Nan giải bài toán hạ nhiệt xung đột Afghanistan - Pakistan

Thảm kịch tại Bệnh viện Omid

Ông Hamdullah Fitrat, Phó phát ngôn viên chính quyền Taliban tại Afghanistan, ngày 17.3 cho biết một cuộc không kích mà Kabul cáo buộc do Pakistan thực hiện đã đánh trúng bệnh viện cai nghiện ma túy Omid ở thủ đô Kabul, khiến ít nhất 400 người thiệt mạng và khoảng 250 người bị thương. Vụ việc được xem là bước leo thang nghiêm trọng trong căng thẳng giữa 2 nước láng giềng, theo Reuters.

Theo phát ngôn viên Cơ quan Y tế Taliban Sharafat Zaman, thời điểm xảy ra vụ việc, Bệnh viện Omid do chính quyền này quản lý đang điều trị khoảng 2.000 bệnh nhân. Hình ảnh từ truyền thông địa phương cho thấy nhiều tòa nhà bị phá hủy nghiêm trọng, lửa bao trùm toàn khu vực, trong khi lực lượng cứu hỏa nỗ lực khống chế đám cháy giữa đống đổ nát.

Phía Pakistan lập tức bác bỏ, khẳng định các cuộc tấn công đêm 16.3 chỉ "nhắm chính xác vào các cơ sở quân sự và hạ tầng hỗ trợ khủng bố". Bộ Thông tin Pakistan cho rằng các cáo buộc từ phía Taliban là "sai sự thật và gây hiểu nhầm", nhằm kích động dư luận và che đậy điều mà Islamabad mô tả là "sự hỗ trợ cho chủ nghĩa khủng bố xuyên biên giới".

Ảnh: Reuters

Bình luận về vụ việc, ông Richard Bennett, Báo cáo viên đặc biệt của Liên Hiệp Quốc về nhân quyền tại Afghanistan, bày tỏ "vô cùng thất vọng", kêu gọi các bên kiềm chế và tôn trọng luật pháp quốc tế.

Vụ tấn công xảy ra chỉ vài giờ sau các cuộc đấu súng dọc biên giới 2 nước khiến ít nhất 4 người thiệt mạng, cho thấy mức độ căng thẳng gia tăng nhanh chóng. Đây cũng là lần thứ 3 trong vài tuần gần đây Pakistan bị cáo buộc tiến hành các đợt tấn công vào khu vực Kabul. Đài NDTV dẫn lời ông Zabihullah Mujahid, phát ngôn viên của Taliban, ngày 17.3 tuyên bố sẽ không tiếp tục các cuộc đàm phán với Pakistan, đồng thời cảnh báo sẽ chuyển sang các biện pháp trả đũa.

Bế tắc ngoại giao

Làn sóng giao tranh hiện nay bùng phát từ cuối tháng 2, sau khi Taliban tiến hành các cuộc tấn công xuyên biên giới nhằm đáp trả các đợt không kích của Pakistan bên trong lãnh thổ Afghanistan. Diễn biến này đã phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn do Qatar làm trung gian trước đó, đẩy 2 bên trở lại vòng xoáy đối đầu, theo The Guardian.

Trước đó, Pakistan thường xuyên cáo buộc chính quyền Taliban dung túng cho tổ chức Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP) và các nhóm ly khai Baloch sử dụng lãnh thổ Afghanistan làm nơi trú ẩn để tiến hành tấn công vào Pakistan. Kabul phủ nhận các cáo buộc này.

Bên cạnh giao tranh, tình hình nhân đạo ngày 17.3 cũng xấu đi nhanh chóng khi hàng chục nghìn gia đình tại Afghanistan phải di dời, buộc các tổ chức quốc tế như Chương trình Lương thực thế giới (WFP) phải khẩn cấp triển khai hỗ trợ.

Các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng hiện gặp nhiều trở ngại. Trung Quốc gần đây cử đặc phái viên đến khu vực để làm trung gian nhưng chưa đạt kết quả đáng kể. Trong khi đó, các quốc gia vùng Vịnh - từng đóng vai trò hòa giải - đang bị phân tán bởi các cuộc khủng hoảng tại Trung Đông.

Theo chuyên gia Nam Á Michael Kugelman thuộc Hội đồng Đại Tây Dương, xung đột hiện chưa có dấu hiệu sớm chấm dứt. "Pakistan dường như quyết tâm tiếp tục tấn công các mục tiêu tại Afghanistan, trong khi Taliban cũng sẽ đáp trả bằng cả biện pháp đối xứng lẫn phi đối xứng", ông nhận định.

Giới quan sát cho rằng trong ngắn hạn, 2 bên nhiều khả năng tiếp tục từ chối đối thoại, duy trì các hoạt động quân sự ở mức cường độ thấp nhằm tránh một cuộc chiến toàn diện. Tuy nhiên, khi phạm vi, mục tiêu và mức độ bạo lực đều gia tăng so với trước, căng thẳng giữa 2 nước vẫn sẽ duy trì ở mức nguy hiểm cao trong thời gian tới.