Một bộ phim có thể được ‘cứu’ đến đâu trong phòng dựng?

"CON DAO HAI LƯỠI"

Sau những suất chiếu đầu tiên cuối tháng 8.2026, Hộ linh tráng sĩ - Bí ẩn mộ vua Đinh của đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình nhận về những ý kiến trái chiều. Trong khi hình ảnh, bối cảnh, phục trang, hóa trang và những trường đoạn hành động được ghi nhận, bản phim dài 155 phút vấp phải phản ứng về nhịp kể, sự dàn trải, nhiều tuyến nhân vật và chi tiết khiến câu chuyện trở nên nặng nề, khó theo dõi.

Điều đáng nói là ê kíp đã có quyết định gần như chưa có tiền lệ với phim Việt: dựng lại tác phẩm ngay trong thời gian phát hành. Đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình cùng đạo diễn, nhà dựng phim Hàm Trần tham gia thực hiện phiên bản mới. Bản phim mới bắt đầu thay thế phiên bản cũ tại các rạp từ tối 30.8. Mục tiêu được ê kíp xác định là tăng nhịp điệu, cô đọng các phân cảnh và đẩy cao kịch tính.

So với bản đầu, nhiều đoạn liên quan đến tuyến tình cảm của 2 nhân vật chính An Nhiên - Nguyên Phong được tiết chế, một số mảng hài và đối thoại không thực sự cần thiết được rút ngắn. Phần mở đầu vì thế đi nhanh hơn vào bối cảnh, nhân vật và xung đột chính. Những đánh giá sau khi xem phiên bản mới nhìn chung ghi nhận phim cô đọng, bớt lan man và dễ theo dõi hơn.

Nói về trường hợp của Hộ linh tráng sĩ, đạo diễn - nhà sản xuất Lương Đình Dũng nhìn nhận ê kíp đã lắng nghe khán giả và cầu thị một cách nghiêm túc. Theo ông Dũng, ở điện ảnh thế giới, việc dựng lại một bộ phim sau khi phát hành cũng xảy ra không ít. Thông thường mỗi phim khi dựng lại đều có mục đích khác nhau, thường là làm rõ hơn một ý đồ nào đó, tiết chế hoặc thêm nội dung cho các nhân vật trọng tâm để khán giả cảm thấy rõ ràng câu chuyện; cũng có phim dựng lại cơ bản chỉ là cắt ngắn đi. Và đôi khi trong dựng phim, việc thêm một hình có thể khiến diễn biến của những cảnh sau đi theo hướng khác.

Đạo diễn Đỗ Quốc Trung nhìn nhận việc chỉnh sửa theo phản hồi khán giả là quyết định cho thấy sự cầu thị cũng như linh hoạt của nhà sản xuất và đã đặt khán giả là trung tâm, thay vì tập trung thuần túy vào tính cá nhân của nghệ sĩ. Hiệu quả của việc này rất khó đo đếm do không có nhiều trường hợp tiền lệ trong bối cảnh điện ảnh VN.

"Nó có thể là con dao hai lưỡi: Thu hút khán giả bởi một bản phim dễ tiếp cận hơn nhưng đồng thời cũng ẩn chứa rủi ro khi phải trình bày một bản dựng trong thời gian ngắn. Dù thế nào, cũng chỉ đạo diễn và nhà sản xuất có thể biết được thiệt hơn khi phải đưa ra quyết định bất đắc dĩ. Tôi nghĩ nhà sản xuất rất dũng cảm để đưa ra quyết định cuối cùng vì việc làm một bộ phim và chinh phục khán giả lúc nào cũng đầy rẫy khó khăn và biến số", đạo diễn Đỗ Quốc Trung nói.

VẪN CÓ THỂ THẤT BẠI PHÒNG VÉ

Theo đạo diễn Đỗ Quốc Trung, tiết tấu, nhịp điệu của một bộ phim có thể sẽ chặt chẽ, lôi cuốn, dễ theo dõi hơn sau khi dựng lại. "Cách nhanh nhất là chấp nhận cắt bớt một vài tuyến truyện phim để tập trung vào tuyến chính. Nhưng cần hiểu rằng nếu dựng phim có thể "cứu" được nhiều vấn đề của cả bộ phim thì nhà làm phim đã không bỏ công làm kịch bản hay tiền kỳ kỹ như vốn đã làm. Phim mà kịch bản có vấn đề thì rất khó sửa trong phòng dựng. Trên thế giới đa phần các trường hợp dựng lại đều không hiệu quả và vẫn phải chấp nhận thất bại phòng vé", ông nói.

Nêu cảm nhận về bản dựng mới của Hộ linh tráng sĩ ở góc độ truyền thông, chuyên gia Châu Quang Phước cho rằng về hiệu ứng nghệ thuật, bản cắt dựng mới tạo cảm giác chặt chẽ hơn về đường dây câu chuyện, mạch phim không còn bị ảnh hưởng và chi phối bởi những tình tiết vụn vặt hoặc lời thoại lê thê… Điều này tác động đến dư luận người xem, đặc biệt là với những người chưa kịp xem bản dài, đang cập nhật thông tin mới về phim trước khi quyết định ra rạp mua vé xem bản rút gọn.

"Động thái và phương thức mang tính cầu thị này từ nhà sản xuất và đạo diễn đã góp phần kích hoạt rất lớn sự tò mò của khán giả sau những ồn ào ban đầu về bản phim dài gây cảm giác khó xem", ông Phước nhấn mạnh.

Dù vậy, việc bản dựng lại 135 phút dễ xem hơn không đồng nghĩa mọi vấn đề của Hộ linh tráng sĩ đều được giải quyết. Theo ý kiến chung của các nhà làm phim thì người dựng có thể loại bỏ một cảnh thừa nhưng không thể tạo chiều sâu cho nhân vật nếu kịch bản và những cảnh đã quay không cung cấp đủ chất liệu. Một bộ phim không chỉ được quyết định ở trường quay hay phòng dựng, mà bắt đầu từ kịch bản, chỉ đạo diễn xuất, quay phim, âm thanh, thiết kế mỹ thuật rồi đến hậu kỳ. Phòng dựng là nơi tất cả những lựa chọn ấy gặp nhau và được tổ chức thành tác phẩm cuối cùng. Nếu vấn đề nằm trong cấu trúc câu chuyện hoặc chất liệu thu được từ trường quay, thì hiệu quả của việc sửa chữa sẽ không đáng kể.