Mỹ muốn Iran dùng tài sản đóng băng mua nông sản, Tehran lên tiếng

Phát biểu trước khi rời khu nghỉ dưỡng Burgenstock ở Thụy Sĩ ngày 22.6, Phó tổng thống Mỹ Vance mô tả đề xuất này là "một giải pháp rất thú vị".

"Nếu tài sản của Iran được giải tỏa, số tiền đó sẽ được dùng để làm giàu cho nông dân Mỹ và nuôi sống người dân Iran", South China Morning Post dẫn lời ông Vance nói. Theo Phó tổng thống Mỹ, ý tưởng này xuất phát từ ông Jared Kushner, con rể của Tổng thống Trump, và là một "thỏa thuận rất tốt, rất điển hình của nhà Trump".

ẢNH: AP

Ông Vance cho biết quy trình giải phóng tài sản đã được Mỹ và Qatar phê duyệt. Theo ông, số tiền này sẽ được dùng để Iran mua đậu nành, ngô và lúa mì của Mỹ.

Khoảng 100 tỉ USD tài sản của Iran, chủ yếu từ doanh thu bán dầu, đã bị đóng băng trên toàn thế giới do các lệnh trừng phạt của Mỹ liên quan chương trình hạt nhân của Tehran và việc nước này hỗ trợ các nhóm vũ trang trong khu vực.

Theo bản ghi nhớ 14 điểm giữa Mỹ - Iran, 2 bên có 60 ngày để đạt thỏa thuận về việc mở lại eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân của Iran, sau thỏa thuận ngừng chiến "trên mọi mặt trận". Văn bản cũng nêu Mỹ sẽ cho phép Iran tiếp cận các tài sản bị đóng băng hoặc hạn chế sau khi thỏa thuận cuối cùng có hiệu lực.

Tuy nhiên, phía Iran cho rằng Tehran không có nghĩa vụ phải dùng số tiền được giải tỏa để mua nông sản Mỹ. Hãng tin bán chính thức Tasnim dẫn lời Thống đốc Ngân hàng trung ương Iran Abdolnaser Hemmati nói rằng bản ghi nhớ hiện hành không buộc Iran mua nguyên liệu nông nghiệp từ Mỹ.

Ông Hemmati cho biết các khoản tiền bị đóng băng còn lại không nhất thiết chỉ được sử dụng để mua hàng hóa thiết yếu, mà có thể được dùng cho các mặt hàng khác không nằm trong danh sách cấm vận.

Tổng thống Trump ngày 22.6 cảnh báo ông sẽ "làm những gì cần phải làm" nếu Iran không tuân thủ thỏa thuận với Washington. Ông cũng cho rằng Tehran nên dùng số tiền được giải phóng để mua lương thực từ Mỹ.

"Tất cả số tiền đó sẽ được dùng để mua thực phẩm mà họ đang rất cần. Họ có 91 triệu người, nhưng không thể nuôi sống hết. Vì vậy, số tiền đó sẽ đến tay nông dân của chúng ta", Reuters dẫn lời ông Trump nói.

Đề xuất trên được đưa ra trong bối cảnh nông dân Mỹ, nhóm cử tri quan trọng của đảng Cộng hòa, chịu sức ép từ căng thẳng thương mại kéo dài giữa Mỹ và Trung Quốc. Trung Quốc từng là khách hàng mua đậu nành lớn nhất của Mỹ, nhưng các đơn hàng đã giảm mạnh khi Bắc Kinh chuyển sang nhập khẩu từ Argentina và Brazil sau cuộc chiến thuế quan.

Trước đó, Nhà Trắng cho biết Trung Quốc đã đồng ý mua 25 triệu tấn đậu nành trong mùa vụ nông nghiệp tiếp theo, song số liệu hiện tại của Bộ Nông nghiệp Mỹ mới ghi nhận 15 triệu tấn đã được bán ra. Mỹ hiện tìm cách mở rộng thị trường xuất khẩu sang các nước khác, trong đó có Nigeria, Indonesia, Ấn Độ và Bangladesh.

Trong một diễn biến khác, Phó tổng thống Mỹ J.D. Vance ngày 22.6 cho biết Tehran đã đồng ý mời các thanh sát viên của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) trở lại nước này, sau vòng đàm phán đầu tiên giữa Mỹ - Iran nhằm chấm dứt cuộc chiến ở Trung Đông. "Đây là một cột mốc quan trọng đối với người dân Mỹ và là bước đầu tiên hướng tới việc phi hạt nhân hóa vĩnh viễn hoặc chấm dứt vĩnh viễn chương trình vũ khí hạt nhân ở Iran", ông nói.