hầu như không có khu vực bằng phẳng để hạ cánh và trường hấp dẫn rất yếu, phức tạp, tàu đối mặt nguy cơ bị bật khỏi bề mặt hoặc làm rơi mẫu vật trong quá trình thu thập.

Để vượt qua những thách thức trên, các kỹ sư trang bị cho Thiên Vấn-2 công nghệ giữ độ cao một cách chính xác, cũng như công nghệ neo bám chuyên dụng, cho phép tàu giữ ổn định đủ lâu để lấy mẫu một cách an toàn.