‘Nậm thoong’ là gì mà công an vùng biên Lao Bảo phải cảnh báo?

Từ đầu năm 2026 đến nay, "nậm thoong" xuất hiện ngày càng nhiều tại khu vực biên giới Lao Bảo. Đây không phải đồ uống công nghiệp mà được nấu thủ công từ lá cây có nguồn gốc từ Lào, có màu nâu nhạt, mùi thơm nhẹ, thường đựng trong chai nhựa lớn và bán với giá chỉ vài chục nghìn đồng.

Theo Công an xã Lao Bảo, thời gian gần đây, không ít thanh thiếu niên có xu hướng sử dụng loại nước này để tìm cảm giác "hưng phấn". Tuy nhiên, việc lạm dụng có thể kéo theo nhiều hệ lụy như kích thích thần kinh, mất kiểm soát hành vi, thậm chí phát sinh các vi phạm pháp luật như gây rối trật tự, trộm cắp, đánh nhau.

ẢNH: THANH LỘC

Thượng tá Trần Hữu Sơn, Trưởng công an xã Lao Bảo, cho biết "nậm thoong" có thể khiến người dùng tỉnh táo, thức đêm nhưng tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và tâm lý. Hiện cơ quan công an mới dừng ở mức cảnh báo, chưa có quy định cụ thể để xử phạt hành vi sử dụng loại nước này. 

"Chúng tôi đã báo cáo tình hình này lên lãnh đạo Công an tỉnh, chính quyền địa phương… để cấp trên nắm bắt và có phương án chỉ đạo hướng xử lý", thượng tá Sơn nhấn mạnh.

Đáng lo ngại, việc mua bán và sử dụng "nậm thoong" diễn ra nhỏ lẻ, kín đáo. Nguồn tin tại địa phương cho biết loại nước này được nấu với số lượng khá lớn (nấu trong các thùng phuy cả trăm lít) ở những khu vực vắng vẻ, sau đó giao tận nơi với giá khoảng 45.000 - 50.000 đồng/chai loại 1,5 lít.

Không chỉ dễ mua, "nậm thoong" còn nhanh chóng lan trong giới trẻ theo kiểu tụ tập uống chung. Tại các công viên, khu vui chơi, nhiều nhóm thanh thiếu niên cùng sử dụng loại nước này, để lại hàng loạt vỏ chai sau khi dùng. Giá rẻ và tâm lý tò mò khiến không ít học sinh THCS, THPT trở thành đối tượng dễ bị lôi kéo.

Tên gọi "nậm thoong" xuất phát từ tiếng Lào, "nậm" nghĩa là nước, "thoong" là cách gọi dân gian của cây kratom, cho thấy nguồn gốc xuyên biên giới của loại đồ uống này. Với đặc thù là địa bàn giáp Lào, có cửa khẩu quốc tế, Lao Bảo vốn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp về an ninh trật tự, đặc biệt liên quan đến các chất có tác động thần kinh.

ẢNH: THANH LỘC

Trước thực trạng trên, Công an xã Lao Bảo đã có văn bản đề nghị các đơn vị, đoàn thể phối hợp vào cuộc. Trong đó, Mặt trận và các tổ chức tăng cường tuyên truyền, vận động người dân nâng cao nhận thức; gia đình quản lý, giáo dục con em không sử dụng đồ uống không rõ nguồn gốc. Đoàn thanh niên, nhà trường cũng được yêu cầu đẩy mạnh giáo dục, kịp thời phát hiện các trường hợp liên quan.

Lực lượng chức năng nhận định, việc chủ động nắm tình hình từ cơ sở, phát hiện sớm và ngăn chặn kịp thời là giải pháp quan trọng nhằm không để "nậm thoong" tiếp tục lan rộng, ảnh hưởng đến đời sống và an ninh trật tự khu vực biên giới.

Chuyên gia nói gì?

Liên quan đến cây kratom, PGS-TS Nguyễn Thành Triết, Trưởng bộ môn Dược học cổ truyền, Đại học Y dược TP.HCM, cho hay kratom (Mitragyna speciosa) là một loài cây nhiệt đới có nguồn gốc từ Đông Nam Á, được sử dụng lâu đời vì đặc tính kích thích và giảm đau của nó. 

Những năm gần đây, kratom đã trở nên phổ biến ở phương Tây như một phương pháp điều trị thay thế cho chứng lo âu, đau đớn và cai nghiện opioid do các alkaloid có hoạt tính như mitragynine và 7-hydroxymitragynine, tác động lên các thụ thể opioid. 

Do việc sử dụng ngày càng tăng, kết hợp với sự hiểu biết hạn chế về tác dụng dược lý, dữ liệu an toàn và nguy cơ quá liều của kratom cần phải được nghiên cứu thêm.

ẢNH: THANH LỘC

Theo PGS-TS Nguyễn Thành Triết, việc sử dụng kratom khác biệt rõ rệt giữa Đông Nam Á và phương Tây, không chỉ về bối cảnh văn hóa mà còn về cách thức điều chế dược liệu này và các tác dụng của nó. 

Ở Đông Nam Á, kratom theo truyền thống được sử dụng bằng cách nhai lá tươi hoặc pha thành trà ngay sau khi thu hoạch, các phương pháp này giữ lại hàm lượng 7-hydroxymitragynine (một alkaloid hoạt tính mạnh kiểu opioid) thấp hơn. Việc sử dụng lâu đời này, đặc biệt là trong số những người lao động tìm kiếm tác dụng chống mệt mỏi và hiệu quả giảm đau, dẫn đến một số tác dụng phụ nghiêm trọng được ghi nhận.

Trái ngược với cách sử dụng truyền thống, các sản phẩm chứa kratom ở phương Tây thường được chiết xuất từ lá khô và đã qua chế biến, được bào chế thành dạng bột thuốc, viên nang hoặc cao chiết, có thể làm tăng hàm lượng các alkaloid có hoạt tính và dẫn đến việc tổng liều lượng cao hơn so với các chế phẩm truyền thống (dùng dạng thô), từ đó có thể làm tăng nguy cơ ngộ độc.

Ông Triết cho rằng, việc tiếp tục các nghiên cứu khoa học và đưa ra các quy định có thông tin đầy đủ có thể bảo vệ sức khỏe cộng đồng với cách tiếp cận có chừng mực, dựa trên khoa học sẽ là điều cần thiết để định hình quy định về kratom và ứng dụng lâm sàng trong tương lai. 

"Ở nước ta hiện vẫn chưa có quy định về việc quản lý sử dụng dược liệu kratom, vì vậy việc sử dụng dược liệu này phải được thực hiện một cách thận trọng, lưu ý về độ tuổi, liều lượng sử dụng và không dùng kèm theo các thuốc đặc trị khác cùng nhau. Khi cần sử dụng kratom trong điều trị cũng cần tham khảo và theo hướng dẫn của các chuyên gia", PGS-TS Nguyễn Thành Triết nhấn mạnh.