Màu áo cam thân thương vắt qua cõi nhân sinh

Nhắm mắt lại. Sự rực rỡ hào nhoáng kia chỉ là bề nổi. Huyết mạch thực sự giữ cho thành phố này không bị hoại tử, bắt đầu từ những mảng màu áo cam lấm lem dầu máy, cặm cụi dưới những con hẻm.

Nửa thế kỷ qua, những người thợ điện của thành phố mang tên Bác không chỉ giăng dây cáp. Họ đang giăng những tấm lưới tàng hình, âm thầm đỡ lấy vô số mảnh đời bạt xứ.

Ảnh: TGCC

Đêm tan. TP.HCM "lật mặt" thành cái chảo lửa. Nắng táp rát bừng. Tôi tấp vội vào gốc bàng cổ thụ ven đường trốn chạy cái ngột ngạt.

Tiếng cưa máy giật nổ gầm rú xé toạc màng nhĩ. Xe cẩu điện lực ập đến dọn nhánh cây bảo vệ hành lang lưới điện. Mạt cưa bay lả tả. Mùi nhựa bàng tươi hăng hắc tứa ra, quện vào cái hầm hập phả lên từ mặt đường nhựa. Những mảng lá xanh mướt rụng rào rào. Bà cụ bán nước mía xót của, chắp tay sau lưng, xối xả buông những lời cay nghiệt... chửi mấy gã thợ tự dưng cưa cụt ngủn cái ô che nắng duy nhất của bà.

Những người thợ áo cam mang lại nguồn điện cho đời

Anh thợ trên rọ cẩu gạt lớp kính bảo hộ. Mồ hôi ướt sũng hàng lông mày dính bết mạt gỗ. Anh cắn răng làm thinh. Xe hạ rọ. Vác gọn mớ cành cây vào lề, anh rụt rè lôi trong thùng đồ nghề ra chai nước suối ướp đá lạnh toát, tứa mồ hôi hột, cẩn thận đặt lên bàn: Ngoại ráng chịu nắng vài bữa, cây đâm chồi mới. Nhánh này cọ vô đường dây điện, chiều nay giông xuống nó phóng điện một cái là ngoại hết đường... bán nước mía.

Tiếng chửi bặt im.

Bóng áo cam lầm lũi trèo lên xe, gánh về mình những hàm oan rát bỏng để chăng lại ranh giới sinh tử cho kiếp mưu sinh lề đường.

Sức nóng đẩy đưa tôi dạt vào một quán cơm tấm lụp xụp khu bến xe. Khói sườn nướng cay xè ùa ra. Mùi mỡ xèo xèo trên lò than rực đỏ. Bà chủ quán mập mạp, mồ hôi nhễ nhại, tay băm sườn phầm phập. Bà quăng tờ giấy báo tiền điện nhàu nhĩ lấm lem mỡ xuống mặt bàn xước xát. Tháng nắng hạn, quạt chạy hết công suất, tiền điện tăng vọt. Gánh cơm áo gạo tiền hằn sâu thêm vào nếp nhăn khóe mắt.

Hai chiếc xe máy trờ tới. Những chiếc áo cam nhễ nhại mồ hôi. Khách trong quán xì xầm to nhỏ chuyện đòi nợ. Bà chủ mặt buồn rười rượi, quệt hai bàn tay bóng nhẫy mỡ vào chiếc tạp dề cáu bẩn bước ra đón lõng. Hai anh thợ điện ướt sũng lưng áo, mặt đỏ lựng vì rát nắng. Không một lời hạch sách. Không giơ hóa đơn đòi tiền.

Một anh xin phép trèo rọt lên mái tôn hầm hập, hí hoáy đo lại đường dây cũ nát rò rỉ. Anh còn lại lúi húi gỡ cái quạt công nghiệp bám đặc váng mỡ ra tra dầu, hì hục xê dịch cái tủ lạnh cũ mèm đang kê sát rịt vách tường ra ngoài cho nó tản nhiệt. Rửa vội tay dưới vòi nước máy, anh thợ cười hềnh hệch: Tủ lạnh kê sát vách nó ngốn điện gấp đôi. Tụi con làm lại ráo rồi, tháng sau cô đóng ít tiền lại, dư ra mua thêm ký sườn mập!

Bà chủ quán đứng sững lại. Hai bàn tay bóng mỡ cứ vân vê mãi nếp tạp dề. Ánh mắt nơm nớp phòng thủ vỡ vụn, nhường chỗ cho sự rưng rưng ứa nghẹn.

Ảnh: Giản Thanh Sơn

Chiều ập xuống. Đặc sản của TP.HCM ùa tới: mưa rào sầm sập xé trời. Nước ngập lấp xấp mắt cá chân, đục ngầu cuộn xoáy. Chỗ trú chân của tôi là mái hiên một tịnh xá ngập mùi xì dầu xào nấm rơm. Tiếng mõ gõ đều đặn chìm nghỉm giữa tiếng sấm.

Đoàng! Sét đánh trúng bình biến áp đầu hẻm nổ đanh chát. Điện tắt rụp. Gian bếp lợp tôn chật hẹp chìm trong cái xám xịt của ráng chiều giông bão. Ác nỗi, mấy chiếc nồi cơm điện công nghiệp cỡ lớn đang độ sôi trào tắt ngấm. Hàng ngàn phần cơm chay chực chờ mang vào bệnh viện cho bệnh nhân nghèo chực sống sít, lỡ dở cả một bữa no.

Giữa tiếng thở dài thườn thượt của mấy bà lão làm công quả, những mảng màu cam lấp ló đầu hẻm. Họ lội bì bõm lút đầu gối, tiến thẳng vào dòng nước đục ngầu đang cuộn xiết. Rác rưởi lềnh bềnh quấn chặt lấy bắp chân.

Một anh thợ vác thang, nịt bó dây an toàn to bản ngang hông, tỳ người áp sát vào thân cột bê tông trơn tuột. Nước mưa từ mép nón bảo hộ xối xuống thành vòi, chảy tràn qua gò má, chui tọt vào lớp áo phản quang dán chặt lấy da thịt. Bên dưới, người đồng nghiệp ngâm mình rạp trong nước, hai tay ghì cứng chân thang. Anh ngửa cổ hứng trọn từng đợt mưa quất rát mặt, căng mắt rọi luồng đèn pin xuyên qua màn nước trắng xóa soi cho đồng nghiệp.

Trên cao, đôi găng tay cao su thao tác, từng nhát kìm cắt, từng vòng băng keo miết lại dứt khoát, chuẩn xác. Giữa cái cuồng nộ của đất trời và luồng điện hiểm nguy chực chờ, họ nhẫn nại, dò dẫm. Lầm lũi.

Ảnh: TGCC

Sư cô trụ trì múc bát canh nấm còn ấm đưa cho tôi, mắt nhìn ra màn mưa trắng xóa. Giọng sư cô nhẹ bẫng, nhưng rúng động cõi lòng: Tu đâu cứ phải ẩn mình sau tiếng mõ nương nhờ cửa Phật. Lao vô chỗ ướt lạnh rình rập tử thần, để thắp lại nguồn điện sưởi ấm dạ dày cho ngàn người dưng nước lã, đó mới là cái đạo đẹp nhất, thấu cảm nhất giữa chốn hồng trần này cậu à.

Bát canh nấm trên tay tôi vừa cạn, mưa cũng tạnh. Góc bếp vang lên tiếng "tách" giòn giã của dãy rơ-le nồi cơm điện đồng loạt nhảy nấc chín. Ánh đèn tuýp chớp nháy rồi bừng sáng, soi rõ dải nước đọng lấp loáng như gương trên mặt hẻm.

Thành phố lên đèn. Nhịp đời lại xôn xao. Tôi ngước nhìn chiếc xe tải màu cam thân thương lầm lũi rẽ ngoặt ra đường lớn, bỏ lại phía sau một tịnh xá sực nức mùi cơm mới.